Chỉ ít ngày sau khi kính thông minh mới của Meta chính thức lên kệ trên toàn cầu, sản phẩm này đã trở thành tâm điểm của một làn sóng phản đối dữ dội. Từ những tấm áp phích gọi đây là “kính dành cho kẻ biến thái” đến các chuyên gia công nghệ lên tiếng cảnh báo, chiếc kính AI được kỳ vọng trở thành thiết bị đeo thông minh phổ biến nhất của hãng đang vướng vào cuộc tranh luận nảy lửa về ranh giới giữa tiện ích công nghệ và quyền riêng tư.
Chiến dịch phản đối với những thông điệp gây sốc
Sau nhiều năm chỉ bán dòng kính hợp tác với Ray-Ban, Meta đã mở rộng danh mục kính thông minh với nhiều mẫu mã mới. Thiết bị cho phép người dùng quay video, nghe nhạc, chụp ảnh và trò chuyện với trợ lý AI tích hợp. Trong số đó, phiên bản cao cấp do người nổi tiếng Kylie Jenner quảng bá được bán với giá 419 euro, tương đương khoảng 482 USD, tại thị trường Tây Ban Nha.
Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau khi sản phẩm được phát hành rộng rãi, tổ chức hoạt động xã hội Everyone Hates Elon có trụ sở tại London đã phát động một chiến dịch phản đối với loạt áp phích gây chú ý. Một tấm áp phích sử dụng hình ảnh tội phạm ấu dâm Jeffrey Epstein kèm dòng chữ “Chiếc kính dành cho những người không biết đến sự đồng thuận”. Một tấm khác biến hình ảnh quảng cáo của Kylie Jenner thành chiếc đầu lâu với thông điệp “Chúng tôi luôn theo dõi bạn”. Tấm áp phích còn lại mang khẩu hiệu: “Bước tiến lớn nhất của công nghệ dành cho kẻ biến thái kể từ chiếc áo măng tô”.
Chiến dịch nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, kéo theo hàng loạt cuộc tranh luận về việc chiếc kính có thể trở thành công cụ quay lén người khác mà họ không hề hay biết. Theo The Guardian, nhiều người dùng bày tỏ lo ngại rằng thiết bị này tạo điều kiện cho những hành vi quấy rối trong không gian công cộng.
Instagram cấm video quấy rối, Meta khẳng định có đèn cảnh báo
Trước sức ép ngày càng lớn, Instagram – nền tảng cũng thuộc sở hữu của Meta – đã tuyên bố sẽ cấm các video được quay bằng kính Meta nếu nội dung nhằm quấy rối người lạ. Adam Mosseri, Giám đốc Instagram, cho biết công ty không muốn người dùng bí mật quay video người khác để quấy rối rồi đăng tải lên nền tảng.
Đại diện Meta nhấn mạnh rằng tất cả kính thông minh của hãng đều được trang bị một đèn LED phát sáng khi camera hoạt động, nhằm báo cho những người xung quanh biết họ đang bị ghi hình. Công ty khẳng định đèn này không thể tắt và nếu người dùng cố tình che hoặc làm hỏng nó, camera cũng sẽ ngừng hoạt động. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cơ chế này chưa đủ để giải quyết vấn đề.
Joseph O'Hagan, nhà nghiên cứu tại Đại học Glasgow, cho biết nhiều cộng đồng người dùng trên Internet vẫn liên tục tìm cách vô hiệu hóa hoặc che đèn LED. Theo ông, Meta đã nhiều lần cập nhật phần mềm để phát hiện các thủ thuật này và khiến việc vô hiệu hóa trở nên khó hơn, nhưng cuộc chạy đua vẫn tiếp diễn. “Hiện nay, cách phổ biến nhất dường như là dùng máy khoan để phá hẳn đèn LED”, ông nói.
O'Hagan nhận định mục đích chính của nhiều người khi sử dụng kính là ghi lại những tình huống mà nếu cầm điện thoại sẽ dễ bị phát hiện hơn. “Chúng tôi thấy người dùng biện minh cho việc che đèn LED bằng nhiều lý do, như muốn chụp ảnh trẻ em không thích bị chụp hoặc quay video trong các kỳ nghỉ, buổi hòa nhạc mà không gây chú ý. Nhưng đồng thời cũng ngày càng xuất hiện nhận thức rằng điều này tạo điều kiện cho những hành vi mờ ám, đặc biệt đối với phụ nữ”, ông nói.
