CEO Sam Altman vừa hé lộ kế hoạch táo bạo nhất lịch sử OpenAI. Theo SCMP, OpenAI không còn chỉ muốn AI sống trong màn hình mà còn muốn đưa robot bước vào thế giới thực. Vào ngày 1 tháng 6, nhà đồng sáng lập OpenAI Greg Brockman đã đăng tải bài viết trên nền tảng X thông báo rằng đội ngũ “OpenAI Robotics” đang nhanh chóng được thúc đẩy với mục tiêu “tạo ra những AI có thể giúp đỡ con người trong thế giới vật lý”, đồng thời công khai tuyển dụng các kỹ sư phần cứng toàn diện, vận hành, hệ thống và học máy. Đây được coi là tuyên bố công khai rõ ràng nhất của OpenAI từ trước đến nay đối với mảng kinh doanh robot.
Cũng trong ngày 1 tháng 6, CEO Sam Altman đã đăng tải bài viết cho biết OpenAI hy vọng có thể “lập trình và chế tạo những robot có ích cho xã hội”, đồng thời định vị robot là trọng tâm chiến lược trong ngắn hạn của OpenAI.
Mục tiêu ngắn hạn: Hỗ trợ người lao động, không thay thế
Trong bài đăng của mình, Altman đã làm rõ hướng đi của OpenAI: trong thời gian trước mắt, OpenAI sẽ tập trung vào việc hỗ trợ kỹ thuật cho người lao động trong lĩnh vực xây dựng và cơ sở hạ tầng vật lý, thay vì phát triển robot gia đình hoặc robot tiêu dùng. Đây là một mục tiêu đáng chú ý bởi các ngành nghề kỹ thuật như công nhân xây dựng, thợ sửa ống nước, thợ điện trước đây thường được coi là nhóm ít bị ảnh hưởng bởi AI do phụ thuộc cao vào sự phối hợp tay-mắt và khả năng phán đoán tại hiện trường. Việc OpenAI xếp lĩnh vực này vào mục tiêu đột phá hàng đầu đồng nghĩa với áp lực tự động hóa đang lan rộng sang thị trường lao động rộng lớn hơn.
Tầm nhìn dài hạn của Altman là “mỗi người đều sở hữu một robot cá nhân”, nhưng hiện tại vẫn chưa công bố bất kỳ sản phẩm, đối tác hay lộ trình cụ thể nào. “Về dài hạn, chúng tôi hình dung mỗi người sẽ có một robot cá nhân làm bất cứ việc gì họ cần”, CEO Sam Altman cho hay.
Tài sản thực tế và chiến lược nội bộ
Hiện tại, tài sản thực tế của OpenAI trong lĩnh vực robot vẫn còn hạn chế. OpenAI đang nắm giữ cổ phần thiểu số trong các công ty robot hình người Figure và 1X, nhưng chưa sở hữu bất kỳ nền tảng phần cứng tự phát triển nào. Việc thông báo thành lập đội ngũ và tuyển dụng công khai lần này là lần đầu tiên OpenAI nâng cấp robot từ “mục tiêu đầu tư” thành “mảng kinh doanh chiến lược nội bộ”. Trước đó, trong chương trình podcast Core Memory, Altman từng chia sẻ: “Chúng tôi đang nỗ lực tìm hiểu cách để thực sự đạt được thành công trong lĩnh vực robot”. Câu nói này thẳng thắn cho thấy OpenAI vẫn đang trong giai đoạn tìm kiếm hướng đi phù hợp.
Năm 2024, OpenAI cũng đã thiết lập mối quan hệ hợp tác nghiên cứu chính thức với công ty khởi nghiệp robot giao hàng Coco Robotics. Đây là một trong số ít các động thái triển khai thực tế của OpenAI trong lĩnh vực robot.
