YouTuber công nghệ nổi tiếng Marques Brownlee, hay còn được biết đến với biệt danh MKBHD, vừa đưa ra nhận định rằng các smartphone hiện đại đang quá phụ thuộc vào nhiếp ảnh điện toán. Theo ông, nhiều bức ảnh chụp từ điện thoại thế hệ mới trông "ảo" và thiếu tự nhiên hơn so với các mẫu máy ra mắt cách đây từ 5 đến 10 năm.
Thử nghiệm thú vị của MKBHD
Trong một video mới đăng tải, MKBHD đã thực hiện thử nghiệm so sánh camera của tất cả các thế hệ iPhone từ đời đầu tiên cho đến iPhone 17. Anh chụp cùng một khung cảnh và đối chiếu kết quả. Không dừng lại ở đó, ông cũng làm tương tự với nhiều dòng máy Android khác để quan sát sự thay đổi của camera smartphone theo thời gian.
Kết quả khiến nhiều người bất ngờ: không phải lúc nào điện thoại đời mới nhất cũng cho ra bức ảnh "đẹp nhất". Trong nhiều trường hợp, ảnh từ các mẫu máy cũ lại mang cảm giác tự nhiên và dễ chịu hơn đáng kể.
Sự phát triển của camera smartphone
MKBHD nhắc lại rằng camera trên những chiếc smartphone đời đầu chỉ mang tính bổ sung. Chiếc iPhone đầu tiên chỉ có camera 2MP cơ bản, không có tự động lấy nét, không quay video và cũng không có camera selfie. Tuy nhiên, khi nhu cầu chụp ảnh bằng điện thoại tăng mạnh, camera nhanh chóng trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng nhất. Các hãng liên tục nâng cấp chất lượng ảnh qua từng thế hệ, và đây từng là điểm bán hàng cốt lõi.
Dù cách nhau gần một thập kỷ, các điện thoại vẫn cho ra ảnh chụp khá tương đồng ở điều kiện thông thường. Tuy nhiên, từ khoảng thập niên 2010, tốc độ cải thiện bắt đầu chậm lại. Theo MKBHD, smartphone hiện nay gần như đã chạm giới hạn vật lý về kích thước thiết bị và cảm biến camera. Điện thoại không thể tiếp tục to lên mãi chỉ để nhét thêm phần cứng camera lớn hơn. Kết quả là ở điều kiện đủ sáng, khác biệt giữa các flagship hiện đại không còn quá rõ rệt. Ví dụ, ảnh chụp từ iPhone 11 và iPhone 17, nếu không zoom kỹ, đa số người dùng sẽ thấy cả hai đều cho chất lượng hoàn toàn ổn.
Vai trò của nhiếp ảnh điện toán
Hiện tại, gần như mọi smartphone trong khoảng 5 năm trở lại đây đều có thể chụp ảnh đẹp trong điều kiện lý tưởng. Vì thế, các hãng bắt đầu chuyển trọng tâm sang những tình huống khó hơn như chụp thiếu sáng, ngược sáng, chủ thể chuyển động nhanh hay zoom xa. Đây cũng là lúc nhiếp ảnh điện toán đóng vai trò cực lớn. Camera smartphone hiện nay phụ thuộc rất nhiều vào các công nghệ xử lý như HDR đa khung hình, tone mapping, AI nhận diện khuôn mặt, tự động điều chỉnh phơi sáng hay ghép nhiều khung hình để tăng chi tiết.
MKBHD lấy ví dụ một bức ảnh chụp ngược sáng bằng Pixel 10. Trong điều kiện thực tế, đây là cảnh cực khó vì chủ thể đứng trước nền trời sáng mạnh. Tuy nhiên, điện thoại hiện đại vẫn có thể đồng thời giữ được chi tiết khuôn mặt, màu áo tối và cả bầu trời xanh phía sau. Nếu dùng các mẫu điện thoại cũ như Nexus 4, khung cảnh tương tự sẽ bị cháy sáng hoặc tối đen rất nặng. MKBHD ví camera smartphone hiện đại giống một "rổ bóng tự căn chỉnh", tức gần như người dùng chụp kiểu gì máy cũng cố tạo ra một bức ảnh đẹp. Điều này giúp việc chụp ảnh trở nên dễ dàng hơn rất nhiều ngay cả với người không có kỹ năng nhiếp ảnh.
Lạm dụng xử lý hậu kỳ
Tuy nhiên, chính điều đó lại tạo ra vấn đề mới. Theo MKBHD, các hãng smartphone hiện đang quá lạm dụng xử lý hậu kỳ bằng thuật toán. Những công nghệ vốn được tạo ra để cứu ảnh trong tình huống khó giờ lại bị áp dụng cả vào các bức ảnh thông thường. Kết quả là ảnh xuất hiện cảm giác "overprocessed" mà nhiều người dùng có thể từng nhận ra: HDR quá mạnh, vùng sáng tối bị kéo quá đà, da mặt sáng bất thường, viền vật thể bị halo hay tổng thể ảnh bị phẳng và thiếu tự nhiên.
MKBHD cho thấy rõ điều này qua loạt ảnh chụp từ các thế hệ Galaxy S. Từ Galaxy S1 tới S8, ảnh dần cải thiện nhưng vẫn còn giới hạn dynamic range. Tới Galaxy S9, Samsung bắt đầu áp dụng HDR đa khung hình mạnh hơn nên bầu trời ngoài cửa sổ vẫn còn chi tiết thay vì cháy trắng hoàn toàn. Nhưng ở các đời mới hơn như Galaxy S26, thuật toán xử lý trở nên quá mạnh tay. Ảnh giữ được rất nhiều chi tiết vùng sáng và vùng tối, nhưng đổi lại xuất hiện hiện tượng halo quanh cửa sổ, ánh sáng thiếu tự nhiên và tổng thể ảnh trở nên khá "giả".
Điều đáng chú ý là MKBHD cho biết anh thích ảnh từ Galaxy S23 hơn S26 trong ví dụ này. Dù S26 có chất lượng kỹ thuật cao hơn, ảnh từ S23 lại mang cảm giác chân thực và dễ nhìn hơn. Anh cũng cho biết rất nhiều người xem đồng tình với nhận định này trong phần bình luận các video ngắn mà anh đăng tải.
Giải pháp và kết luận
Theo MKBHD, vấn đề hiện nay không nằm ở việc HDR hay AI là công nghệ xấu. Ngược lại, chúng cực kỳ hữu ích trong các tình huống khó. Điều quan trọng là điện thoại cần biết khi nào nên xử lý mạnh và khi nào nên tiết chế. Với các khung cảnh bình thường, ảnh tự nhiên đôi khi lại đẹp hơn việc cố gắng kéo mọi chi tiết lên tối đa.
Anh cũng nhắc tới hiện tượng quen thuộc trên smartphone hiện đại: ảnh sau khi chụp thường khác đáng kể so với những gì người dùng nhìn thấy trong viewfinder trước đó. Khoảnh khắc bức ảnh "snap" sang phiên bản đã xử lý chính là lúc toàn bộ thuật toán hậu kỳ hoạt động.
Cuối video, MKBHD cho biết hiện đã có nhiều ứng dụng cho phép giảm hoặc tắt bớt hậu xử lý trên smartphone nhằm giữ lại cảm giác tự nhiên cho ảnh chụp, dù hiệu quả còn phụ thuộc từng thiết bị và từng hãng sản xuất.
