Theo Thông tư 13/2026/TT-BYT, danh mục bệnh phải sử dụng vaccine, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình tiêm chủng mở rộng đã được cập nhật. Cụ thể, Điều 3 của thông tư quy định các bệnh bao gồm: viêm gan virus B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, bệnh do Haemophilus influenzae týp b, sởi, rubella, viêm não Nhật Bản, tiêu chảy do virus Rota, bệnh do phế cầu, và đặc biệt là bệnh do virus HPV ở người, cùng các bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Điểm mới quan trọng: HPV được đưa vào tiêm chủng bắt buộc
Điểm mới đáng chú ý tại thông tư này là việc bệnh do virus HPV ở người chính thức được đưa vào danh mục tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình tiêm chủng mở rộng. Đây được xem là bước thay đổi chiến lược quan trọng trong dự phòng các bệnh liên quan đến HPV, đặc biệt là ung thư cổ tử cung và một số bệnh lý nguy hiểm khác. Chủ trương này đã được Chính phủ đồng ý từ 4 năm trước và hiện đang được triển khai theo lộ trình cụ thể.
Lộ trình triển khai vaccine HPV
Hiện nay, lộ trình triển khai tiêm vaccine HPV đã được khởi động, ưu tiên trước hết cho trẻ em gái 12 tuổi tại 4 tỉnh khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Trong năm nay, việc tiêm vaccine phòng HPV sẽ được thực hiện tại một số tỉnh theo lộ trình, ưu tiên địa bàn vùng cao khó khăn. Dự kiến mỗi năm sẽ tiêm cho khoảng 18.900 bé gái đang học lớp 6 tại trường học và các bé gái 12 tuổi không đi học tại cộng đồng. Việc tiêm chủng sẽ được thực hiện thận trọng từng bước, bảo đảm đầy đủ các điều kiện về chuyên môn, nhân lực và nguồn cung ứng vaccine.
Bác sĩ Phí Văn Kiên, Trưởng phòng Quản lý tiêm chủng quốc gia, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, cho biết: "Triển khai một vaccine mới trong chương trình tiêm chủng mở rộng có rất nhiều bước, từ khâu xác định phạm vi, lựa chọn đối tượng, xây dựng kế hoạch, tổ chức họp hội đồng để xác định các loại vaccine. Ngoài ra còn phải tổ chức tập huấn cho các địa phương thuộc địa bàn triển khai dự án này và công tác truyền thông trước tiêm chủng."
HPV và gánh nặng ung thư cổ tử cung
Quyết định đưa vaccine HPV vào tiêm chủng bắt buộc là dấu mốc quan trọng trong dự phòng các bệnh nguy hiểm liên quan đến virus HPV tại Việt Nam. HPV là loại virus phổ biến với nhiều chủng khác nhau. Theo bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương: "Ung thư cổ tử cung hiện tại được xếp vào 1 trong 7 nhóm ung thư phổ biến nhất ở nữ giới tại Việt Nam với tỷ lệ mắc khoảng 7,1 ca/100.000 người. Có nghĩa là cứ 100.000 người thì sẽ có khoảng 7 phụ nữ bị ung thư cổ tử cung. Đây là một trong những gánh nặng của y tế Việt Nam. Tuy nhiên, đây là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa được bằng tiêm phòng vaccine."
Sau thời gian đầu triển khai, diện tiêm vaccine HPV có thể được mở rộng trên cơ sở đề xuất của Bộ Y tế. Hiện nay, vaccine phòng HPV đang được sử dụng trong tiêm chủng tự nguyện, chỉ định cho người từ 9 đến 45 tuổi. Trẻ từ 9 đến 15 tuổi tiêm 2 mũi cách nhau 6 tháng. Người trên 15 tuổi sẽ tiêm 3 mũi trong vòng 6 tháng.
Phân loại và đặc điểm của bệnh do HPV
Bệnh do HPV được ngành y tế xếp vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B, là các bệnh nguy hiểm, khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Thanh Khôi, Phó giám đốc y khoa, trực thuộc Hội đồng y khoa, Hệ thống nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, HPV có rất nhiều chủng, lây qua đường tình dục, tiếp xúc da hoặc niêm mạc. Bất cứ ai, ở bất kỳ độ tuổi hay giới tính nào cũng có thể nhiễm HPV. Trong đó, phụ nữ là đối tượng đặc biệt dễ bị ảnh hưởng vì các chủng HPV nguy cơ cao như type 16, 18 gây ung thư cổ tử cung. Ở cả hai giới, HPV còn có thể gây các bệnh khác như ung thư hậu môn, ung thư vòm họng, sùi mào gà.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêm phòng là cách tốt nhất để ngăn ngừa nhiễm HPV, ung thư cổ tử cung và các loại ung thư khác liên quan đến virus này.
Các loại vaccine HPV hiện có
Thạc sĩ, bác sĩ Lê Thanh Khôi chia sẻ, hiện tại có 2 loại vaccine HPV: vaccine ngừa 4 chủng và vaccine ngừa 9 chủng HPV. Trong đó, vaccine 9 chủng cung cấp khả năng bảo vệ rộng hơn, có thể tiêm cho cả nam và nữ, ngăn ngừa 9 chủng HPV gồm: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Đây là vaccine bảo vệ rộng nhất, giúp giảm nguy cơ nhiều loại ung thư liên quan đến HPV và mụn cóc sinh dục. Gardasil 9 mang lại hiệu quả bảo vệ cao, trên 90% và được chỉ định cho cả nam và nữ giới, cộng đồng LGBT từ 9 đến 45 tuổi. Trẻ từ 9 đến 14 tuổi chỉ cần tiêm 2 mũi vaccine Gardasil 9, mỗi liều cách nhau 6 đến 12 tháng. Từ 15 tuổi trở lên và người lớn, tiêm 3 mũi theo lịch 0, 2, 6 tháng và cần hoàn tất lịch tiêm trong vòng 1 năm.
Khuyến cáo từ bác sĩ
Các bác sĩ khuyến cáo người dân nên đến các đơn vị y tế uy tín, đảm bảo an toàn tiêm chủng để được tư vấn và tiêm phòng bệnh hiệu quả.
