Trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo, một làn sóng tỷ phú mới đang nổi lên từ các công ty khởi nghiệp AI. Chỉ hơn một năm sau khi startup DeepSeek gây chấn động với mô hình R1 - đối thủ chi phí thấp của OpenAI và ChatGPT, nhà sáng lập Liang Wenfeng đã gia nhập câu lạc bộ tỷ phú với khối tài sản ước tính 11,5 tỷ USD.
Bùng Nổ IPO Và Sự Xuất Hiện Của 7 Tỷ Phú Mới
Từ tháng 12 năm ngoái đến nay, các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu (IPO) liên quan đến AI đã giúp xuất hiện thêm 7 tỷ phú Trung Quốc. Các thương vụ niêm yết tại Hong Kong và Thượng Hải đã huy động tổng cộng 2,9 tỷ USD, tạo đà cho sự bùng nổ đầu tư vào lĩnh vực này.
Những Gương Mặt Tiêu Biểu Trong Cuộc Đua AI
Danh sách tỷ phú mới bao gồm các nhà sáng lập của những công ty chip AI như MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology - những đại diện được kỳ vọng có thể thách thức vị thế độc tôn của Nvidia. Bên cạnh đó là các công ty phát triển mô hình AI như MiniMax Group và Knowledge Atlas Technology (Zhipu).
Điều đáng chú ý: Dù chưa doanh nghiệp nào trong số này có lãi, cổ phiếu của họ đã tăng từ 95% đến hơn 400% kể từ khi lên sàn. "Nhà đầu tư hiện tập trung nhiều hơn vào tiềm năng", ông Charlie Chai, nhà phân tích tại 86Research có trụ sở ở Thượng Hải, nhận định.
Thị Trường AI Trung Quốc: Tăng Trưởng Ấn Tượng Và Tham Vọng Toàn Cầu
Theo dự báo của Morgan Stanley, thị trường AI Trung Quốc - bao gồm dịch vụ AI tạo sinh cùng các linh kiện và hạ tầng liên quan - có thể mở rộng quy mô lên 1.400 tỷ USD doanh thu vào năm 2030. Con số này tương đương mức tăng hơn 400 lần so với năm 2024, khi quy mô toàn ngành AI của nước này mới đạt 3,2 tỷ USD.
Giới đầu tư quốc tế cũng tỏ ra lạc quan về khả năng các startup AI Trung Quốc giành thị phần toàn cầu. Xin Yao Ng, giám đốc đầu tư tại Aberdeen Group có trụ sở ở Singapore, khẳng định tiềm năng này là đáng kể. Chủ tịch Microsoft Brad Smith gần đây cũng nhận định, các công ty AI Trung Quốc đang thu hút người dùng tại các thị trường mới nổi nhờ sản phẩm chi phí thấp.
Những Lo Ngại Về Định Giá
Tuy nhiên, không phải tất cả đều lạc quan. Một số nhà phân tích cảnh báo rằng các startup này đang được giao dịch ở mức định giá khó duy trì. "Có một mức phí bảo hiểm do nhu cầu rất lớn từ các nhà đầu tư muốn tham gia vào lĩnh vực này", ông Alex Platt, nhà phân tích nghiên cứu cấp cao tại D.A. Davidson, cho biết.
Ông Platt nói thêm rằng nhà đầu tư sẽ trở nên chọn lọc hơn khi có thêm nhiều lựa chọn xuất hiện trên thị trường. Điều này đặt ra thách thức cho các công ty trong việc chứng minh giá trị thực tế bên cạnh những kỳ vọng đầu tư.
Làn Sóng IPO Chưa Có Dấu Hiệu Hạ Nhiệt
Trong khi đó, làn sóng IPO trong lĩnh vực AI vẫn tiếp tục diễn ra sôi động. Gã khổng lồ công cụ tìm kiếm Baidu thông báo vào tháng 1 về kế hoạch tách và niêm yết tại Hong Kong đối với công ty chip Kunlunxin. Nhà thiết kế chip Trung Quốc Axera Semiconductor cũng vừa huy động 3 tỷ HKD (379 triệu USD) từ IPO đầu tháng này.
Danh Sách Tỷ Phú AI Nổi Bật Của Trung Quốc
Theo thống kê của Forbes, dưới đây là những gương mặt tỷ phú tiêu biểu trong làn sóng AI ở Trung Quốc (giá trị tài sản tính đến ngày 30/1/2026):
- Yan Junjie (36 tuổi) - 4,5 tỷ USD: Chủ tịch kiêm CEO MiniMax Group, công ty mô hình AI có trụ sở tại Thượng Hải. MiniMax huy động 618 triệu USD trong đợt niêm yết tại Hong Kong vào tháng 1.
- Chen Weiliang (49 tuổi) - 4,4 tỷ USD: Chủ tịch kiêm CEO MetaX, từng làm lãnh đạo cấp cao tại AMD tại Trung Quốc suốt 13 năm trước khi thành lập công ty chip AI vào năm 2020.
- Zhang Jianzhong (60 tuổi) - 4,3 tỷ USD: Chủ tịch kiêm CEO Moore Threads Technology, công ty thường được ví là "Nvidia của Trung Quốc". Ông từng đứng đầu bộ phận Trung Quốc của Nvidia trước khi đồng sáng lập công ty năm 2020.
- Liu Debing (50 tuổi) - 3,6 tỷ USD: Chủ tịch kiêm CEO Knowledge Atlas Technology (Zhipu). Sau IPO 560 triệu USD tại Hong Kong, Zhipu công bố mô hình tạo ảnh được huấn luyện hoàn toàn bằng chip nội địa.
- Ge Weidong (57 tuổi) - 2,9 tỷ USD: Nhà đầu tư sớm vào MetaX, hiện là Chủ tịch kiêm CEO Chaos Investment.
- Zhang Yubo - 1,7 tỷ USD: Đồng sáng lập Moore Threads, từng làm kiến trúc sư GPU tại Nvidia và công ty xe tự lái Pony AI ở California.
- Wang Dong - 1,4 tỷ USD: Đồng sáng lập Moore Threads, hiện là Phó Chủ tịch công ty, từng giữ vị trí giám đốc bán hàng tại Nvidia hơn một thập kỷ.
Sự xuất hiện của những tỷ phú mới này không chỉ phản ánh sức hút của ngành AI tại Trung Quốc, mà còn cho thấy tham vọng cạnh tranh toàn cầu của nước này trong cuộc đua công nghệ thế kỷ. Với sự hỗ trợ từ chính sách nhà nước và dòng vốn đầu tư mạnh mẽ, các startup AI Trung Quốc đang định hình lại bản đồ công nghệ thế giới.
