Mô hình doanh nghiệp 'một người' đang làm rung chuyển thị trường lao động. Ben Broca, 40 tuổi, ra mắt công ty cung cấp công cụ AI cho giới khởi nghiệp vào tháng 12 năm ngoái. Đến nay, ông đã có 10.000 khách hàng trả phí và doanh thu dự kiến đạt 10 triệu USD. Điều đáng nói: công ty không có một nhân viên nào. Broca tự vận hành mọi thứ bằng AI – từ trả lời email, viết và sửa lỗi code, tiếp nhận yêu cầu khách hàng, đến tự động hoàn tiền.
Doanh nghiệp '1 người' bùng nổ nhờ AI
Broca làm việc tại phòng khách ở Sausalito, California. 'Tôi tin rằng sự thỏa hiệp chỉ mang lại kết quả nửa vời,' ông nói. Trước đây, để đạt quy mô như vậy cần một bộ máy nhân sự, nhưng AI đã thay đổi mọi thứ. Theo phân tích từ Stripe, số lượng nhà vận hành độc lập tạo doanh thu trên 1 triệu USD đã tăng gấp đôi từ 2023 đến 2025. Số người vận hành đơn độc vượt mốc 10 triệu USD tăng gần gấp ba trong cùng kỳ.
Ông Ernie Tedeschi, chuyên gia kinh tế trưởng tại Stripe, nhận định: 'Trong quá khứ, những người thiếu mối quan hệ kinh doanh thường không biết bắt đầu từ đâu. Giờ đây, AI có thể đóng vai trò như một đối tác kinh doanh tích hợp sẵn.'
Tác động đến thị trường lao động
Khả năng xử lý hàng loạt tác vụ hành chính và lập trình của AI biến lĩnh vực công nghệ thành 'điểm nóng'. Phân tích từ Cục Dân số Mỹ cho thấy số đơn đăng ký doanh nghiệp mới trong mảng thông tin tăng gần 45% trong năm qua, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp dự định tuyển dụng nhân công giảm sâu nhất. Ông Taylor Bowley, chuyên gia kinh tế tại Viện Bank of America, cho biết: 'Các con số cho thấy mô hình kinh doanh đơn độc đang bứt phá.'
Julian Weisser, người vận hành chương trình tăng tốc khởi nghiệp dành riêng cho nhà sáng lập đơn độc tại San Francisco, cho biết: 'Rào cản để bắt đầu chưa bao giờ thấp đến thế.' Chương trình của ông thu hút 4.500 hồ sơ cho 10 suất, gấp gần 5 lần so với thời điểm ra mắt tháng 5 năm ngoái.
Rủi ro và thách thức
Tự vận hành bằng AI có thể tốn kém. Broca từng bị thua lỗ khi dùng mô hình Claude của Anthropic do tính phí theo dung lượng, sau đó phải chuyển sang mô hình AI mã nguồn mở từ Trung Quốc. Ông huy động được 30 triệu USD từ nhà đầu tư và tiết kiệm hàng triệu USD tiền lương nhờ không cần đội ngũ kỹ sư.
Một rủi ro khác là dễ bị bắt chước. Troy Johnston, 40 tuổi, vận hành doanh nghiệp ứng dụng AI tại Orlando, Florida, nói: 'Ai cũng có thanh kiếm trong tay.' Công ty của anh tạo ra khoảng 3.000 USD lợi nhuận mỗi tháng mà không có nhân viên.
Tương lai việc làm dưới tác động của AI
Tác động đến thị trường lao động vẫn là dấu hỏi lớn. Các cuộc khảo sát cho thấy người dân Mỹ lo ngại AI cướp việc làm. Rembrand Koning, Phó Giáo sư tại Trường Kinh doanh Harvard, đặt vấn đề: 'Nếu mọi công ty đều tuyển dụng ít đi, nhưng số lượng công ty tăng gấp 4 lần, điều đó tác động thế nào đến tổng số nhân sự?' Nghiên cứu của ông chỉ ra rằng các công ty khởi nghiệp tập trung vào AI có xu hướng vận hành với số nhân viên ít hơn 25%. Ông cũng cho rằng thị trường tuyển dụng ảm đạm thúc đẩy nhiều người tự kinh doanh.
Claire Vo, 41 tuổi, tận dụng AI để viết mã cho ứng dụng quản lý tài liệu và thiết kế sản phẩm vào cuối năm 2023. Ứng dụng có 100.000 người dùng và đang trên đà đạt lợi nhuận hàng triệu USD. AI đảm nhận toàn bộ mảng tiếp thị, bán hàng và hỗ trợ khách hàng. Vo khẳng định: 'Mọi người đang đánh giá quá cao sự dễ dàng của AI mà đánh giá thấp những nỗ lực thực tế của tôi.'
