Năm 2025, Hà Nội đã thực hiện bước đi đầu tiên nhằm tạo nền tảng cho hoạt động sandbox thông qua việc ban hành Nghị quyết số 29/2025/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố. Tuy nhiên, nghị quyết này sau đó đã được thay thế bằng một nghị quyết mới, được xây dựng dựa trên Luật Thủ đô năm 2026, với phạm vi mở rộng và bổ sung nhiều nội dung quan trọng.
Nội dung chính của nghị quyết sandbox mới
Nghị quyết mới bao gồm các cơ chế hỗ trợ, tài trợ, sử dụng dữ liệu, hạ tầng và tài sản công phục vụ thử nghiệm. Đồng thời, nghị quyết cũng đề ra chính sách ưu tiên mua sắm công và hỗ trợ phát triển thị trường đối với các dự án thử nghiệm thành công. Mục tiêu của Hà Nội là đạt tăng trưởng hai con số, tạo ra mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực văn hóa và nguồn nhân lực chất lượng cao. Do đó, việc mở ra không gian và tạo nguồn lực cho đổi mới sáng tạo là yêu cầu cấp thiết.
Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát không chỉ là khung pháp lý thúc đẩy, hỗ trợ công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới đi vào thực tiễn, mà còn là công cụ quản trị rủi ro hiệu quả. Không gian thử nghiệm tạo nền tảng, tháo gỡ những điểm nghẽn cho hoạt động đổi mới sáng tạo. Thực tế, nhiều công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới có thể giúp thành phố giải quyết các bài toán lớn về giao thông, môi trường, y tế, giáo dục, quản trị đô thị, dữ liệu, dịch vụ công, văn hóa và kinh tế số. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất là khung pháp lý chật chội, chưa theo kịp thực tế và tốc độ phát triển của công nghệ.
Thiếu cơ chế thử nghiệm được kiểm soát chặt chẽ, Hà Nội gặp khó khăn trong việc thu hút các giải pháp công nghệ mới, không có cơ sở để đánh giá rủi ro trên dữ liệu thực tế. Ngược lại, nếu cho phép triển khai đại trà các mô hình mới khi chưa được kiểm chứng sẽ tiềm ẩn nguy cơ phát sinh rủi ro liên quan đến an toàn, dữ liệu, quyền lợi người dùng, tài sản công và cạnh tranh thị trường.
Ý kiến từ các đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố
Theo đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Vũ Minh Tuấn, việc ban hành nghị quyết mới nhằm tạo ra "gói" chính sách mềm đi kèm các nghị quyết về khoa học-công nghệ. Tuy nhiên, thành phố cần làm rõ hơn căn cứ thực tiễn, tác động ngân sách và cơ chế giám sát để đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn lực thực hiện.
Nghị quyết mới dành một chương quy định về chính sách khuyến khích, hỗ trợ, tài trợ hoạt động sandbox với các mức cụ thể như: hỗ trợ, tài trợ cao nhất 50% chi phí hợp lệ đối với dự án giải quyết bài toán lớn của thành phố; hỗ trợ cao nhất 70% chi phí hợp lệ cho một dự án đối với chi phí tư vấn pháp lý, tư vấn kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, bảo hộ sở hữu trí tuệ, dữ liệu và quản trị rủi ro.
Chính sách về sandbox của Hà Nội được xây dựng trên nguyên tắc "thận trọng nhưng không cản trở đổi mới". Các dự án tham gia sandbox được xem xét dựa trên hồ sơ cụ thể, qua quá trình thẩm định, lấy ý kiến cơ quan chuyên môn và quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố.
Theo báo cáo giải trình của Ủy ban nhân dân thành phố, nghị quyết mới bao quát toàn bộ vòng đời của hoạt động thử nghiệm. Các quy định không chỉ tập trung vào điều kiện, tiêu chí và thủ tục cấp phép, mà còn mở rộng sang cơ chế giám sát, bảo vệ người tham gia, chính sách hỗ trợ, tài trợ cũng như các chính sách hậu thử nghiệm nhằm thương mại hóa và nhân rộng các mô hình hiệu quả.
Phạm vi và giới hạn của cơ chế thử nghiệm
Đặc biệt, Hà Nội không áp dụng cơ chế thử nghiệm đối với các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh, bí mật nhà nước, trật tự an toàn xã hội, quyền con người, quyền công dân, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tính mạng và sức khỏe con người hoặc các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Quy định này nhằm đảm bảo cơ chế đổi mới sáng tạo không tạo ra "khoảng trống" pháp lý, ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia và quyền lợi của người dân.
Điểm nổi bật của nghị quyết là việc cho phép sử dụng có thời hạn cơ sở dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, nền tảng số, không gian thử nghiệm và tài sản công để phục vụ hoạt động sandbox. Đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Đoàn Việt Cường cho rằng, đây là bước đột phá mạnh mẽ, song thành phố cần hoàn thiện cơ chế sử dụng dữ liệu mở và đối phó với nguy cơ về an ninh dữ liệu khi áp dụng cơ chế này.
Cũng lưu ý vấn đề này, đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Trần Thanh Hà đề nghị quy định chặt chẽ hơn về quản lý việc sử dụng dữ liệu, hạ tầng và tài sản công phục vụ thử nghiệm; làm rõ trách nhiệm bảo mật dữ liệu, bảo vệ quyền lợi người tham gia và cơ chế xử lý đối với sản phẩm hình thành sau thử nghiệm. Đồng thời, cần nghiên cứu cơ chế chia sẻ lợi ích đối với các trường hợp thương mại hóa thành công trên cơ sở khai thác nguồn lực của thành phố.
