Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa đạt được một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực hàng không khi thử nghiệm thành công máy bay siêu thanh yên tĩnh đầu tiên mang tên X-59. Dự án này được xem là bước thử nghiệm then chốt nhằm giải quyết rào cản tiếng ồn từng khiến hàng không siêu thanh thương mại bị đình trệ trong nhiều thập kỷ.
Chuyến bay siêu thanh lịch sử
Chuyến bay siêu thanh đầu tiên của X-59 diễn ra vào ngày 5/6/2026, hơn 6 tháng sau chuyến bay đầu tiên của mẫu máy bay này. Máy bay cất cánh từ Căn cứ Không quân Edwards ở bang California lúc 14h08 giờ miền Đông nước Mỹ, do phi công thử nghiệm Jim "Clue" Less của NASA điều khiển, và hạ cánh sau 81 phút bay.
Trong chuyến bay này, X-59 đạt độ cao tối đa 13.228 mét và tốc độ cực đại 1.147 km/h, tương đương khoảng Mach 1.1, nhanh hơn tốc độ âm thanh khoảng 10%. Hệ thống quan sát bên ngoài ghi nhận vận tốc Mach 1.077, đánh dấu lần đầu tiên mẫu máy bay thử nghiệm này vượt tốc độ âm thanh trong khuôn khổ chương trình Quesst (Công nghệ siêu thanh yên tĩnh).
Ý nghĩa của dự án
Ông Michael Kratsios, Trợ lý Tổng thống Mỹ phụ trách khoa học và công nghệ, nhấn mạnh: "Chuyến bay siêu thanh đầu tiên của X-59 là minh chứng cho vai trò dẫn đầu bền vững của nước Mỹ trong khoa học, kỹ thuật và đổi mới hàng không vũ trụ."
X-59 là mẫu máy bay trình diễn công nghệ với phần mũi kéo dài đặc trưng, được phát triển nhằm hỗ trợ nghiên cứu công nghệ bay siêu thanh "êm" hơn trong tương lai. Thay vì tạo ra những tiếng nổ siêu thanh chói tai như máy bay siêu thanh truyền thống, X-59 được thiết kế để tạo ra âm thanh trầm nhẹ giống tiếng "bụp".
Kế hoạch thử nghiệm tiếp theo
Nhóm phát triển X-59 không dừng lại ở cột mốc này. Chỉ trong vài ngày tới, nhóm nghiên cứu dự kiến thực hiện chuyến bay đầu tiên trong điều kiện nhiệm vụ thực tế, với tốc độ Mach 1.4 và độ cao khoảng 16.764 mét. Đây là các điều kiện hoạt động tiêu chuẩn của X-59 trong tương lai, khi máy bay bay qua nhiều cộng đồng dân cư tại Mỹ nhằm thu thập dữ liệu về cách con người cảm nhận tiếng nổ siêu thanh giảm thiểu.
NASA cho biết sẽ chia sẻ dữ liệu này với các cơ quan quản lý của Mỹ và quốc tế để xây dựng các tiêu chuẩn tiếng ồn mới dựa trên dữ liệu thực tế, qua đó mở đường cho thị trường hàng không thương mại siêu thanh trên đất liền trong tương lai.
Mục tiêu đưa hàng không siêu thanh trở lại
Thị trường hàng không siêu thanh trên đất liền gần như biến mất từ năm 1973, khi Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) ban hành lệnh cấm các chuyến bay siêu thanh trên lãnh thổ nước này nhằm bảo vệ người dân và tài sản khỏi những tiếng nổ siêu thanh quá lớn. Dự án X-59, trung tâm của chương trình Quesst, hướng tới giải quyết vấn đề này.
Chiếc X-59 được phát triển bởi bộ phận Skunk Works của hãng Lockheed Martin. Kể từ chuyến bay đầu tiên vào ngày 28/10/2025, nhóm dự án đã thực hiện 16 chuyến bay trong 90 ngày qua. Giám đốc NASA, ông Jared Isaacman, bày tỏ hy vọng đây sẽ là khởi đầu cho nhiều chương trình hợp tác tiếp theo nhằm mở rộng danh mục các dòng máy bay X-plane của cơ quan này.
