Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn khẳng định ngành ngoại giao đang khẳng định vai trò tiên phong trong việc thúc đẩy “ngoại giao công nghệ”. Trọng tâm của chiến lược này là chủ động tham gia thiết lập các chuẩn mực pháp lý toàn cầu về không gian số; đồng thời xây dựng khuôn khổ hợp tác chiến lược trong các lĩnh vực mũi nhọn như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử và khoáng sản chiến lược. Thông qua việc kết nối chặt chẽ với các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới, ngành ngoại giao đang tạo ra động lực mạnh mẽ phục vụ sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
Chuyển đổi số toàn diện trong ngành Ngoại giao
Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị, hợp tác và cạnh tranh, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành động lực quan trọng của phát triển. Đại hội XIV của Đảng xác định đây là một trong những động lực chủ yếu để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững. Các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tạo bước đột phá trong lĩnh vực này.
Bắt đầu từ năm 2026, Bộ Ngoại giao đã quán triệt và tích cực triển khai chủ trương chuyển từ chính sách sang kết quả, tạo ra nhiều hơn giá trị gia tăng cho người dân và doanh nghiệp. Bộ xác định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào công việc hằng ngày mà là quá trình đổi mới toàn diện phương thức quản trị, nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, hiệu quả hoạt động đối ngoại và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Kết quả nổi bật trong chuyển đổi số
Bộ Ngoại giao đã triển khai chuyển đổi số đồng bộ trên nhiều lĩnh vực. Đến nay, 100% thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ ở trong nước và một số thủ tục ở nước ngoài đã được thực hiện trực tuyến, mỗi năm tiếp nhận và xử lý hơn 90 nghìn hồ sơ. Hơn 90% công văn không có nội dung mật được giải quyết trên môi trường mạng. Các hệ thống quản lý văn bản, theo dõi nhiệm vụ, quản lý điều ước, thỏa thuận quốc tế cùng việc xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu đối ngoại.
Bộ cũng đã chuyển từ giai đoạn nghiên cứu sang thí điểm ứng dụng AI trong xây dựng báo cáo và xử lý thông tin trên hệ thống Tin A; đồng thời nghiên cứu mở rộng ứng dụng trong các lĩnh vực tổng hợp, phân loại, tra cứu thông tin, dịch thuật, quản trị tri thức và hỗ trợ xử lý văn bản. Với quan điểm AI chỉ là công cụ hỗ trợ, những vấn đề có hàm lượng chính trị, pháp lý và chiến lược cao vẫn do con người quyết định.
Bốn giải pháp trọng tâm xây dựng ngoại giao hiện đại
Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cho biết, để xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp, ngành sẽ tập trung vào bốn giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, tiên phong đẩy mạnh “Ngoại giao công nghệ”, tạo dựng các khuôn khổ hợp tác công nghệ, nhất là về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, lượng tử, khoáng sản chiến lược, kết nối với các trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới. Mạng lưới Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ là những “ăng-ten” tìm kiếm, kết nối và thu hút đầu tư chất lượng cao, công nghệ lõi, công nghệ xanh, cũng như đưa các trung tâm R&D về Việt Nam.
Thứ hai, quyết tâm số hóa toàn diện, hướng tới xây dựng “Bộ Ngoại giao số”. Bộ sẽ đẩy mạnh số hóa quy trình công tác, xây dựng cơ sở dữ liệu và phân tích dữ liệu lớn (Big Data), ngoại giao số-công dân số-truyền thông số nhằm nâng cao năng lực phân tích, dự báo và tham mưu chiến lược. Bộ cũng sẽ xây dựng và triển khai đồng bộ hệ sinh thái AI trong ngành Ngoại giao đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước.
Thứ ba, tham gia định hình các khuôn khổ pháp lý toàn cầu về công nghệ và không gian số. Việt Nam không chỉ là quốc gia tiếp nhận mà cần chủ động tham gia kiến tạo, đóng góp tiếng nói trong việc xây dựng các cơ chế mới, chuẩn mực toàn cầu về an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo (AI), quản trị dữ liệu xuyên biên giới và kinh tế số.
Thứ tư, đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng thế hệ “Nhà ngoại giao số”. Bộ Ngoại giao đang rà soát và đổi mới toàn diện chương trình đào tạo cán bộ, trang bị tư duy về công nghệ, khả năng thích ứng nhanh nhạy và kỹ năng ứng dụng các công cụ số vào công tác nghiên cứu, đàm phán và thông tin đối ngoại.
Thứ trưởng nhấn mạnh: “Việc tích hợp sâu rộng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là một ‘chìa khóa’ quan trọng để ngành Ngoại giao đi đầu, đóng vai trò kiến tạo trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện.” Với sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và sự đồng lòng của toàn ngành, Ngoại giao Việt Nam sẽ thực hiện xuất sắc vai trò trọng yếu, triển khai thắng lợi các chủ trương của Đại hội XIV, nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.
