Cuộc cách mạng AI trong truyền thông Trung Quốc: Từ báo chí đến siêu nền tảng
Tại Trung Quốc, cuộc đua của các gã khổng lồ truyền thông không còn giới hạn ở việc đưa tin tức lên internet. Đó là một cuộc chiến toàn diện nhằm tái cấu trúc quy trình sản xuất, phân phối và tương tác dựa trên nền tảng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI). Ba mô hình tiêu biểu - Báo Thanh Niên Trung Quốc, Tập đoàn báo chí Thống nhất Thượng Hải (SUMG) và nền tảng video Kuaishou - đang vẽ nên bức tranh đa chiều về sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành truyền thông quốc gia tỷ dân.
Báo Thanh Niên Trung Quốc: "Đo ni đóng giày" bằng dữ liệu
Ra đời năm 1951 với tư cách cơ quan ngôn luận của Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc, Báo Thanh Niên Trung Quốc (China Youth Daily - CYD) từng là một trong những nhật báo có lượng phát hành lớn nhất. Ngày nay, tờ báo này đã định vị lại mình thành một thương hiệu báo chí đa phương tiện, hướng đến đối tượng thanh niên với hơn 320 triệu người dùng trên các nền tảng in ấn và kỹ thuật số.
Sự chuyển dịch của CYD được thể hiện rõ nét qua chiến lược "dữ liệu dẫn đường" trên Douyin - phiên bản TikTok nội địa Trung Quốc. Tài khoản chính thức của báo trên nền tảng này đã chứng kiến sự tăng trưởng thần tốc, đạt 30 triệu người theo dõi vào cuối năm 2022.
Thay vì sản xuất tin tức theo lối mòn truyền thống, CYD sử dụng hệ thống phân tích dữ liệu phức tạp để xây dựng "chân dung người dùng" chi tiết. Độc giả được phân nhóm kỹ lưỡng theo độ tuổi, khu vực địa lý và sở thích cá nhân. Tòa soạn tích hợp dữ liệu tương tác từ các kênh mạng xã hội lớn cùng các cuộc khảo sát trực tuyến để trả lời những câu hỏi then chốt: đề tài nào thu hút sự chú ý của người đọc, định dạng nào khiến họ dừng lại khi đang lướt điện thoại?
Ở cấp độ vận hành, CYD chấp nhận "chơi theo luật" của nền tảng, sử dụng dữ liệu để tối ưu hóa độ phủ sóng. Tuy nhiên, ở khía cạnh nội dung, họ vẫn giữ vai trò của báo chí chính thống khi thực hiện các loạt bài phân tích, giải thích và phản biện về tác động của thuật toán cũng như áp lực từ mạng xã hội lên giới trẻ.
Sự chuyển dịch từ phát tín hiệu một chiều sang đối thoại hai chiều đã cho phép CYD tái sử dụng dữ liệu tương tác để tinh chỉnh nội dung, định dạng, độ dài video và cả phong cách ngôn ngữ cho phù hợp với thế hệ "sống cùng màn hình dọc". Đồng thời, tờ báo này cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ AI trong việc phát triển các mô hình kinh doanh văn hóa mới.
SUMG: Xây dựng siêu nền tảng AI
Tại Thượng Hải, Tập đoàn báo chí Thống nhất Thượng Hải (SUMG) đại diện cho một đế chế truyền thông địa phương với tham vọng xây dựng hạ tầng công nghệ quy mô lớn. Thành lập năm 2013 trên cơ sở sáp nhập các tờ báo lâu đời có lịch sử gần một thế kỷ như Nhật báo Giải phóng và Tân Dân Vấn báo, SUMG ngày nay không chỉ là nơi sản xuất tin tức mà còn là nhà cung cấp dịch vụ AI chuyên nghiệp.
Đến năm 2023, tập đoàn này đã xây dựng được một mạng lưới khổng lồ với hơn 300 "điểm cuối truyền thông mới", bao gồm ứng dụng di động, tài khoản mạng xã hội và kênh video, thu hút tổng cộng gần 800 triệu người dùng trên toàn hệ sinh thái.
Bước vào trụ sở của SUMG, đặc biệt là báo điện tử The Paper trực thuộc tập đoàn, không khí làm việc mang đậm dấu ấn của một công ty công nghệ hơn là một tòa soạn báo truyền thống. Tại đây, họ đã phát triển hệ thống "nhân vật số" với đội ngũ khoảng 70 người dẫn chương trình và phóng viên ảo. Những nhân vật này không chỉ sở hữu ngoại hình và giọng nói chân thực mà còn có khả năng hoạt động 24/7, đảm nhiệm hàng loạt công việc từ đọc bản tin thời tiết, điểm tin tài chính cuối ngày cho đến tóm lược kết quả thể thao.