Kế hoạch tách riêng và áp lực IPO
Đằng sau việc tuyên bố chiến lược robot rầm rộ lần này là một câu chuyện ít ai biết. Theo The Wall Street Journal, vào cuối năm ngoái, Altman từng thảo luận về việc tách bộ phận robot và bộ phận phần cứng tiêu dùng thành các đơn vị độc lập, tự huy động vốn và vận hành độc lập. Tuy nhiên, kế hoạch này cuối cùng đã không được triển khai. Nguyên nhân chủ yếu là ngay cả khi tách rời, các bộ phận này về mặt tài chính có thể vẫn cần hợp nhất vào bảng cân đối kế toán của công ty mẹ, khiến ý nghĩa của việc tách rời bị giảm đi đáng kể. Một số nhân sự nội bộ của OpenAI mô tả hai bộ phận này giống như “những công ty khởi nghiệp độc lập hoạt động dưới mái nhà OpenAI”. Nói cách khác, hai bộ phận này sẽ báo cáo trực tiếp cho Altman chứ không đưa vào cấu trúc quản lý tổng thể của công ty. Trong tương lai, OpenAI có thể sẽ cân nhắc lại phương án tách rời. Một trong những mô hình tham khảo là phương thức tái cấu trúc của Google thành Alphabet vào năm 2015, khi hoạt động tìm kiếm cốt lõi được đặt song song với các mảng kinh doanh thử nghiệm như xe tự lái và khoa học sự sống dưới cùng một công ty mẹ, cho phép nhà đầu tư đánh giá riêng từng lĩnh vực.
Bên cạnh cuộc thảo luận về việc tách riêng là áp lực lớn hơn mà OpenAI đang phải đối mặt. Theo WSJ, OpenAI gần đây đã hoàn thành một vòng gọi vốn trị giá 122 tỷ USD, nâng định giá sau gọi vốn lên tới 852 tỷ USD. OpenAI mô tả đây là “vòng gọi vốn có quy mô lớn nhất trong lịch sử Thung lũng Silicon” và dự kiến sẽ hoàn thành phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trong năm nay. Tuy nhiên, tình hình nội bộ không hề dễ dàng: công ty không đạt được các mục tiêu nội bộ về doanh thu và tăng trưởng người dùng. Giám đốc tài chính Sarah Friar từng cảnh báo các đồng nghiệp rằng tăng trưởng doanh thu chậm lại có thể ảnh hưởng đến năng lực thực hiện các cam kết về trung tâm dữ liệu. OpenAI đã đóng cửa ứng dụng video Sora độc lập và thu hẹp trọng tâm sản phẩm vào các công cụ lập trình và khách hàng doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi mảng kinh doanh robot từ “đang cân nhắc tách riêng” thành “ưu tiên chiến lược cốt lõi” phản ánh việc OpenAI đang định hình lại câu chuyện truyền thông trước thềm IPO.
Cạnh tranh và tương lai
Khi tiến vào lĩnh vực robot, OpenAI sẽ phải đối mặt với một loạt đối thủ đã đi trước như Google DeepMind, Tesla và Boston Dynamics, những công ty đều đã triển khai các hệ thống quy mô lớn trong lĩnh vực AI thực thể. Lợi thế hiện tại của OpenAI nằm ở năng lực mô hình lớn, nhưng liệu có thể chuyển hóa mô hình này một cách hiệu quả thành các sản phẩm robot hay không vẫn còn là ẩn số. Xa hơn câu chuyện phát triển robot, bước đi của OpenAI cho thấy cuộc đua AI đang dịch chuyển từ không gian số sang thế giới vật lý, trí tuệ nhân tạo đang dần bước ra khỏi màn hình và hiện diện trong thế giới thực. Khi các mô hình nền tảng dần trở thành “bộ não” được tích hợp trực tiếp vào robot, ranh giới giữa nhà phát triển AI và nhà sản xuất robot có thể bị xóa nhòa. Trong bối cảnh đó, những công ty như Figure hay 1X nhiều khả năng sẽ phải thích nghi với một cục diện mới, nơi hợp tác và cạnh tranh cùng tồn tại song song trong cuộc đua chinh phục kỷ nguyên AI vật lý.
