Hội nghị thượng đỉnh khối G7 (gồm Mỹ, Pháp, Anh, Đức, Ý, Canada và Nhật Bản) vừa kết thúc hôm qua tại Pháp giữa bối cảnh Washington có nhiều bất đồng với các thành viên còn lại. Nội dung thảo luận tập trung vào các chủ đề: thách thức địa chính trị, xung đột Iran, chiến tranh Ukraine, quan hệ Nga-châu Âu, tăng trưởng kinh tế toàn cầu và trí tuệ nhân tạo (AI).
Vẫn còn bất đồng
Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đến hội nghị sau thông báo đạt khung thỏa thuận hòa bình với Iran được xem là yếu tố tích cực, giúp các thành viên tạm bớt lo về nguồn cung năng lượng. Các thành viên còn lại đều lên tiếng ủng hộ Mỹ trong các thỏa thuận với Iran, dù ông Trump chưa công bố chi tiết. Theo AP, tuyên bố chung của G7 hoan nghênh thỏa thuận Mỹ-Iran và ủng hộ một phái bộ quốc tế do Anh và Pháp dẫn đầu để bảo vệ tàu và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại ở eo biển Hormuz.
Đặc biệt, Tổng thống Trump cùng các nhà lãnh đạo khác đưa ra tuyên bố chung hứa hẹn tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine và tăng cường trừng phạt Nga. Tuyên bố nêu: "Chúng tôi, các nhà lãnh đạo G7, đoàn kết ủng hộ Ukraine trong việc bảo vệ tự do, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ". G7 cam kết gia tăng áp lực lên nền kinh tế chiến tranh của Nga và tăng cường trừng phạt, bao gồm cả lĩnh vực dầu khí. Tuyên bố cũng phản đối "bất kỳ nỗ lực đơn phương nào nhằm thay đổi hiện trạng, đặc biệt bằng vũ lực hoặc cưỡng ép ở Biển Đông, biển Hoa Đông và eo biển Đài Loan".
Mặc dù có tuyên bố chung ủng hộ Kyiv, nhưng cam kết của Mỹ với Ukraine vẫn bị lo ngại có thể đảo ngược, nhất là khi Tổng thống Trump tỏ ý thân thiện với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Lo ngại càng lớn hơn khi ông Trump phát biểu tại hội nghị rằng Ukraine không phải ưu tiên của Washington, nói rằng Mỹ "không liên quan gì" cuộc chiến Ukraine và cuộc chiến cách Mỹ "hàng ngàn dặm".
Trước hội nghị, Mỹ ngày 12.6 áp đặt kiểm soát xuất khẩu ngăn chặn quyền truy cập của nước ngoài vào các mô hình Fable 5 và Mythos 5 của Claude - ứng dụng AI do Anthropic phát triển. Điều này nhấn mạnh sự thiếu hợp tác về AI và chủ quyền công nghệ giữa Mỹ và các thành viên G7.
Nỗi lo G6+1
Sự chia rẽ cùng bất đồng về thương mại và thuế quan khiến nhiều người cho rằng G7 đang dần trở thành G6+1 (Mỹ và 6 thành viên còn lại). Kịch bản chia rẽ càng lớn khi Tổng thống Trump phát biểu với báo giới trong chuyến thăm Trung Quốc rằng hợp tác Washington-Bắc Kinh là mô hình G2. Ông nói: "Họ có G7, họ có G8, đây là G2". Cách tiếp cận này làm suy yếu nỗ lực của các đồng minh truyền thống, dẫn đầu là châu Âu, trong việc thể hiện mặt trận thống nhất trước tranh chấp thương mại với Trung Quốc.
Ra đời đầu thập niên 1970 giữa khủng hoảng dầu mỏ và sụp đổ hệ thống Bretton Woods, G7 là tập hợp các nền dân chủ công nghiệp để kiểm soát khủng hoảng toàn cầu. Qua nhiều thập niên, G7 phối hợp ứng phó với kết thúc Chiến tranh Lạnh, khủng bố, biến đổi khí hậu, đại dịch Covid-19 và chiến tranh Ukraine. Tuy nhiên, các nước G7 năm 1980 chiếm hơn 60% GDP toàn cầu và gần 14% dân số, nay chỉ còn 44% GDP và chưa đến 10% dân số. Sự bứt phá của Trung Quốc, tăng trưởng ở Ấn Độ và sự trỗi dậy của Hàn Quốc cùng một số nước Đông Nam Á khiến ảnh hưởng kinh tế của nhiều thành viên G7 ở châu Âu giảm sút, kéo theo vai trò của G7 trên trường quốc tế cũng giảm.
Năm nay, hội nghị thượng đỉnh G7 có chương trình nghị sự mở rộng với sự tham dự của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Quốc vương Qatar Tamim bin Hamad Al Thani, Quốc vương UAE Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Tổng thống Kenya William Ruto cùng lãnh đạo Hội đồng châu Âu và Ủy ban châu Âu. Lãnh đạo một số tập đoàn cũng được mời tham dự các sự kiện bên lề.
