Việc sử dụng xăng sinh học E10 và những lo ngại xung quanh nó đang trở thành chủ đề nóng trong cộng đồng người dùng xe máy và ô tô tại Việt Nam. Nhiều hãng xe khẳng định các dòng xe đang bán tại Việt Nam đều tương thích với xăng E10. Bộ Công Thương cũng cho biết hơn 90% xe xăng tại Việt Nam có thể sử dụng loại nhiên liệu này mà không cần cải tiến động cơ. Tuy nhiên, một bộ phận người dùng vẫn còn băn khoăn và tìm kiếm các biện pháp đảm bảo an toàn tối đa cho động cơ.
Không nước nào khuyến cáo lắc bình xăng E10
Trên các diễn đàn ô tô tại Việt Nam, không khó để bắt gặp lời khuyên “lắc bình xăng E10 trước khi chạy” nhằm hòa trộn xăng khoáng và ethanol, tránh hiện tượng tách pha gây hại cho động cơ. Tuy nhiên, các nghiên cứu chuyên sâu về nhiên liệu cho thấy xăng khoáng và ethanol tinh khiết có khả năng hòa tan hoàn toàn vào nhau nếu được phối trộn đúng kỹ thuật. Quá trình này tạo ra một dung dịch thực, không thể tự tách rời hay lắng đọng do trọng lực, trừ khi có hiện tượng nhiễm nước vượt ngưỡng.
Tình trạng nhiễm nước nghiêm trọng xảy ra khi bình xăng tiếp xúc lâu với không khí ẩm, khiến ethanol hút hơi nước vào nhiên liệu. Khi lượng nước vượt ngưỡng, hiện tượng tách pha xảy ra, chia nhiên liệu thành hai lớp, với nước và ethanol nặng hơn chìm xuống dưới. Khi đã tách pha, việc lắc bình xăng hoàn toàn vô tác dụng. Giải pháp duy nhất lúc này là súc rửa bình xăng trước khi đổ nhiên liệu mới.
Cẩn trọng với xe đời cũ
Trên thế giới, xăng E10 và các loại xăng sinh học có tỷ lệ ethanol cao hơn như E20, E85 khá phổ biến. Mỹ coi xăng E10 là nhiên liệu tiêu chuẩn, Ấn Độ hướng tới xăng E20, trong khi Brazil bắt buộc phối trộn 27% ethanol và có cả trụ bơm xăng E100. Brazil yêu cầu các hãng xe phát triển động cơ Flex-Fuel, cho phép sử dụng linh hoạt các loại nhiên liệu. Hơn 85% phương tiện tại Brazil là xe Flex-Fuel, với hệ thống ECU tự động nhận diện tỷ lệ ethanol và điều chỉnh góc đánh lửa cũng như lượng phun nhiên liệu.
Brazil khuyến cáo các xe nhập khẩu đời cũ không đạt chuẩn Flex-Fuel không nên sử dụng xăng sinh học nếu hệ thống ống dẫn và bơm xăng chưa được nâng cấp bằng vật liệu chống ăn mòn. Tại Ấn Độ, các xe sản xuất từ sau năm 2005 hoàn toàn tương thích với xăng E10. Xe đời cũ trước năm 2005 cần kiểm tra và thay thế ống dẫn cao su nếu có dấu hiệu chai cứng hoặc rò rỉ.
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) khẳng định các xe đời 2001 trở về sau có thể sử dụng xăng E10 đến E15 mà không cần cải tiến động cơ. Với xe đời cũ hơn, ron cao su và ống dẫn có thể bị ăn mòn. Philippines cũng không yêu cầu cải tiến động cơ cho xe hiện đại, nhưng khuyến cáo chủ xe sử dụng bộ chế hòa khí cũ nên thay lọc xăng sớm hơn khi chuyển sang xăng sinh học.
Lưu ý về lưu trữ và hiệu suất
Các báo cáo tại Mỹ cho thấy xăng sinh học lưu trữ quá 3 tháng trong bình nhiên liệu mà không sử dụng có thể bị tách pha. Giải pháp duy nhất là súc rửa bình xăng. Hiệp hội Nhiên liệu Tái tạo Mỹ (RFA) khuyến nghị xả cạn bình nếu xe lưu kho dài ngày. Chính phủ Ấn Độ cũng cảnh báo khi chuyển sang xăng E20, phương tiện sẽ hao hụt hiệu suất nhiệt và tiêu tốn nhiên liệu hơn so với xăng E10. Cụ thể, ô tô đời cũ dùng xăng E20 sẽ hao xăng hơn khoảng 6-7%, xe hai bánh hao hơn 3-4%. Với các xe tương thích E10 nhưng được hiệu chỉnh cho E20, mức hao xăng chỉ dao động 1-2%.
