Cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng: Đột phá công nghệ, thúc đẩy giao thương Việt - Trung

Theo đó, với phương châm "Quy hoạch đồng bộ – xây dựng đồng bộ – vận hành đồng bộ", hai bên đã thống nhất ứng dụng các thành tựu tiên tiến của khoa học – công nghệ hiện đại vào toàn bộ quá trình quản lý và điều hành hoạt động cửa khẩu. Các công nghệ nổi bật bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và mạng 5G. Dự án Cửa khẩu thông minh Móng Cái – Đông Hưng được kỳ vọng sẽ mang lại những lợi ích thiết thực và mang tính đột phá cho người dân, cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước của hai nước.

Mặt hàng và mục tiêu của dự án

Tại đây, các mặt hàng được lựa chọn để thực hiện thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh bao gồm:

Hàng nông sản như rau, quả.
Thủy sản đông lạnh.
Hàng điện tử và linh kiện điện tử của Việt Nam.
Mặt hàng điện tử, linh kiện điện tử xuất khẩu của Trung Quốc và một số mặt hàng khác.

Phát biểu tại lễ khởi động, ông Vũ Văn Diện, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh, nhấn mạnh rằng đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nó cụ thể hóa những nhận thức chung cấp cao mà Lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước đã đạt được trong các Tuyên bố chung Việt Nam – Trung Quốc thời gian gần đây. Đồng thời, sự kiện này còn là minh chứng sinh động cho việc triển khai thực hiện thỏa thuận khung hợp tác thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh Móng Cái – Đông Hưng và thí điểm xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới giữa tỉnh ủy Quảng Ninh và Khu ủy Khu tự trị dân tộc Choang, Quảng Tây.

Hai trụ cột chính của dự án

Ông Đặng Minh Tuân, Phó Trưởng Ban quản lý Cửa khẩu tỉnh Quảng Ninh, giới thiệu kế hoạch xây dựng dự án cửa khẩu thông minh phía Việt Nam, tập trung vào hai trụ cột chính:

Luồng kiểm soát hành khách tại khu vực cầu Bắc Luân I: Dự án sẽ triển khai đồng bộ các công nghệ nhận diện sinh trắc học hiện đại như nhận diện khuôn mặt, vân tay, cùng hệ thống cổng kiểm soát tự động e-Gate. Mục tiêu là rút ngắn tối đa thời gian làm thủ tục, từng bước hướng tới mô hình thông quan không tiếp xúc, bảo đảm an toàn, chính xác và thuận tiện cho người xuất nhập cảnh.
Luồng vận chuyển hàng hóa tại khu vực cầu Bắc Luân II: Đây là nội dung đột phá của dự án, với việc thí điểm triển khai xe tự hành không người lái thông minh (IGV) trên nền tảng công nghệ 5G và hệ thống định vị hiện đại. Giải pháp này cho phép tổ chức vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới liên tục 24/7, góp phần giảm phụ thuộc vào yếu tố thời gian, nhân lực và điều kiện ngoại cảnh.

Lộ trình thực hiện chi tiết

Dự án được triển khai theo hai giai đoạn cụ thể:

Giai đoạn 1 (năm 2026):
- Tại khu vực cầu Bắc Luân I: Triển khai tại luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh trên cơ sở hạ tầng hiện có, phục vụ cư dân biên giới và hành khách, dự kiến hoàn thành trong quý I/2026.
- Tại khu vực cầu Bắc Luân II: Xây dựng cơ sở hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh, xây dựng luồng chuyên dụng và lắp đặt trang thiết bị để xe tự hành không người lái IGV hoạt động 24/7, xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC).
Giai đoạn 2 (năm 2027 - 2030):
- Tại khu vực cầu Bắc Luân I: Mở rộng phạm vi ranh giới cửa khẩu để đầu tư mở rộng không gian, diện tích dành cho xuất nhập cảnh, tăng số luồng kiểm soát tự động.
- Tại khu vực cầu Bắc Luân II: Triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, tăng số làn chuyên dụng và nâng cấp năng lực thông quan xuất nhập khẩu theo mô hình xe tự hành IGV hoặc xây dựng mô hình vận chuyển hàng hoá mono-rail (sky-rail) tùy tình hình lưu lượng hàng hóa trên thực tế. Phối hợp với bên Bạn nghiên cứu xây dựng công trình qua biên giới phục vụ hoạt động cửa khẩu thông minh. Tiếp tục mở rộng, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh như Công viên logistics Bắc Luân II, Trung tâm thương mại điện tử, hàng xuất nhập khẩu, kho hậu cần.

Những bước tiến bổ sung

Mới đây, Trung tâm Giám định thử nghiệm Tân Đại Dương tại cửa khẩu Bắc Luân II đã được công nhận đạt chuẩn ISO/IEC 17025:2017. Việc vận hành phòng thí nghiệm ngay tại cửa khẩu sẽ góp phần rút ngắn thời gian thông quan, tăng minh bạch, và hạn chế tối đa các rủi ro thương mại như bị trả hàng hoặc tiêu hủy do không đạt yêu cầu ngay tại cửa khẩu.

Triển khai cửa khẩu thông minh được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ giao thương giữa hai nước Việt Nam và Trung Quốc, đồng thời thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ và tầm nhìn chiến lược của hai địa phương trong việc tăng cường hợp tác thực chất, cùng phát triển bền vững trong giai đoạn mới.