Ngày 5/6, dự án Pemba đã ghi dấu một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực robot hình người khi phiên bản tùy chỉnh của robot Unitree G1 mang tên "Pemba" chinh phục thành công đỉnh Chimborazo tại Ecuador. Đây là ngọn núi cao khoảng 6.200m, được xem là điểm trên bề mặt Trái Đất xa tâm hành tinh nhất do ảnh hưởng từ phần phình ra ở khu vực xích đạo.
Thành công này không chỉ đánh dấu bước tiến của ngành robot tự hành mà còn mở ra tham vọng đưa robot đặt chân lên đỉnh Everest trong tương lai gần. Đây là chặng đầu tiên trong chiến dịch "Triple Crown", một dự án được thiết kế nhằm kiểm tra giới hạn tự hành của robot trong những môi trường khắc nghiệt bậc nhất hành tinh.
Khác biệt so với robot truyền thống
Khác với các màn trình diễn thường diễn ra trong nhà máy, phòng thí nghiệm hoặc khu vực được kiểm soát chặt chẽ, dự án này đưa robot tới những địa hình thực tế có độ cao lớn, nhiệt độ khắc nghiệt và điều kiện vận hành đầy thách thức. Người đứng sau dự án là kỹ sư Pablo, người từng từ bỏ con đường học tập tại một trường kỹ thuật danh tiếng ở Pháp để tham gia các hoạt động bảo tồn cùng WWF tại Congo và rừng Amazon. Chính những trải nghiệm thực địa đã giúp ông nhận ra hạn chế của phần lớn robot hiện nay.
Theo Pablo, phần lớn robot sử dụng bánh xe hoặc bánh xích chỉ hoạt động hiệu quả trên những bề mặt tương đối bằng phẳng. Trong khi đó, khoảng 97% diện tích bề mặt Trái Đất được cho là không thể tiếp cận bằng các nền tảng robot truyền thống. Điều này đặt ra nhu cầu phát triển những hệ thống cơ động hơn, có khả năng vượt qua địa hình phức tạp tương tự con người.
Mục tiêu bảo tồn thiên nhiên
Ý tưởng của dự án Pemba không chỉ đơn thuần là đưa robot lên núi. Mục tiêu dài hạn của nhóm là tạo ra những "camera biết đi" phục vụ công tác bảo tồn thiên nhiên. Bằng cách tận dụng máy tính cỡ nhỏ sử dụng năng lượng Mặt Trời cùng mạng vệ tinh Starlink, nhóm kỳ vọng xây dựng các hệ thống giám sát tự hành có tính linh hoạt cao.
Tuy nhiên, biến ý tưởng này thành hiện thực không hề đơn giản. Hành trình lên đỉnh Chimborazo đã cho thấy khoảng cách đáng kể giữa khả năng hiện tại của robot và mục tiêu tự hành hoàn toàn.
Hành trình 16 giờ đầy thách thức
Theo nhóm phát triển, hành trình chinh phục kéo dài khoảng 16 giờ. Trong suốt quá trình này, robot Unitree G1 có thể tự đi bộ trên những đoạn địa hình có độ dốc dưới 30 độ. Khi gặp các khu vực dốc hơn hoặc quá phức tạp, các thành viên trong đoàn thám hiểm phải mang robot vượt qua chướng ngại vật. Điều đó đồng nghĩa thành công vừa qua chưa phải một cuộc leo núi hoàn toàn tự động. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu xem đây là bước tiến quan trọng để tiếp tục cải thiện năng lực của hệ thống. Các thuật toán học tăng cường mới đang được huấn luyện nhằm giúp robot xử lý những đoạn dốc lớn hơn, tiến tới mục tiêu tự hành trên toàn bộ hành trình.
Thách thức về phần cứng và môi trường
Bên cạnh thách thức về trí tuệ nhân tạo, môi trường khắc nghiệt trên núi cao cũng đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với phần cứng. Nhiệt độ thấp, không khí loãng và sự thay đổi nhiệt độ liên tục có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các linh kiện điện tử. Để giải quyết vấn đề này, nhóm Pemba đã phát triển hệ thống thông gió tùy chỉnh đặt bên trong lớp vỏ bảo vệ của robot. Hệ thống có nhiệm vụ duy trì nhiệt độ hoạt động ổn định cho các bộ phận quan trọng, đồng thời giúp robot thích nghi với cả môi trường quá lạnh lẫn quá nóng.
Kinh nghiệm này được xây dựng từ các thử nghiệm trước đó của Unitree G1. Trong một màn trình diễn tại khu vực Altay phủ đầy tuyết, robot từng hoạt động trong điều kiện nhiệt độ xuống tới âm 47,4 độ C, cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trước thời tiết cực đoan.
Kế hoạch chinh phục Everest
Sau khi hoàn thành cột mốc đầu tiên tại Ecuador, dự án đang hướng tới Mauna Kea ở Hawaii. Nếu tính từ phần chân núi nằm dưới đáy đại dương, đây được xem là ngọn núi cao nhất thế giới. Thành công tại Mauna Kea sẽ là bước đệm trước khi nhóm nghiên cứu thực hiện mục tiêu lớn nhất: đưa robot hình người lên đỉnh Everest.
Kế hoạch chinh phục Everest dự kiến được triển khai cùng một đoàn thám hiểm gồm 14 người và một công ty hậu cần hàng đầu tại Nepal. Ban đầu, chuyến đi được lên kế hoạch vào đầu năm nay nhưng hiện tạm thời được dời sang tháng 10/2026. Tuy nhiên, mốc thời gian này có thể tiếp tục lùi sang tháng 4/2027 do vướng mắc về quy định pháp lý. Nepal hiện chưa có khuôn khổ pháp lý dành cho việc triển khai robot trên đỉnh Everest. Điều này buộc nhóm Pemba phải làm việc với các cơ quan chức năng địa phương để chuẩn bị cho chuyến leo núi được kỳ vọng sẽ tạo nên dấu mốc mới trong lịch sử robot hình người.
