Cuốn sách "Like, Follow, Subscribe" của Fortesa Latifi đã phơi bày sự thật đen tối về ngành công nghiệp hàng tỷ USD biến trẻ em thành những người có sức ảnh hưởng (KOL) trên mạng xã hội, nơi lợi ích của các em thường bị bỏ qua. Theo The Times, tác phẩm này đưa ra những góc nhìn sâu sắc về mặt trái của hiện tượng vlog gia đình.
Những đứa trẻ không muốn làm KOL
Câu chuyện bắt đầu với gia đình của Sam (tên giả), một KOL sở hữu kênh YouTube gia đình với hơn 1 tỷ lượt xem. Các con của Sam không muốn bị quay phim và ghét nhảy múa trước máy quay. Tuy nhiên, nếu Sam có thể thuyết phục các con nhảy chỉ một phút, gia đình sẽ kiếm được 40.000 USD từ hợp đồng quảng cáo. Sam đã dùng chiêu hối lộ, đề nghị mỗi đứa trẻ 500 USD và nói: "Đây là công việc kinh doanh của chúng ta. Đây là nghề của chúng ta. Nếu chúng ta sở hữu một trang trại, tất cả đều phải ra ngoài vắt sữa bò. Không có hỏi han gì cả... Hãy xếp hàng và cùng làm việc này. Sau đó, chúng ta sẽ đi ăn kem và bố sẽ trả cho các con một khoản tiền lớn".
Ngành công nghiệp đưa trẻ em thành KOL
Vlog gia đình là dạng video và hình ảnh trên các nền tảng xã hội, phô bày chi tiết cuộc sống gia đình. Nếu làm đúng cách và có nhiều người theo dõi, các KOL có thể kiếm được khoản tiền khổng lồ từ hợp đồng thương hiệu, tài trợ và quảng cáo. Lợi nhuận từ vlog có thể lớn đến mức trở thành động lực chính để sinh thêm con, vì trẻ em KOL không chỉ không phung phí tiền mà còn kiếm ra tiền.
Một ví dụ điển hình là gia đình bảy người LaBrant ở Tennessee. Với vẻ ngoài dễ thương, tóc vàng và sự hoàn hảo của các con chiên ngoan đạo, họ có hơn 12 triệu người đăng ký YouTube, ước tính mang về 3 triệu USD mỗi năm. Nội dung của họ xoay quanh cuộc sống thường nhật: các điệu nhảy, làm slime, những bất ngờ vào ngày Valentine, và cả những cột mốc riêng tư như video về quá trình sinh nở. Họ cũng không ngại dùng chiêu trò câu view, như video có tiêu đề "Cô ấy được chẩn đoán mắc bệnh ung thư" nhưng thực chất lại nói về bệnh ung thư của một đứa trẻ khác. Điều đáng lo ngại là những video thu hút người xem thường là những video cho phép chứng kiến nỗi buồn hoặc nỗi đau của trẻ em.
Kênh YouTube Family Fun Pack, ra đời cách đây 15 năm, do một gia đình hiện có tám người con thành lập, hiện có hơn 10 triệu người đăng ký. Nội dung chủ yếu mô tả sự hỗn loạn của một gia đình đông con. Đáng chú ý, video ghi lại phản ứng của bọn trẻ trước đám tang bà ngoại là một trong những video nổi tiếng nhất của họ.
Sự thật bẩn thỉu
Nhiều người đã biết đến vụ án của KOL Ruby Franke tại Mỹ, bà mẹ 42 tuổi có sáu đứa con và là chủ kênh YouTube chuyên đưa ra lời khuyên về nuôi dạy con cái với hai triệu người đăng ký. Ruby đã bị kết án 30 năm tù vì ngược đãi con mình. Tuy nhiên, đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Latifi kể về Adrea Garza (KOL có 1,86 triệu người đăng ký YouTube), người kiếm tiền bằng cách đăng video về hai cô con gái sinh đôi mặc trang phục thời trang. Adrea thừa nhận biết có những kẻ "biến thái" xem video các bé nhảy múa, nhưng chỉ giảm tần suất đăng xuống còn "mỗi quý một lần". Hay gia đình KOL Stauffer, một cặp vợ chồng ở Ohio, kiếm tiền từ video về cậu con trai nuôi. Sau nhiều video, chỉ hai năm sau, cậu bé lại được chuyển đến gia đình khác.
Tiếng nói từ những đứa trẻ KOL
Rachel, một bé gái vị thành niên, con gái trong gia đình KOL trên Facebook, chia sẻ rằng em đã ngừng tổ chức tiệc sinh nhật và mời bạn bè đến nhà vì mẹ chỉ muốn quay video dù Rachel nói không. Em cảm thấy "lo lắng" và chia sẻ: "Tôi cảm thấy nhẹ nhõm khi mẹ không có mặt. Đã lâu rồi tôi không nghe mẹ hỏi 'Ngày hôm nay của con thế nào?'. Bà chỉ gọi tôi lại để cho tôi xem số người theo dõi trên TikTok".
Gia đình Saccone Joly, sống tại Surrey, từng là kênh YouTube gia đình nổi tiếng nhất châu Âu vào cuối những năm 2010 với hơn 1,7 triệu người đăng ký. Họ đăng video hàng ngày về những chuyến đi siêu thị và bữa ăn gia đình. Năm 2022, người cha đã công khai đóng cửa kênh, nói rằng ông hối hận vì đã khiến các con gặp khó khăn. Ông khởi động lại kênh một năm sau, nhưng lần này các con là trung tâm và có quyền quyết định câu chuyện.
Câu chuyện lại khác ở gia đình Sam. Một vụ bê bối buộc Sam phải đóng cửa kênh YouTube. Nhưng các con của Sam lại rất bối rối. Chúng ghét làm các công việc bình thường và không thể chịu đựng việc mất đi sự quan tâm. Phải chăng cha mẹ đã nuôi dạy ra những kẻ tự cao tự đại, xa rời thực tế và không bao giờ hiểu được giá trị của đồng tiền? Sam nói: "Quay vlog gia đình là một công xưởng tạo nên chủ nghĩa tự cao". Dù những đứa trẻ có muốn hay không, sự nổi tiếng và cuộc sống ảo trên mạng xã hội sẽ tiếp tục đi theo các em và để lại nhiều dư âm.
