Robot AI giá rẻ chỉ 3 tuần 'đuổi việc' nhân sự, dự báo 4 tỷ máy móc tràn ngập thế giới
Trong bối cảnh các công ty đang đẩy mạnh đầu tư vào tự động hóa, một viễn cảnh đáng lo ngại đang hiện ra: robot trí tuệ nhân tạo (AI) có thể sớm đông hơn con người. Dự báo đến năm 2050, số lượng robot AI trên toàn cầu sẽ tăng vọt lên hơn 4 tỷ đơn vị, vượt xa số lượng người lao động trong nhiều lĩnh vực.
Chi phí thay thế cực thấp: Robot 15.000 USD chỉ cần 3,8 tuần hoàn vốn
Theo báo cáo năm 2024 của Citi, sự bùng nổ robot AI bắt nguồn từ những tính toán kinh tế khắc nghiệt. Nghiên cứu chỉ ra rằng thay vì chi trả 41 USD mỗi giờ cho một lao động con người, một robot trị giá 15.000 USD sẽ hoàn vốn chỉ sau 3,8 tuần làm việc. Ngay cả những robot cao cấp hơn với giá 35.000 USD cũng chỉ cần 8,9 tuần để tự trả tiền thông qua khoản tiết kiệm từ việc thay thế nhân công.
Rob Garlick, cựu giám đốc đổi mới, công nghệ và tương lai của Citi Global Insights, cảnh báo: "Khi kết hợp lợi nhuận với sự phát triển công nghệ, chúng ta có thương mại lớn nhất trong lịch sử sắp tới. Về cơ bản trí tuệ nhân tạo có thể làm được nhiều hơn, tốt hơn, với chi phí rẻ hơn. Và điều đó sẽ có thể thay thế cho con người."
Tốc độ phát triển chóng mặt: Từ 1,3 tỷ lên 4 tỷ robot trong 15 năm
Báo cáo của Citi dự đoán số lượng robot AI - từ robot hình người, robot dọn dẹp nhà cửa đến xe tự lái - sẽ đạt 1,3 tỷ vào năm 2035. Chỉ 15 năm sau, con số này sẽ nhảy vọt lên hơn 4 tỷ vào năm 2050. Sự gia tăng theo cấp số nhân này phản ánh xu hướng các công ty ưu tiên lợi nhuận thông qua cắt giảm chi phí lao động.
Bob Sternfels, đối tác quản lý toàn cầu của McKinsey & Company, tiết lộ công ty hiện sử dụng 20.000 tác nhân AI cùng với 40.000 nhân viên. Đáng chú ý, chỉ một năm trước, họ chỉ có 3.000 tác nhân AI. Sternfels dự đoán trong vòng 18 tháng tới, số lượng nhân viên và tác nhân AI tại McKinsey sẽ ngang bằng nhau.
Làn sóng thay thế lao động: AI như 'cơn sóng thần' tấn công thị trường việc làm
Kristalina Georgieva, Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế, mô tả trí tuệ nhân tạo đang "tấn công thị trường lao động như một cơn sóng thần" và cảnh báo hầu hết quốc gia, doanh nghiệp chưa sẵn sàng cho sự chuyển đổi này.
Thực tế đáng báo động:
- Theo Challenger, Gray & Christmas, tại Mỹ, AI đã dẫn đến gần 55.000 vụ sa thải vào năm 2025.
- Các tập đoàn lớn như Amazon, Salesforce, Accenture, Heineken và Lufthansa đã công nhận công nghệ là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc cắt giảm hàng nghìn vị trí.
- Elon Musk, Giám đốc điều hành Tesla, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos tháng trước dự đoán AI có thể vượt qua trí thông minh con người vào cuối năm nay.
Hai mặt của đồng xu: Cơ hội mới bên cạnh thách thức
Trong khi nhiều chuyên gia bày tỏ lo ngại, một số nhà lãnh đạo công nghệ lại nhìn thấy cơ hội trong làn sóng AI. Jensen Huang, CEO Nvidia, dự đoán sự bùng nổ AI sẽ tạo ra những công việc với mức lương sáu con số cho lao động xây dựng nhà máy sản xuất AI và chip.
Ông nhấn mạnh: "Công nghệ sẽ thúc đẩy các công việc cần tay nghề cao, chẳng hạn như thợ sửa ống nước, thợ điện, công nhân xây dựng hay công nhân thép."
Báo cáo chỉ số xu hướng công việc của Microsoft cũng cho thấy 80% nhà lãnh đạo kỳ vọng các tác nhân AI - chương trình phần mềm có thể đưa ra quyết định và hoàn thành nhiệm vụ tự động - sẽ được tích hợp vào chiến lược của họ trong vòng 12-18 tháng tới.
Tương lai thị trường lao động đang đứng trước ngã rẽ quan trọng, nơi sự cân bằng giữa tự động hóa và cơ hội việc làm mới sẽ định hình xã hội trong những thập kỷ tới.
