Bất chấp sự chững lại của dòng vốn đầu tư toàn cầu, Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và điện tử công nghệ cao. Sáu tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký đạt 34,65 tỉ USD, tăng 61% so với cùng kỳ, trong đó vốn đăng ký mới đạt 17,39 tỉ USD (tăng 87,2%), vốn tăng thêm đạt 11,04 tỉ USD và góp vốn mua cổ phần đạt 6,22 tỉ USD. Vốn thực hiện đạt khoảng 13 tỉ USD, tăng 11,2% và là mức cao nhất của nửa đầu năm trong 5 năm qua.
Dòng vốn ngoại thay đổi về chất
Tập đoàn Wistron Corporation (Đài Loan) mới đây công bố quyết định đầu tư bổ sung 24,5 triệu USD xây dựng nhà máy, kho và các công trình phụ trợ tại Khu công nghiệp (KCN) Kim Bảng (Ninh Bình); cùng với việc cải tạo công trình và mua máy móc, thiết bị tại KCN hỗ trợ Đồng Văn III, đầu tư của tập đoàn này tăng từ 153,77 triệu USD lên 178,27 triệu USD. Wistron, nhà cung cấp dịch vụ công nghệ toàn cầu, có khách hàng là các ông lớn như Acer, Dell, HP, Lenovo, Sony và Apple.
Một điều dễ nhận thấy là dòng vốn FDI vào Việt Nam 6 tháng đầu năm tập trung khá nhiều vào các lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là bán dẫn, điện tử, AI, trung tâm dữ liệu và nghiên cứu - phát triển (R&D). Minh chứng rõ nét là kế hoạch rót khoảng 1,5 tỉ USD xây dựng nhà máy kiểm thử chip tại Thái Nguyên của Samsung vào cuối tháng 5. Đây là bước tiến quan trọng khi lần đầu tiên Samsung đưa hoạt động kiểm thử chip vào Việt Nam, thay vì chỉ tập trung sản xuất thiết bị điện tử như trước.
Các dự án công nghệ cao quy mô tỉ USD
Cùng thời gian, Amkor Technology (Hàn Quốc) tiếp tục mở rộng công suất nhà máy đóng gói và kiểm thử bán dẫn tại Bắc Ninh, Hana Micron (Hàn Quốc) triển khai các hạng mục tăng vốn và mở rộng dây chuyền sản xuất tại Bắc Giang nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của thị trường chip toàn cầu. Hồi tháng 2, Victory Giant Technology (Trung Quốc) đầu tư vào Bắc Ninh 520 triệu USD sản xuất bảng mạch in (PCB) công nghệ cao phục vụ AI, máy chủ, trung tâm dữ liệu và bán dẫn. Dự án được kỳ vọng góp phần hoàn thiện chuỗi cung ứng điện tử và bán dẫn tại miền Bắc, đồng thời tạo động lực thu hút thêm các doanh nghiệp công nghệ phụ trợ. Tại TP.HCM, Intel Products Vietnam tiếp tục mở rộng hoạt động lắp ráp và kiểm định chip tại Khu công nghệ cao TP.HCM.
Đáng lưu ý, không chỉ các doanh nghiệp đã hiện diện tại Việt Nam tiếp tục tăng vốn, nhiều địa phương cũng đang đẩy mạnh thu hút các dự án mới trong lĩnh vực AI, trung tâm dữ liệu và R&D. TP.HCM, Đà Nẵng, Bắc Ninh và Hải Phòng đều đang xúc tiến hợp tác với các tập đoàn công nghệ quốc tế nhằm phát triển các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, trung tâm thiết kế vi mạch và các cơ sở nghiên cứu AI. Chẳng hạn, TP.HCM đã cấp phép một số dự án trung tâm dữ liệu với tổng vốn hơn 1,2 tỉ USD và đang triển khai dự án trung tâm dữ liệu AI trị giá khoảng 2,1 tỉ USD.
Chuyên gia đánh giá tích cực
Chuyên gia kinh tế Trần Anh Tùng (Trưởng ngành Quản trị kinh doanh, Khoa Quản trị kinh doanh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM) nhận xét: Con số 34,65 tỉ USD vốn FDI đăng ký trong 6 tháng đầu năm, tăng 61% so với cùng kỳ, cho thấy Việt Nam không chỉ giữ được sức hút mà còn đang đón một nhịp dịch chuyển vốn rất mạnh. "Những con số trên cho thấy đây không chỉ là 'vốn trên giấy' mà đã có sự chuyển hóa tương đối rõ sang nhà máy, thiết bị, tuyển dụng và năng lực sản xuất thực tế", ông Tùng nhận xét.
