Công nghệ phổ cập, con người là then chốt
Trong kỷ nguyên AI, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không còn phụ thuộc vào việc tiếp cận công nghệ, mà nằm ở khả năng xây dựng đội ngũ khai thác công nghệ để tạo ra giá trị. Chỉ vài năm trước, điện toán đám mây (cloud) và trí tuệ nhân tạo (AI) vốn đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn và đội ngũ kỹ thuật chuyên sâu. Hiện nay, các nền tảng AI ngày càng phổ biến, hạ tầng số phát triển nhanh, rào cản công nghệ dần thu hẹp. Câu hỏi lớn nhất đối với doanh nghiệp là: Ai sẽ vận hành và khai thác hiệu quả những công nghệ đó?
Thông điệp này được Amazon Web Services (AWS) và VPBank nhấn mạnh tại sự kiện ra mắt AWS Local Zone Hà Nội. Ông Eric Yeo, Tổng Giám đốc AWS Việt Nam, cho biết công nghệ sẽ tiếp tục phát triển và dễ tiếp cận hơn, nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người và nguồn nhân lực số. Từ năm 2017, AWS đã đào tạo hơn 157.000 người Việt Nam về kỹ năng điện toán đám mây và AI, đồng thời hợp tác với 25 trường đại học để phát triển nguồn nhân lực công nghệ.
Thiếu hụt kỹ năng là rào cản lớn nhất
Theo Future of Jobs Report 2025 của World Economic Forum (WEF), khảo sát hơn 1.000 doanh nghiệp đại diện cho hơn 14 triệu lao động tại 55 nền kinh tế, có tới 63% doanh nghiệp cho rằng thiếu hụt kỹ năng là rào cản lớn nhất đối với chuyển đổi giai đoạn 2025-2030. Thách thức này đã vượt lên trên cả khả năng tiếp cận công nghệ hay nguồn vốn đầu tư. Ông Eric Yeo nhấn mạnh: "Công nghệ sẽ tiếp tục phát triển và ngày càng dễ tiếp cận, nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người và nguồn nhân lực số."
Trước đây, doanh nghiệp cạnh tranh bằng đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin. Trong kỷ nguyên AI, lợi thế chuyển sang xây dựng đội ngũ biết làm việc cùng AI. WEF chỉ ra 86% doanh nghiệp toàn cầu kỳ vọng AI và công nghệ xử lý thông tin sẽ thay đổi hoạt động kinh doanh trước năm 2030. Khoảng 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động hiện nay sẽ thay đổi trong vòng 5 năm tới, và khoảng 59% lực lượng lao động toàn cầu cần được đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng.
Đầu tư vào con người tạo lợi thế cạnh tranh
LinkedIn Work Change Report 2025 cho thấy đến năm 2030, khoảng 70% kỹ năng được sử dụng trong hầu hết các công việc sẽ thay đổi, trong khi 88% lãnh đạo doanh nghiệp coi ứng dụng AI là ưu tiên chiến lược. Đáng chú ý, 51% doanh nghiệp đã triển khai AI tạo sinh ghi nhận doanh thu tăng từ 10% trở lên, cho thấy giá trị của AI chỉ được hiện thực hóa khi doanh nghiệp có đội ngũ đủ năng lực khai thác công nghệ. Nhiều doanh nghiệp đang chuyển trọng tâm từ tuyển dụng nhân sự mới sang đào tạo lại đội ngũ hiện hữu.
Tại Việt Nam, VPBank là một ví dụ điển hình. Trong quá trình chuyển đổi lên nền tảng điện toán đám mây, ngân hàng đã đào tạo hơn 2.000 cán bộ nhân viên về cloud và công nghệ số, giúp đội ngũ trực tiếp làm chủ hệ thống thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác công nghệ. Theo đại diện VPBank, đầu tư vào con người giúp đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi số. Chỉ trong giai đoạn đầu, VPBank đã hiện đại hóa 28 ứng dụng trong 11 tháng, triển khai hệ thống dự phòng cho 78 ứng dụng trọng yếu, rút ngắn thời gian xử lý hệ thống quản trị rủi ro từ 2 giờ xuống 20 phút, thời gian xuất báo cáo từ 6 giờ xuống 1 giờ, đồng thời tối ưu khoảng 20% chi phí cơ sở dữ liệu.
Chuyển giao năng lực vận hành
Ông Nguyễn Hồng Trung, Giám đốc Khối Công nghệ thông tin VPBank, cho biết: "Trong quá trình hợp tác, AWS không chỉ cung cấp hạ tầng công nghệ mà còn đồng hành cùng ngân hàng trong việc đào tạo đội ngũ kỹ thuật và chuyển giao năng lực vận hành. Nhờ đó, VPBank có thể từng bước tự làm chủ các nền tảng công nghệ thay vì chỉ sử dụng dịch vụ."
Các chuyên gia nhận định AI đang khiến vòng đời kỹ năng nghề nghiệp ngắn lại nhanh hơn bao giờ hết. Nếu trước đây doanh nghiệp có thể đào tạo nhân sự một lần và sử dụng trong nhiều năm, thì nay học tập liên tục trở thành yêu cầu bắt buộc. WEF dự báo từ nay đến năm 2030 sẽ có khoảng 170 triệu việc làm mới được tạo ra nhờ chuyển đổi số và AI, song đồng thời khoảng 92 triệu việc làm sẽ bị thay thế. Nâng cao kỹ năng (upskilling) và đào tạo lại (reskilling) sẽ là chiến lược quan trọng nhất để doanh nghiệp thích ứng.
Hợp tác đào tạo nhân lực số tại Việt Nam
Theo ông Eric Yeo, sau các cuộc làm việc giữa lãnh đạo cấp cao Amazon và Việt Nam, phát triển nguồn nhân lực tiếp tục là một trong hai ưu tiên lớn nhất của AWS tại Việt Nam, bên cạnh đầu tư hạ tầng số. AWS hiện hợp tác với các trường đại học để xây dựng chương trình đào tạo, hỗ trợ phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo và mở rộng các chương trình đào tạo về cloud, AI cho sinh viên và cộng đồng doanh nghiệp. Đề xuất của VPBank về việc mở rộng hackathon, đào tạo và kết nối với các trường đại học phản ánh nhu cầu ngày càng lớn về lao động có kỹ năng số.
Có thể thấy, nếu giai đoạn đầu của chuyển đổi số là cuộc đua đầu tư hạ tầng công nghệ, thì kỷ nguyên AI là cuộc đua về năng lực con người. Công nghệ ngày càng phổ cập và dễ tiếp cận, nhưng khả năng học hỏi, thích ứng và làm chủ công nghệ mới tạo nên khác biệt. Việc AWS đào tạo chuyên gia cloud và AI, hợp tác với các trường đại học, cùng các chương trình phát triển nhân lực của VPBank cho thấy xu hướng rõ nét: chuyển đổi số bền vững không bắt đầu từ máy chủ hay mô hình AI mới nhất, mà từ việc xây dựng đội ngũ đủ năng lực biến công nghệ thành giá trị thực tiễn. Khi AI trở thành hạ tầng của nền kinh tế số, nguồn nhân lực số sẽ quyết định doanh nghiệp đi nhanh và đi xa đến đâu.
