Cuốn sách mới của Ed Coper, Angertainment, ra đời trong bối cảnh mạng xã hội và thuật toán của nó đang có sức ảnh hưởng lớn chưa từng có. Tác phẩm này vạch trần cách giới tinh hoa lợi dụng thuật toán để bóp méo thông tin, khuấy động cảm xúc tiêu cực và thao túng công chúng.
Bối cảnh ra đời của 'Angertainment'
Internet không thể xóa sổ sách in, nhưng nó đã đẩy nhiều thể loại văn học đến bờ vực tuyệt chủng. Google Translate gần như thay thế hoàn toàn từ điển ngôn ngữ, sinh viên dành nhiều thời gian cho ChatGPT hơn là sách giáo khoa, và tiểu thuyết lãng mạn truyền thống không thể cạnh tranh với vô số tác phẩm 'tình cảm' tràn lan trên mạng. Trong bối cảnh đó, Angertainment của Ed Coper ra đời, khi sức ảnh hưởng của mạng xã hội và thuật toán đang ở đỉnh cao.
Coper là chuyên gia truyền thông chính trị hàng đầu tại Australia, nổi tiếng với việc vận động ủng hộ cho phong trào chính trị GetUp và nhóm ứng viên bảo vệ môi trường Climate 200. Ông mở đầu cuốn sách bằng một hành trình ngắn gọn về lịch sử các phong trào đấu tranh, từ các cuộc biểu tình chống toàn cầu hóa và chống Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ở Seattle, Mỹ năm 1999 đến Công xã Paris. Qua đó, Coper trình bày một cách hấp dẫn về cách cơn thịnh nộ của quần chúng có thể thúc đẩy cả sự tiến bộ lẫn hủy diệt.
Sức ảnh hưởng của thuật toán
Ngày nay, sức mạnh của quần chúng được khuếch đại nhờ mạng xã hội, mang lại ảnh hưởng to lớn hơn. Tuy nhiên, giới tinh hoa đang lợi dụng thuật toán để bóp méo nội dung theo hướng cực đoan, nhằm tác động đến số đông. Coper nhấn mạnh: 'Nội dung càng hấp dẫn càng có sức lan tỏa. Thông điệp càng chống đối xã hội càng nổi bật. Thông tin càng gây sốc càng thuyết phục'.
Trên mạng xã hội, có đủ loại lập trường. Ví dụ, Andrew Tate – người nổi tiếng ở Mỹ và Anh với quan điểm ủng hộ nam giới – luôn cho rằng chủ nghĩa nữ quyền là nguồn gốc của mọi điều xấu. Những người ủng hộ Tate thường xuyên bày tỏ sự phẫn nộ với những người chuyển giới có sức ảnh hưởng khác. Để diễn tả xu hướng này, Coper đã chọn từ 'Angertainment' – sự kết hợp giữa 'anger' (phẫn nộ) và 'entertainment' (giải trí) – để thể hiện cách các thuật toán dễ dàng lan truyền cảm xúc tiêu cực và bất ổn nhằm tạo sức ảnh hưởng.
Thuật toán và cảm xúc độc hại
Lập luận này không chỉ xuất hiện trong lĩnh vực giải trí mà còn ở nhiều lĩnh vực khác. Chẳng hạn, cuộc trưng cầu dân ý về tiếng nói của người bản địa Australia năm 2023. Đầu nhiệm kỳ của Đảng Lao động, các cuộc thăm dò cho thấy sự ủng hộ rộng rãi đối với việc hiến pháp hóa một cơ quan đại diện cho người bản địa. Nhưng đến lúc bỏ phiếu, sự ủng hộ sụt giảm mạnh, với hơn 60% cử tri Australia bác bỏ. Theo Coper, đó là kết quả của 'một làn sóng những lời lẽ cay độc trên mạng xã hội nhằm gây chú ý và kích động giận dữ' do 'các nhóm mạng xã hội cực đoan' lợi dụng thuật toán để thúc đẩy.
Coper chỉ ra cách nội dung sai sự thật được đưa vào các cuộc tranh luận một cách có chủ đích. Thông điệp của những người này là gây hiểu nhầm rằng nếu bỏ phiếu 'Có', Quốc khánh Australia sẽ bị thay đổi. Điều ít rõ ràng hơn là tại sao những meme và tài khoản giả mạo lại có vai trò quyết định đến kết quả cuối cùng.
Xuyên suốt cuốn sách, Coper so sánh với quá khứ và tuyên bố: 'Trong thời kỳ trước Internet, mọi lực lượng xã hội đều hướng tới sự đồng thuận'. Ông bày tỏ sự hoài niệm về thời đại trước Internet, khi dữ liệu cá nhân không phải là hàng hóa trao đổi và những lời đe dọa hiếm khi xuất hiện trong đời sống công cộng.
Dù nêu ra hàng loạt vấn đề dưới cái ô lan truyền tư tưởng bất ổn, Coper lại gặp khó khăn trong việc tìm ra giải pháp khả thi. Một số ý tưởng của ông bị cho là viển vông, như 'điều chỉnh nền kinh tế' để chính trị không còn bất bình, hay loại bỏ 'các cơ hội tài chính khi lan truyền sự phẫn nộ' trên các nền tảng mạng xã hội. Những ý tưởng này có ý tốt, nhưng tính khả thi của chúng tương tự như việc các tỷ phú tự nguyện đóng thuế cao hơn.