Bằng chứng từ Kenya và phát ngôn gây tranh cãi của Zuckerberg
Những lo ngại này không chỉ mang tính giả định. Một cuộc điều tra của truyền thông Thụy Điển hồi tháng 2 cho thấy dữ liệu do kính Meta ghi lại được chuyển đến một công ty kiểm duyệt nội dung tại Kenya để xem xét. Các nhân viên tại đây cho biết họ từng nhìn thấy nhiều đoạn video ghi lại cảnh người dùng khỏa thân trong phòng tắm, cảnh quan hệ tình dục, thẻ ngân hàng vô tình lọt vào khung hình hay người dùng đang xem nội dung khiêu dâm.
Trong khi đó, những phát biểu của CEO Meta Mark Zuckerberg càng khiến cuộc tranh luận trở nên nóng hơn. Ông từng tuyên bố rằng những người không sử dụng kính AI sẽ phải chịu “bất lợi đáng kể về năng lực nhận thức”. Gần đây hơn, Zuckerberg tiếp tục dự đoán rằng trong vòng 5 năm tới sẽ có hàng tỷ người sở hữu một trợ lý AI cá nhân luôn hiểu mục tiêu của họ và làm việc 24/7 để giúp họ đạt được những mục tiêu đó.
Tầm nhìn “bộ nhớ ngoài” và những nguy cơ tiềm ẩn
Theo tầm nhìn của Meta, chiếc kính sẽ trở thành “bộ nhớ ngoài” của con người. Trong tương lai, thiết bị có thể được tích hợp nhận diện khuôn mặt, ghi âm liên tục và tự động chụp ảnh vài giây một lần, giúp AI ghi nhớ nơi người dùng để chìa khóa hay nhắc lại những gì đã được nói trong một cuộc trò chuyện. Song, chính viễn cảnh này cũng làm dấy lên câu hỏi về quyền riêng tư, theo Business Insider.
Trong khi người đeo kính được hưởng lợi từ các tính năng AI, những người xung quanh lại có thể trở thành đối tượng bị ghi hình mà không hề biết hoặc không hề đồng ý. Mark McGill, cũng là nhà nghiên cứu tại Đại học Glasgow, cho rằng khoảng cách giữa những tính năng hữu ích và nguy cơ bị lạm dụng là rất mong manh. “Từ việc chuyển lời nói thành văn bản đến nghe lén bí mật chỉ cách nhau một bước rất ngắn”, ông nói.
Theo McGill, một tính năng được thiết kế để nhận biết trạng thái cảm xúc nhằm hỗ trợ người mắc chứng khó nhận diện cảm xúc cũng có thể bị lợi dụng để phát hiện điểm yếu tâm lý và thao túng người khác. Ông cho rằng vấn đề cốt lõi là năng lực của công nghệ đang phát triển nhanh hơn nhiều so với các cơ chế bảo vệ quyền riêng tư hiện tại.
Giải pháp nào cho tương lai thiết bị đeo có camera?
Một giải pháp được đề xuất là loại bỏ camera khỏi kính thông minh, nhưng điều đó cũng khiến sản phẩm mất đi phần lớn giá trị. Trong khi đó, Meta vẫn có lý do để lạc quan khi doanh số tiếp tục tăng mạnh. Chỉ riêng năm 2025, công ty đã bán được khoảng 7 triệu chiếc kính thông minh.
Theo McGill, thay vì chỉ dựa vào những đèn LED cảnh báo, thế giới cần một khung pháp lý hoàn toàn mới dành cho các thiết bị đeo có gắn camera và micro. Ông đề xuất các hệ thống AI nên tự động làm mờ hoặc thay thế hình ảnh của những người xuất hiện trong khung hình nhưng không đồng ý bị ghi hình. Đồng thời, các quy định về ghi hình nơi công cộng cũng cần được sửa đổi, bởi chúng được xây dựng từ thời kỳ chưa xuất hiện những chiếc camera có thể đeo ngay trên khuôn mặt như hiện nay.
Cuộc tranh luận về kính AI Meta cho thấy một thực tế rõ ràng: công nghệ tiên tiến luôn đi kèm trách nhiệm bảo vệ quyền riêng tư. Khi các thiết bị đeo ngày càng trở nên thông minh và phổ biến, việc xây dựng những quy tắc ứng xử và hành lang pháp lý phù hợp sẽ là bài toán sống còn, không chỉ cho Meta mà cho toàn ngành công nghệ.
