Không chỉ giúp tỉnh táo, cà phê còn có thể tác động đến hệ vi sinh vật đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến tâm trạng, khả năng nhận thức và hệ miễn dịch. Đây là phát hiện mới từ các nhà khoa học, mở ra góc nhìn khác về lợi ích của thức uống quen thuộc này.
Cà phê và hệ vi sinh vật đường ruột
Với nhiều người, một ngày mới khó có thể bắt đầu nếu thiếu ly cà phê buổi sáng. Thức uống này từ lâu được biết đến nhờ khả năng giúp tỉnh táo, tăng sự tập trung và cải thiện hiệu suất làm việc. Tuy nhiên, các nhà khoa học vừa phát hiện cà phê có thể mang lại nhiều tác động hơn thế.
Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Communications cho thấy cà phê có khả năng làm thay đổi hệ vi sinh vật đường ruột, qua đó tác động đến hoạt động của não bộ và hệ miễn dịch.
Cà phê ảnh hưởng đến 'trục ruột - não'
Trong những năm gần đây, giới khoa học ngày càng quan tâm đến 'trục ruột - não', hệ thống liên lạc hai chiều giữa hệ thần kinh trung ương và hệ vi sinh vật sống trong đường tiêu hóa. Nhiều nghiên cứu cho thấy sức khỏe đường ruột không chỉ ảnh hưởng đến tiêu hóa mà còn liên quan đến tâm trạng, trí nhớ, khả năng nhận thức và nguy cơ mắc một số bệnh lý thần kinh.
Để tìm hiểu vai trò của cà phê trong mối liên hệ này, các nhà nghiên cứu tại Đại học College Cork, thuộc Đại học Quốc gia Ireland, đã tiến hành nghiên cứu trên 62 người trưởng thành khỏe mạnh từ 30 đến 50 tuổi. Một nửa số người tham gia có thói quen uống từ 3 đến 5 tách cà phê mỗi ngày, trong khi nhóm còn lại hoàn toàn không sử dụng loại đồ uống này.
Trong giai đoạn đầu, các nhà khoa học thu thập mẫu phân, nước tiểu, đánh giá chế độ ăn uống, mức độ căng thẳng, tâm trạng và khả năng nhận thức của những người tham gia. Sau đó, nhóm uống cà phê được yêu cầu ngừng sử dụng đồ uống này trong vòng 2 tuần để theo dõi những thay đổi xảy ra trong cơ thể. Ở giai đoạn cuối, cà phê được đưa trở lại chế độ ăn. Một số người sử dụng cà phê thông thường chứa caffeine, số khác dùng cà phê khử caffeine nhằm xác định thành phần nào tạo ra tác động sinh học.
Kết quả cho thấy hệ vi sinh vật đường ruột của người uống cà phê có sự khác biệt rõ rệt so với nhóm không uống. Đáng chú ý, khi ngừng sử dụng cà phê, nhiều thay đổi này dần biến mất. Sau khi uống trở lại, các dấu hiệu lại xuất hiện. Theo nhóm nghiên cứu, điều này cho thấy cà phê có khả năng tác động trực tiếp đến hệ vi sinh vật đường ruột.
Không chỉ caffeine mới mang lại lợi ích
Một phát hiện đáng chú ý khác là tác động của cà phê không chỉ đến từ caffeine. Các nhà khoa học ghi nhận nhiều thay đổi liên quan đến các chất chuyển hóa do vi khuẩn đường ruột tạo ra, đồng thời phát hiện những biến đổi ở các chỉ dấu miễn dịch và phản ứng chống viêm trong cơ thể.
Theo các tác giả, cà phê chứa hàng trăm hợp chất sinh học khác nhau, trong đó nổi bật là nhóm polyphenol, các chất chống oxy hóa tự nhiên có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động của vi khuẩn đường ruột. Những hợp chất này có thể thúc đẩy sự phát triển của các vi khuẩn có lợi, đồng thời tạo ra các chất chuyển hóa đóng vai trò như 'sứ giả' kết nối giữa đường ruột, não bộ và hệ miễn dịch.
Nói cách khác, lợi ích của cà phê có thể không chỉ dừng lại ở việc giúp con người tỉnh táo hơn sau một đêm ngủ.
Từ đường ruột đến tâm trạng và khả năng nhận thức
Các nhà khoa học cho rằng những thay đổi trong hệ vi sinh vật đường ruột có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng của cơ thể. Nhiều nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng hệ vi sinh vật đường ruột tham gia vào quá trình sản xuất serotonin, dopamine và nhiều chất dẫn truyền thần kinh khác liên quan đến cảm xúc và hành vi. Khi hệ vi sinh vật thay đổi, các tín hiệu gửi từ đường ruột lên não cũng có thể thay đổi theo.
Điều này giúp giải thích vì sao ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy sức khỏe đường ruột liên quan đến nguy cơ trầm cảm, lo âu, suy giảm nhận thức và một số bệnh thần kinh. Theo nhóm nghiên cứu, những tác động mà họ quan sát được cho thấy cà phê có thể là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến 'trục ruột - não' thông qua hệ vi sinh vật.
Có nên uống nhiều cà phê hơn?
Dù kết quả nghiên cứu mang lại nhiều tín hiệu tích cực, các chuyên gia nhấn mạnh rằng điều này không đồng nghĩa với việc càng uống nhiều cà phê càng tốt. Phần lớn các nghiên cứu hiện nay cho thấy việc sử dụng khoảng 2 đến 4 tách cà phê mỗi ngày thường mang lại nhiều lợi ích sức khỏe nhất.
Ngược lại, tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể gây mất ngủ, hồi hộp, lo âu, tăng nhịp tim hoặc ảnh hưởng đến huyết áp ở một số người. Ngoài ra, tác động của cà phê còn phụ thuộc vào cách chế biến và thói quen sử dụng. Một ly cà phê chứa quá nhiều đường, kem béo hoặc siro có thể làm giảm đáng kể những lợi ích tiềm năng đối với sức khỏe.
Các nhà nghiên cứu cho rằng vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu quy mô lớn để hiểu rõ hơn cách cà phê tác động đến hệ vi sinh vật đường ruột và liệu những thay đổi này có thể góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính hay không.
