Dự án trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) trị giá 1 tỷ USD của Microsoft và đối tác G42 tại Kenya đang rơi vào tình trạng đình trệ do vấn đề năng lượng. Tổng thống Kenya, William Ruto, thừa nhận rằng quốc gia này sẽ phải cắt điện một nửa đất nước mới có thể vận hành siêu dự án này.
Bài toán năng lượng vượt quá sức chịu đựng
Phát biểu tại một sự kiện ở thủ đô Nairobi, Tổng thống Ruto mô tả quy mô tiêu thụ điện của trung tâm dữ liệu bằng hình ảnh khắc nghiệt: Kenya sẽ phải tắt điện một nửa quốc gia để duy trì hoạt động cho cơ sở này. Dự án được công bố vào tháng 5 năm 2024 trong chuyến thăm Washington của ông Ruto, với mục tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu chạy bằng năng lượng địa nhiệt tại khu vực Olkaria, thung lũng Rift.
Cơ sở do G42 dẫn dắt thi công, vận hành hệ thống Microsoft Azure nhằm thiết lập khu vực điện toán đám mây mới cho Đông Phi. Giai đoạn một dự kiến tiêu thụ 100 megawatt (MW) và đi vào hoạt động trong năm 2025, với tầm nhìn dài hạn mở rộng lên 1 gigawatt (GW).
Quy mô tiêu thụ điện khổng lồ
Theo dữ liệu từ KenGen, tổng công suất lắp đặt điện của Kenya chỉ dao động từ 3.000 đến 3.200 MW, nhu cầu cao điểm từng lập kỷ lục 2.444 MW vào tháng 1. Nếu hoàn thiện quy mô 1 GW, riêng trung tâm dữ liệu này sẽ tiêu thụ khoảng một phần ba tổng công suất cả nước. Giai đoạn đầu 100 MW cũng đã chiếm tỷ trọng đáng kể trong sản lượng của khu phức hợp địa nhiệt Olkaria (hiện sản xuất khoảng 950 MW).
Ông John Tanui, Thư ký chính tại Bộ Thông tin Kenya, cho biết dự án chưa bị hủy bỏ và các cuộc đàm phán vẫn tiếp diễn. Ông nhấn mạnh quy mô trung tâm dữ liệu cần cấu trúc lại. Một dự án nhỏ hơn (60 MW) hợp tác với nhà phát triển nội địa EcoCloud cũng đang được thảo luận.
Bối cảnh cạnh tranh công nghệ
Khuôn viên Microsoft tại Kenya được kỳ vọng là cơ sở đầu tiên do hãng và G42 cùng xây dựng sau thương vụ Microsoft rót 1,5 tỷ USD vào G42 năm 2024. Động thái diễn ra sau khi G42 đồng ý thoái vốn khỏi lợi ích tại Trung Quốc và gỡ bỏ thiết bị Huawei dưới áp lực từ Washington. Chủ tịch Microsoft Brad Smith gia nhập hội đồng quản trị G42 và ca ngợi dự án là bước tiến lớn nhất trong lịch sử công nghệ số Kenya.
Trong khi dự án tỷ đô của Mỹ chững lại, Huawei tiếp tục củng cố hiện diện tại Kenya. Gã khổng lồ viễn thông Trung Quốc vừa bắt tay với Safaricom ra mắt dịch vụ băng thông rộng cáp quang mới. Toàn bộ châu Phi hiện chỉ chiếm khoảng 1% tổng công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu.
Cuộc khủng hoảng năng lượng AI toàn cầu
Sự cố tại Kenya không phải cá biệt mà là minh chứng cho cơn khát năng lượng của cuộc đua AI. Năm 2026, Microsoft dự kiến chi 190 tỷ USD cho chi phí đầu tư tài sản (capex) và mỗi quý bổ sung thêm 1 GW công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu. Tuy nhiên, giới hạn nguồn điện đang trở thành nút thắt cổ chai. Ngay tại Mỹ, gần một nửa số dự án trung tâm dữ liệu năm nay bị trì hoãn hoặc hủy bỏ do thiếu hụt cơ sở hạ tầng điện lưới.
