Theo tờ Wired, sau khi AlphaFold của Google DeepMind tạo ra cuộc cách mạng trong giải mã cấu trúc protein, công ty này đang đối mặt với thử thách lớn nhất: thiết kế thuốc an toàn và hiệu quả cho con người. Isomorphic Labs, mảnh ghép công nghệ sinh học tách từ Google DeepMind, vừa thông báo sẽ sớm bắt đầu thử nghiệm lâm sàng trên người với các loại thuốc do AI thiết kế từng đạt giải Nobel.
Chuẩn bị bước vào giai đoạn lâm sàng
Chủ tịch Max Jaderberg phát biểu ngày 16/4: "Chúng tôi đang ráo riết chuẩn bị để tiến vào giai đoạn lâm sàng. Đây sẽ là thời khắc lịch sử khi chúng ta bắt đầu chứng kiến hiệu quả thực tế của những phân tử này trên cơ thể người." Dù chưa tiết lộ lộ trình cụ thể, giới quan sát cho rằng kế hoạch có phần chậm hơn dự kiến. Năm ngoái, CEO Demis Hassabis từng tuyên bố sẽ đưa thuốc do AI thiết kế vào thử nghiệm lâm sàng cuối năm 2025.
Giải mã bí ẩn sự sống bằng Deep Learning
Thành lập năm 2021 dưới trướng Alphabet, Isomorphic Labs kế thừa di sản AlphaFold của DeepMind, nền tảng AI dự đoán cấu trúc protein với độ chính xác cao. Protein là nền tảng của mọi sinh vật, cấu thành từ 20 loại axit amin. Cách chúng liên kết và gấp cuộn thành cấu trúc 3D quyết định chức năng. Từ những năm 1970, các nhà khoa học đã nỗ lực dự đoán cấu trúc này, nhưng đó là công việc khó khăn do số lượng hình thái hình học khổng lồ.
Mọi thứ thay đổi năm 2020 khi AlphaFold 2 ra đời. Một năm sau, phiên bản mã nguồn mở được tung ra. Đến năm 2024, AlphaFold 3 xuất hiện, không chỉ mô phỏng protein đơn lẻ mà còn dự đoán tương tác với DNA và RNA. CEO Demis Hassabis chia sẻ: "Đây chính xác là những gì bạn cần trong tìm kiếm thuốc: phải thấy phân tử nhỏ liên kết với thuốc thế nào, lực liên kết ra sao và liệu nó có đi nhầm chỗ khác không."
Tham vọng xóa sổ mọi bệnh tật
AlphaFold đã dự đoán cấu trúc của hầu hết 200 triệu protein, hỗ trợ hơn 2 triệu người dùng từ 190 quốc gia. Thành tựu này mang về cho Hassabis và John Jumper giải Nobel Hóa học 2024. Ủy ban Nobel nhấn mạnh AlphaFold mở ra kỷ nguyên mới: từ hiểu rõ kháng kháng sinh đến tạo enzyme phân hủy nhựa.
Đầu năm nay, Isomorphic Labs giới thiệu IsoDDE, công cụ thiết kế thuốc độc quyền với độ chính xác gấp đôi AlphaFold 3. Công ty đã hợp tác với Eli Lilly và Novartis, đồng thời phát triển danh mục thuốc riêng tập trung vào ung thư và miễn dịch học. Jaderberg phân tích: "Điểm thú vị của các phân tử do chúng tôi thiết kế là chúng cực kỳ mạnh mẽ và chuẩn xác. Vì hiểu rõ cơ chế hoạt động, chúng tôi có thể chế tạo thuốc dùng liều thấp hơn nhưng hiệu quả cao hơn, giảm thiểu tác dụng phụ."
Năm ngoái, Isomorphic bổ nhiệm Giám đốc Y tế và huy động 600 triệu USD trong vòng gọi vốn đầu tiên. Sứ mệnh của công ty là "giải quyết mọi loại bệnh tật". Jaderberg thừa nhận: "Đó là một nhiệm vụ điên rồ, nhưng chúng tôi thực sự nghiêm túc. Chúng tôi tin rằng công nghệ hiện nay hoàn toàn có thể biến điều đó thành hiện thực."