Đáng chú ý, theo ông Tùng, loạt dự án công nghệ cao quy mô tỉ USD cho thấy dòng vốn vào Việt Nam đang có sự thay đổi về chất. Nếu mô hình FDI trước đây chủ yếu là đưa thiết bị và linh kiện vào Việt Nam để tận dụng lao động, đất đai và xuất khẩu, thì các dự án bán dẫn, kiểm định - đóng gói chip, màn hình thế hệ mới, AI và trung tâm dữ liệu đặt ra yêu cầu cao hơn về điện năng, kỹ sư, dữ liệu, an ninh mạng và hệ sinh thái nghiên cứu. "Dòng vốn chất lượng này tạo hiệu ứng rõ nét nâng năng suất", ông Tùng nhấn mạnh.
Chính sách thu hút FDI công nghệ cao có hiệu ứng tốt
Phân tích rõ hơn, ông Trần Anh Tùng cho rằng những con số thu hút FDI tích cực của Việt Nam được hình thành từ 3 nhóm yếu tố: ổn định vĩ mô, môi trường chính trị và khả năng duy trì chuỗi sản xuất trong bối cảnh thế giới phân mảnh. Nhà đầu tư hiện không còn chỉ tìm nơi rẻ nhất mà tìm nơi đủ an toàn và có thể kết nối đồng thời với Trung Quốc, ASEAN, Mỹ và châu Âu. Thời gian qua, 8 nghị quyết cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trên diện rộng là minh chứng mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam trong quyết tâm xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch, thuận tiện.
TS Nguyễn Quốc Việt, Trưởng nhóm nghiên cứu vĩ mô, Trường ĐH Kinh tế, ĐH Quốc gia Hà Nội, cũng đồng tình xu hướng dòng vốn FDI dịch chuyển mạnh vào các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, AI… không phải là diễn biến ngẫu nhiên mà phản ánh hiệu quả của quá trình điều chỉnh chiến lược thu hút đầu tư của Việt Nam. Ông nói: "Cùng với việc hoàn thiện môi trường đầu tư, thời gian qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi, xây dựng chiến lược phát triển ngành bán dẫn, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đầu tư hạ tầng khu công nghệ cao và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Những chính sách này đang phát huy hiệu quả, giúp Việt Nam từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu".
Nghị quyết 10 tạo nền tảng "hái quả ngọt" FDI
Sau hơn 7 năm thực hiện Nghị quyết 50, dòng vốn FDI vào Việt Nam đã có sự chuyển dịch rõ nét. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 10 được xem là bước nâng cấp quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài, hướng tới lựa chọn các dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và có khả năng lan tỏa. TS Nguyễn Quốc Việt đánh giá: "Những định hướng trên sẽ giúp Việt Nam đón làn sóng FDI thế hệ mới trong bối cảnh các tập đoàn toàn cầu đang tái cơ cấu chuỗi cung ứng. Với nền tảng chính sách đã được nâng cấp, Việt Nam có cơ sở để kỳ vọng sẽ 'hái quả ngọt' trong những năm tới".
Chuyên gia Trần Anh Tùng khẳng định: Nghị quyết 10 ra đời rất đúng thời điểm và là minh chứng cho sự trưởng thành trong tư duy phát triển kinh tế của Việt Nam. Việt Nam không còn chỉ hỏi thu hút được bao nhiêu vốn, mà tập trung vào 3 câu hỏi: Dòng vốn đó tạo ra công nghệ gì? Khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam đến đâu? Nền kinh tế giữ lại được bao nhiêu giá trị? Nghị quyết 10 thay đổi cách tiếp cận từ thu hút dự án đơn lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái bền vững, liên kết nhà đầu tư chiến lược, học thuật, hạ tầng và nhà cung cấp nội địa. "Nếu được triển khai hiệu quả, Nghị quyết 10 sẽ mang lại kết quả vượt xa giá trị của vài chục tỉ USD vốn FDI tăng thêm mỗi năm", ông Tùng kỳ vọng.
