Hành trình từ thủ khoa toán đến nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo
Từng là thủ khoa đầu vào lớp 10 chuyên toán và giành giải nhất học sinh giỏi cấp tỉnh, Ngọc đã lựa chọn ngành khoa học máy tính với mong muốn ứng dụng toán học vào thực tiễn. Theo Ngọc, chính sự kết nối giữa toán và công nghệ đã khiến lĩnh vực trí tuệ nhân tạo trở nên hấp dẫn, đáng để theo đuổi lâu dài.
Thành công sớm với các công bố quốc tế
Không chỉ dừng lại ở việc học tập, Ngọc sớm tham gia các nhóm nghiên cứu và trở thành đồng tác giả chính của hai công bố quốc tế quan trọng. Các công trình này được đăng trên tạp chí Neurocomputing - tạp chí khoa học quốc tế chuyên về lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và học máy, cùng hội nghị ICLR (International Conference on Learning Representations).
Ngọc chia sẻ việc có bài báo được chấp nhận khi còn là sinh viên không chỉ là thành tích cá nhân mà còn là động lực lớn để tiếp tục con đường nghiên cứu khoa học. Đây là minh chứng cho sự nỗ lực không ngừng nghỉ của cô trong lĩnh vực đầy tiềm năng này.
Giải bài toán AI "học không quên"
Trong số các nghiên cứu, công trình tại ICLR với tên gọi "Mô hình kết hợp các chuyên gia dạng thưa cho bài toán học liên tục" là tâm đắc nhất của Ngọc. Nghiên cứu này tập trung vào việc giúp mô hình AI có thể tiếp thu nhiệm vụ mới mà không quên những kiến thức đã học trước đó - một hạn chế phổ biến của các hệ thống hiện nay.
"AI hiện nay vẫn gặp vấn đề học trước quên sau, nên việc cải thiện khả năng học liên tục sẽ giúp các hệ thống như trợ lý ảo hay robot hoạt động hiệu quả và ổn định hơn trong môi trường thực tế", Ngọc giải thích về ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu.
Phương pháp tiếp cận đột phá
Theo Ngọc, để giải quyết bài toán này, nhóm nghiên cứu đã kết hợp phân tích toán học của mô hình hỗn hợp các chuyên gia trong mạng nơ-ron với các phương pháp tinh chỉnh hiện đại. Cách tiếp cận này không chỉ cải thiện hiệu năng mà còn mở ra hướng phát triển mới cho các mô hình AI có khả năng thích nghi lâu dài.
Quá trình nghiên cứu không thiếu những thử thách, đặc biệt là với bài báo đầu tiên tại Neurocomputing. Ngọc cho biết quá trình phản biện kéo dài gần một năm với nhiều vòng đánh giá khắt khe, yêu cầu bổ sung thí nghiệm và làm rõ các lập luận khoa học.
Nền tảng toán học vững chắc
Song song với học tập tại trường, Ngọc còn là trợ lý nghiên cứu tại Trung tâm nghiên cứu trí tuệ nhân tạo thuộc Trường ĐH VinUni. Công việc hằng ngày xoay quanh việc đọc tài liệu, trao đổi với người hướng dẫn và triển khai các thí nghiệm nhằm kiểm chứng ý tưởng.
Ngọc nhấn mạnh: "Nền tảng toán học tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hành trình nghiên cứu. Toán giúp hiểu rõ bản chất các mô hình AI, từ đó có thể phân tích lý thuyết và đề xuất những cải tiến phù hợp cho từng bài toán cụ thể".
Trước đó, khi tham gia nhóm DSLab (Phòng thí nghiệm khoa học dữ liệu) thuộc BKAI - trung tâm trí tuệ nhân tạo của Trường Công nghệ thông tin và truyền thông, ĐH Bách khoa Hà Nội, Ngọc đã có những bước đi đầu tiên trong nghiên cứu khoa học. Đây là nơi giúp hình thành kỹ năng đọc hiểu tài liệu, tư duy phản biện và cách trình bày vấn đề nghiên cứu một cách rõ ràng, logic.
Cân bằng giữa học tập và nghiên cứu
Để cân bằng giữa việc học và nghiên cứu, Ngọc lựa chọn cách tập trung tối đa trên lớp để nắm chắc kiến thức nền tảng. Theo cô, việc hiểu bài ngay từ đầu giúp tiết kiệm thời gian và dành nhiều công sức hơn cho các dự án nghiên cứu chuyên sâu.
Động lực theo đuổi nghiên cứu của Ngọc đến từ niềm yêu thích khám phá và sự tò mò trước những vấn đề phức tạp. Sự ủng hộ từ gia đình cùng với sự đồng hành của thầy cô, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp cô kiên trì vượt qua những giai đoạn khó khăn.
Ngọc tâm sự: "Dù con đường nghiên cứu còn nhiều thử thách, mình tin rằng mỗi công trình đều mang lại giá trị nhất định. Niềm vui lớn nhất là khi những ý tưởng của mình có thể đóng góp, dù nhỏ, vào sự phát triển của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo".
