Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), sự tận tụy của nhân viên dường như trở nên thừa thãi. Từng là giấc mơ của hàng triệu người, công việc tại các ngân hàng đầu tư phố Wall giờ đây đang biến thành cơn ác mộng khi làn sóng sa thải hàng loạt diễn ra ngay cả khi lợi nhuận đạt đỉnh.
Đợt sa thải lịch sử tại Morgan Stanley
Theo Reuters và Wall Street Journal, Morgan Stanley đang tiến hành cắt giảm khoảng 3% tổng nhân sự toàn cầu, tương đương 2.500 người. Đợt sa thải này ảnh hưởng đến nhiều bộ phận, từ ngân hàng đầu tư, giao dịch đến quản lý tài sản. Đặc biệt, các private banker – những người dựa vào mối quan hệ cá nhân với giới siêu giàu – cũng bị ảnh hưởng, gây chấn động giới tài chính.
Điều nghịch lý là đợt sa thải diễn ra ngay sau khi Morgan Stanley công bố năm 2025 là một năm kinh doanh đại thắng với doanh thu và lợi nhuận kỷ lục. Trong quý IV, lợi nhuận vượt xa kỳ vọng nhờ doanh thu mảng ngân hàng đầu tư tăng 47% và phí bảo lãnh phát hành nợ tăng gần gấp đôi.
Nguyên nhân: AI và tái cấu trúc chi phí
Câu trả lời nằm ở chiến lược tái cấu trúc chi phí và sự trỗi dậy của AI. Theo Bloomberg, tổng nhân sự của sáu ngân hàng lớn nhất Mỹ (JPMorgan Chase, Bank of America, Morgan Stanley, Wells Fargo, Citigroup và Goldman Sachs) đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2021, chỉ còn khoảng 1,09 triệu người. Dù các ngân hàng này thu về 157 tỷ USD lợi nhuận ròng và chi 140 tỷ USD mua lại cổ phiếu, họ vẫn sa thải nhân viên để tối ưu hóa lợi nhuận trên mỗi đầu người thông qua tự động hóa.
Làn sóng sa thải lan rộng
Không chỉ Morgan Stanley, các công ty công nghệ và tài chính khác cũng đang cắt giảm nhân sự. Block (công ty thanh toán của Jack Dorsey) sa thải 4.000 người, gần một nửa lực lượng lao động, để đưa AI vào vận hành. Coinbase và Atlassian cũng tuyên bố AI giúp kỹ sư làm việc hiệu quả hơn gấp nhiều lần.
Báo cáo của McKinsey ước tính AI có thể mang lại 200-340 tỷ USD giá trị hàng năm cho ngành ngân hàng, nhưng cái giá phải trả là sự biến mất của nhiều công việc truyền thống. AI đang tấn công vào các vị trí cổ trắng thu nhập cao như phân tích dữ liệu, nghiên cứu thị trường và quản lý danh mục đầu tư.
Hệ quả: Nguy cơ bất ổn tài chính
Sự hiệu quả của AI tạo ra khái niệm Ghost GDP – sản lượng kinh tế tăng nhưng tiền lương không tăng do nhân sự bị cắt giảm. Citrini Research cảnh báo nếu giới chuyên gia thu nhập cao mất việc hàng loạt, sức mua sẽ giảm, gây hiệu ứng domino lên thị trường tín dụng, bảo hiểm và bất động sản, dẫn đến bất ổn tài chính toàn cầu.
Các CEO đang đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc dùng AI để sa thải nhân viên nhằm cắt giảm chi phí, hoặc giữ nhân viên nhưng ép họ làm việc với cường độ cao hơn để cạnh tranh với máy móc. Bà Susan Li, Giám đốc Tài chính Meta, thừa nhận: "Chúng tôi thực sự không biết quy mô tối ưu của một công ty trong tương lai sẽ là bao nhiêu."
Đối với nhân viên Wall Street, câu hỏi không còn là ngân hàng kiếm được bao nhiêu tiền, mà là liệu họ có còn chỗ đứng trong báo cáo nhân sự năm sau hay không.
