Chiều ngày 28/5, tại lễ trao giải Sao Khuê 2026, bên cạnh việc tôn vinh những thành tựu trong lĩnh vực ứng dụng thương mại và giao dịch số, Ban Tổ chức đã thẳng thắn chỉ ra những “khoảng trống chiến lược thượng nguồn” mà cộng đồng công nghệ Việt Nam cần lấp đầy. Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) đã kêu gọi các doanh nghiệp trích lập lợi nhuận từ các ứng dụng thương mại để đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển (R&D), mở đường vào bốn không gian phát triển mới mang tính sống còn.
Bốn không gian công nghệ chiến lược
1. Trí tuệ nhân tạo chuyên ngành (Industrial/Vertical AI)
Theo dự báo của McKinsey, AI sẽ đóng góp 13.000 tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu vào năm 2030, nhưng dòng tiền thực tế sẽ tập trung vào thị trường AI chuyên ngành phục vụ công nghiệp sản xuất và logistics, với quy mô 300 tỷ USD. Doanh nghiệp Việt cần đầu tư và thực hiện R&D các mô hình AI chuyên sâu để chuyển đổi các ngành kinh tế trọng điểm, nâng cao vị thế hàng hóa nội địa trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thay vì chỉ sử dụng AI cho các tác vụ nhận diện hay quản lý bán hàng đơn giản.
2. Kinh tế tầm thấp (Low-altitude Economy)
Morgan Stanley khẳng định kinh tế tầm thấp và các phương tiện bay tự hành (eVTOL, drone công nghiệp) sẽ bùng nổ thành ngành công nghiệp trị giá 1.500 tỷ USD vào năm 2040. Riêng mảng quản lý không lưu không người lái (UTM) và điều hướng logistics tầm thấp sẽ đạt 100 tỷ USD vào năm 2030. VINASA kêu gọi các doanh nghiệp số làm chủ hệ điều hành không lưu, tự chủ thiết kế các hệ sinh thái UAV công nghiệp “Make in Vietnam” để chiếm lĩnh không gian kinh tế mới này.
3. Robotics và Tự động hóa DeepTech công nghiệp
Liên đoàn Robot quốc tế (IFR) công bố thị trường robot thông minh tự tư duy (AI-driven Robotics) sẽ vượt 50 tỷ USD vào năm 2030, định hình lại cấu trúc các nhà máy thông minh (Smart Factory) trên toàn cầu nhờ sự hội tụ giữa công nghệ thông tin và công nghệ vận hành (IT/OT). Sao Khuê mong muốn vinh danh các giải pháp công nghệ can thiệp vào tầng lõi cơ điện tử và phần mềm điều khiển robot hạng nặng, giúp tự chủ chuỗi sản xuất quốc gia.
4. Công nghệ lượng tử (Quantum Technology)
Thị trường điện toán lượng tử thế giới đang tăng trưởng với tốc độ CAGR trên 40%, dự kiến vượt 100 tỷ USD vào năm 2030. Khi máy tính lượng tử đạt độ chín muồi, nó có thể phá vỡ mọi thuật toán mã hóa tài chính truyền thống trong vài giây. VINASA khuyến nghị các doanh nghiệp an ninh mạng cần nghiên cứu và ứng dụng Mật mã học hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography - PQC), xây dựng tấm khiên bảo mật thế hệ mới để bảo vệ chủ quyền số quốc gia trước làn sóng điện toán lượng tử.
Lời hiệu triệu từ VINASA
Phát biểu tại buổi lễ, ông Trương Gia Bình – Chủ tịch Hội đồng Sáng lập VINASA – đã đưa ra lời hiệu triệu tới các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam: “Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026 có thể xem như bản tuyên ngôn tối thượng bảo vệ không gian sáng tạo của doanh nghiệp Việt”. Ông nhấn mạnh rằng Sao Khuê năm nay không chỉ ghi nhận những đỉnh cao đã đạt được, mà còn là hồi trống lệnh thúc giục hướng tới những chân trời mới. “Đừng bằng lòng với những báo cáo doanh thu từ ứng dụng bề nổi. Hãy dũng cảm đổ nguồn vốn khổng lồ vào R&D, mở lối vào các công nghệ lõi thượng nguồn như kinh tế tầm thấp, robotics và AI công nghiệp. Đó không chỉ là bài toán kinh doanh, đó là mệnh lệnh tự cường để bảo vệ chủ quyền số quốc gia”, ông Trương Gia Bình kêu gọi.
