Doanh nghiệp một người đang nổi lên như một xu hướng nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây không phải là một cuộc cách mạng ngay lập tức mà cần thời gian để phát triển.
AI là co-founder, không chỉ là công cụ
Ông Đinh Trần Tuấn Linh, Founder kiêm Giám đốc Công nghệ Unikon, chia sẻ rằng anh coi AI như những người đồng sáng lập, không đơn thuần là công cụ. Quan điểm này được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ lần đầu tiên đề cập đến thí điểm mô hình doanh nghiệp một người tại Nghị quyết 86 về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo.
Ông Linh cho rằng Nghị quyết 86 là bước đi đúng thời điểm, chính thức hóa các cá nhân hoạt động độc lập thành thực thể kinh tế minh bạch. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc phổ cập mô hình này nên bắt đầu từ những nhu cầu đời thường, không phải là cuộc cách mạng công nghệ phức tạp.
Lời khuyên cho người kinh doanh truyền thống
Ông Linh khuyên những người kinh doanh truyền thống nên coi AI như một thực tập sinh siêu cấp hiểu ngôn ngữ loài người, thay vì công nghệ cao siêu. Ví dụ, một chủ xưởng mộc chỉ cần chụp ảnh ghi chép vật tư gửi cho AI để tính toán chi phí, hay một người bán hàng chỉ cần ghi âm đơn hàng để hệ thống tự động tính lãi lỗ và đăng bài bán hàng.
Tuy nhiên, với lao động phổ thông, quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra chậm hơn. Ông dự báo mất ít nhất 2-3 năm để mô hình này xuất hiện với quy mô nhỏ tại Việt Nam, và con số 1 triệu doanh nghiệp một người là quá lạc quan.
'Bình mới, rượu cũ'
Theo ông Linh, mô hình doanh nghiệp một người không hoàn toàn mới. Các hình thức như freelancer, digital nomad, solopreneur đã tồn tại từ lâu. Điểm mới là AI giúp một cá nhân đảm nhiệm khối lượng công việc lớn hơn, nhưng bản chất vẫn là tự tìm khách hàng, tự sản xuất và vận hành.
Hiện tại, xu hướng này tập trung chủ yếu vào giới công nghệ và lao động tri thức. Có hai rào cản lớn: hạ tầng số Việt Nam chưa phát triển như Mỹ, và tâm lý người Việt muốn trải nghiệm dịch vụ trực tiếp, khiến doanh nghiệp một người vẫn cần nhân sự khi mở rộng.
Chính sách nên giúp doanh nghiệp tuân thủ 'một cách vô hình'
Ông Linh cho rằng không nên áp dụng cơ chế quản lý cũ cho mô hình mới. Chính sách cần tạo môi trường thử nghiệm linh hoạt, như tự động hóa hệ thống thuế, tối giản kế toán. Nhà nước nên đóng vai trò là nền tảng hạ tầng số, cung cấp cổng kết nối dữ liệu công để doanh nghiệp tuân thủ pháp luật một cách vô hình.
Khi có môi trường thuận lợi, Việt Nam có thể hiện thực hóa mục tiêu hình thành các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo. Ông kết luận: “Câu hỏi không còn là liệu mô hình này có xuất hiện hay không, mà là Việt Nam sẽ chuẩn bị hạ tầng, kỹ năng và chính sách như thế nào để đón nhận làn sóng đó.”
