Máy xạ trị proton tư thế ngồi đầu tiên trên thế giới dự kiến sẽ có mặt tại Việt Nam vào đầu năm 2027. Bệnh viện Stanford (Mỹ) vừa công bố vận hành hệ thống Mevion S250-FIT, một siêu máy xạ trị proton với tư thế ngồi, mang lại hiệu quả và độ an toàn vượt trội cho bệnh nhân ung thư. Hệ thống này cũng sẽ được lắp đặt tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (TPHCM) theo hợp đồng đã ký kết.
Công nghệ đột phá với trí tuệ nhân tạo
Siêu máy Mevion S250-FIT tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) giúp định vị tổn thương cá thể hóa, tấn công khối u chính xác và an toàn hơn. Thiết bị đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) và Cộng đồng châu Âu (CE) phê duyệt sử dụng trong điều trị ung thư. Mevion đã chuyển giao và vận hành máy tại Trung tâm Ung thư Stanford Medicine (Mỹ) vào tháng 4 năm nay.
Việt Nam tiên phong tại châu Á
Mevion công bố đưa siêu máy trị giá hơn 2.000 tỷ đồng về Bệnh viện Tâm Anh. Sự kiện này đưa Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong tại châu Á đầu tư hệ thống xạ trị proton tư thế ngồi, giúp bệnh nhân tiếp cận sớm với liệu pháp tiên tiến, mang lại lợi ích cho nền kinh tế y tế.
TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, cho biết hệ thống sẽ được lắp đặt vào đầu năm 2027, dự kiến vận hành thử và chính thức hoạt động từ giữa năm 2027, cùng với lễ khánh thành Bệnh viện Đa khoa và Ung bướu Tâm Anh tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng.
Bệnh nhi đầu tiên được điều trị tại Stanford
Tại Stanford Medicine, bệnh nhi đầu tiên được xạ trị bằng siêu máy là Stephen De La Torre, 7 tuổi, mắc u não ác tính hiếm gặp. Sau phẫu thuật loại bỏ khối u, em được xạ trị bổ sung. TS.BS Susan Hiniker, chuyên gia xạ trị nhi khoa, cho biết liệu pháp proton mới giúp giảm nguy cơ tác dụng phụ lâu dài. Hiện Stephen đang xạ trị những đợt cuối và dự kiến xuất viện vào tuần tới.
Hiệu quả vượt trội từ dữ liệu thực tế
Dữ liệu từ Stanford Medicine trình bày tại Đại hội thường niên lần thứ 27 của Hiệp hội Xạ trị và Ung thư châu Âu (ESTRO 2026) cho thấy hệ thống Mevion S250-FIT có khả năng chiếu tia chính xác dưới từng milimet, chất lượng chùm proton đạt 97-99,8%, tăng khả năng thành công điều trị.
Lợi ích của tư thế ngồi trong xạ trị
BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, giải thích: nhờ tư thế ngồi, bệnh nhân được định vị tối ưu để tiếp cận chùm tia proton với các khối u ở vị trí khó như đầu mặt cổ, não, đường tiêu hóa, gan, phổi, đồng thời giảm liều lên cơ quan lành. AI giúp cá thể hóa định vị tổn thương, cân chỉnh liều lượng, vị trí và tốc độ bắn tia, loại bỏ khối u mà không ảnh hưởng đến mô xung quanh.
Với ung thư phổi, ngồi thẳng giúp cơ quan điều trị ở vị trí tốt hơn, giảm chuyển động do hô hấp. Với ung thư gan, tư thế ngồi giảm dịch chuyển và biến dạng gan so với nằm. Với ung thư vùng đầu-cổ, tư thế ngồi kiểm soát dịch tiết tốt hơn, hạn chế nguy cơ hít sặc và giảm lo âu.
Nguyên lý hoạt động của xạ trị proton
Xạ trị proton là liệu pháp tiên tiến, khác với tia X truyền thống có thể xuyên qua khối u và gây hại mô lành phía sau. Proton được định vị dừng lại đúng vị trí khối u, tiêu diệt hiệu quả nhờ AI. PGS.TS Susan Hiniker cho biết: Với liệu pháp proton, các hạt dừng lại ngay lập tức, giúp tỷ lệ kiểm soát khối u cao với lượng bức xạ nhỏ hơn, ít tác dụng phụ lâu dài.
Thay đổi kiến trúc hệ thống proton truyền thống
Xạ trị proton tư thế ngồi thay đổi kiến trúc hệ thống proton truyền thống. Nhờ tích hợp máy gia tốc, tinh giản kết cấu, chuyển từ nằm sang ngồi, diện tích xây dựng giảm từ hàng nghìn mét vuông xuống còn khoảng 111,5 mét vuông, rút ngắn thời gian triển khai.
