Tối thứ Ba, ngày 1/7/2026, Anthropic thông báo trên X rằng Bộ Thương mại Mỹ đã chính thức dỡ bỏ lệnh kiểm soát xuất khẩu đối với hai mô hình AI hàng đầu của hãng là Claude Fable 5 và Mythos 5. Hãng cho biết sẽ bắt đầu khôi phục quyền truy cập vào thứ Tư, ngày 2/7, và sẽ sớm chia sẻ thêm thông tin cập nhật.
Lệnh cấm kéo dài 19 ngày và quá trình đàm phán
Lệnh kiểm soát xuất khẩu được ban ra ngày 12 tháng 6, yêu cầu Anthropic tắt quyền truy cập của mọi người nước ngoài vào hai mô hình này, bao gồm cả nhân viên Anthropic mang quốc tịch nước ngoài. Hãng buộc phải tuân thủ ngay lập tức, khiến hàng triệu người dùng quốc tế mất quyền truy cập chỉ sau một đêm. Lệnh được ban ra với lý do “an ninh quốc gia” nhưng không cung cấp chi tiết cụ thể, và Anthropic khi đó nói thẳng rằng họ không đồng ý với quyết định nhưng vẫn phải tuân thủ.
Trong 19 ngày tiếp theo, Anthropic chọn cách đàm phán lặng lẽ thay vì đối đầu công khai. Đồng sáng lập Tom Brown thay thế CEO Dario Amodei trong vai trò đàm phán trực tiếp với chính quyền Trump, theo tường thuật từ tờ Wired. Sự thay thế này không phải ngẫu nhiên, vì Amodei từ lâu đã trở thành mục tiêu của chính quyền Trump do các phát biểu công khai về rủi ro của AI và việc ông từng ủng hộ Kamala Harris trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024. Thư chính thức của Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick gửi cuối tuần trước cũng được địa chỉ đến Brown, không phải Amodei.
Quá trình dỡ bỏ theo từng bước
Quá trình dỡ bỏ lệnh diễn ra theo từng bước. Trước khi có thông báo đầy đủ tối thứ Ba, Lutnick đã cho phép Mythos 5 tiếp cận một nhóm công ty và cơ quan liên bang được chọn lọc, xác nhận rằng “các biện pháp bảo vệ phù hợp” đã được áp dụng. Trong bài đăng trên X tối thứ Ba, Lutnick viết: “Trong hai tuần qua, chúng tôi đã làm việc chặt chẽ với Anthropic để phân tích và phê duyệt Fable 5 nhằm đảm bảo sự liên kết với toàn bộ Chính phủ Mỹ và củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ trong AI.”
Lo ngại về lợi thế cho Trung Quốc
Lệnh cấm ban đầu đã gây ra làn sóng lo ngại trong ngành công nghệ Mỹ. Nhiều lãnh đạo và nhà đầu tư chỉ ra rằng trong khi Fable 5 và Mythos 5 bị khóa, các mô hình AI mã nguồn mở từ Trung Quốc đang tiến bộ nhanh chóng và rẻ hơn đáng kể so với các mô hình Mỹ hàng đầu. Giới hạn Anthropic triển khai mô hình của mình trong khi đối thủ Trung Quốc không bị ràng buộc tương tự được xem là đi ngược lại mục tiêu duy trì vị thế dẫn đầu AI của Mỹ.
Sự kiện này cũng phơi bày tình trạng hỗn loạn trong định hướng quản lý AI của chính quyền Trump. Nhiều lãnh đạo ngành cho biết họ không rõ ai đang ra quyết định hoặc ai có ảnh hưởng thực sự với Tổng thống trong lĩnh vực AI, đặc biệt sau khi David Sacks, người từng giữ vai trò cố vấn về AI và tiền điện tử, rời vị trí đó từ đầu năm nay. Lệnh cấm bắt đầu, kéo dài 19 ngày rồi kết thúc mà không có lời giải thích đầy đủ công khai nào về lý do ban đầu lẫn lý do dỡ bỏ.
Anthropic cho biết: “Chúng tôi biết ơn người dùng vì sự kiên nhẫn và tất cả những người đã làm việc cùng chúng tôi để triển khai lại các mô hình.”