Với sự hỗ trợ của kho nội dung ảo gồm hơn 300 bối cảnh và tài sản số, quy trình sản xuất các bản tin trở nên nhanh chóng và hiệu quả chưa từng có. Các "nhân vật số" được giao đảm nhiệm những phần việc lặp lại, giúp tòa soạn tiết kiệm đáng kể nhân lực và mở rộng khung giờ phát sóng ra toàn thời gian. Thống kê năm 2024 cho thấy tổng thời lượng chương trình có sự tham gia của hệ thống ảo đã vượt quá 1.700 giờ, thu hút hàng trăm triệu lượt xem.
The Paper còn tự phát triển công ty công nghệ riêng và nền tảng AI mang tên "Paisheng Wanwu". Hệ thống này cung cấp các công cụ AI mạnh mẽ cho phóng viên và biên tập viên, từ nhận dạng giọng nói, gợi ý đề cương bài viết, tóm tắt văn bản cho đến tự động dựng poster và video minh họa. Đáng chú ý, hệ thống này đã vượt ra khỏi khuôn khổ tòa soạn để thương mại hóa, thu hút hơn 1.000 khách hàng doanh nghiệp và cá nhân bên ngoài ngành.
Trong bối cảnh AI tạo sinh nội dung có nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch, The Paper đã giới thiệu công cụ "Pengpai Mingcha" để thực hiện sứ mệnh kép: sử dụng AI để xác minh thông tin do chính AI tạo ra.
Kuaishou: Hệ sinh thái nghìn tỷ
Mảnh ghép ấn tượng cuối cùng trong bức tranh truyền thông Trung Quốc là Kuaishou - nền tảng video với hơn 400 triệu người dùng hoạt động hằng ngày và thời gian sử dụng trung bình lên tới hơn 130 phút mỗi người. Kuaishou không chỉ là một ứng dụng video mà còn là một xã hội thu nhỏ, với thế mạnh nằm ở sự gắn kết chặt chẽ giữa nội dung, cộng đồng và thương mại. Tổng giá trị giao dịch thương mại điện tử trên nền tảng này đã vượt mốc 1.000 tỷ nhân dân tệ.
Theo đại diện Kuaishou, công ty này đã xây dựng một ma trận AI toàn diện bao gồm KwaiYii (mô hình ngôn ngữ lớn), Kolors (mô hình sinh ảnh) và đặc biệt là Kling AI (mô hình sinh video).
AI tạo sinh được tích hợp sâu vào hệ thống quảng cáo và thương mại, giúp các nhà bán hàng và nhà sáng tạo nội dung sản xuất video quảng cáo và kịch bản livestream chỉ trong tích tắc. Hệ thống AI được thiết kế để nắm bắt hành vi người dùng ở từng tương tác: họ xem gì, ở lại bao lâu và sẵn sàng chi trả ở mức giá nào. Từ đó, thuật toán sẽ quyết định video nào, sản phẩm nào được ưu tiên hiển thị trước mắt người dùng.
Tại trụ sở của Kuaishou ở Bắc Kinh, công ty bố trí hệ thống trường quay đa dạng cùng một "thành phố" với đầy đủ dịch vụ đời sống cho nhân viên, phản ánh quy mô và tầm ảnh hưởng của một siêu nền tảng.
Những câu hỏi chiến lược cho tương lai
Ba mô hình Báo Thanh Niên Trung Quốc, SUMG và Kuaishou đại diện cho ba tầng nấc khác nhau trong sự vận động của hệ thống truyền thông Trung Quốc. Nếu một tòa soạn truyền thống sử dụng dữ liệu để thiết kế lại nội dung, thì một tập đoàn lại chọn xây dựng hạ tầng AI để biến công nghệ thành dịch vụ. Trong khi đó, một nền tảng công nghệ sử dụng thuật toán để vận hành cả một hệ sinh thái kinh tế - nội dung khổng lồ.
Sự phát triển này đặt ra nhiều câu hỏi quan trọng cho ngành truyền thông toàn cầu. Liệu các tòa soạn khác có xem dữ liệu là tài sản chiến lược để đầu tư bài bản thay vì chỉ tập trung vào những con số lượt xem bề nổi? Chuyển đổi số có phải tiến tới việc tích hợp trợ lý AI, phòng thu ảo và xây dựng những công cụ AI riêng để đưa vào quy trình tác nghiệp hằng ngày? Và trong một thế giới mà các nền tảng công nghệ nắm giữ phần lớn thời gian của độc giả, báo chí sẽ chọn cách đứng ngoài cuộc hay nghiên cứu kỹ để sử dụng chính công cụ đó để kể câu chuyện của mình một cách thuyết phục hơn?
Cuộc cách mạng AI trong truyền thông Trung Quốc không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là bài học về sự thích ứng và đổi mới trong kỷ nguyên số. Từ những tòa soạn truyền thống đến các siêu nền tảng, hành trình chuyển đổi này đang định hình lại cách chúng ta sản xuất, tiêu thụ và tương tác với thông tin trong thế kỷ 21.
