Cựu CEO Google Eric Schmidt đã trở thành tâm điểm chỉ trích trong lễ tốt nghiệp tại Đại học Arizona tuần trước, khi ông khuyến khích sinh viên nhanh chóng chấp nhận AI như một phần tất yếu của tương lai việc làm. Phát biểu của ông vấp phải tiếng huýt sáo và phản đối từ nhiều sinh viên, phản ánh sự lo ngại ngày càng tăng về tác động của AI đối với cơ hội việc làm của thế hệ trẻ.
Sinh viên Mỹ phản ứng mạnh mẽ với thông điệp về AI
Trong bài phát biểu, ông Schmidt nói: “Khi ai đó mời bạn lên một con tàu tên lửa, đừng hỏi ngồi ghế nào. Hãy cứ bước lên”. Tuy nhiên, nhiều sinh viên cho rằng họ không có quyền lựa chọn. Nhà báo Marisa Kabas bình luận: “Những người trẻ này đã bị ép phải lên con tàu đó từ lâu rồi, và giờ thậm chí còn không đủ chỗ ngồi nữa”.
Phản ứng giận dữ của sinh viên không chỉ đơn thuần là ác cảm với công nghệ, mà còn xuất phát từ cảm giác bất an khi bước vào thị trường lao động đang bị AI thay đổi. Penny Oliver, sinh viên mới tốt nghiệp Đại học George Mason, chia sẻ với The Verge: “Họ vừa bỏ ra hàng chục nghìn USD để lấy bằng với hy vọng có nhiều cơ hội nghề nghiệp hơn. Rồi một tỷ phú công nghệ bước lên sân khấu và nói rằng họ nên hào hứng với thứ công nghệ có thể thay thế chính họ”.
Khoảng cách giữa Thung lũng Silicon và người lao động
Nhiều sinh viên cảm thấy khoảng cách giữa Thung lũng Silicon và những người chịu tác động của AI ngày càng lớn. Một số sinh viên thậm chí phải làm công việc thời vụ để huấn luyện các mô hình AI có nguy cơ thay thế họ. Austin Burkett, nhà thiết kế game mới tốt nghiệp tại NYU, cho rằng thông điệp từ các lãnh đạo công nghệ là “hãy thích nghi hoặc biến mất”, đẩy toàn bộ trách nhiệm thích nghi lên người lao động trong khi các công ty công nghệ hưởng lợi.
Phản ứng gay gắt nhất thường xuất hiện ở các trường nghệ thuật, nhân văn và sáng tạo, những lĩnh vực bị AI đe dọa trực tiếp. Tại CalArts, hiệu trưởng Ravi Rajan bị sinh viên phản đối vì thúc đẩy hợp tác AI và cắt giảm chương trình sáng tạo.
Làn sóng bất mãn lan rộng
Làn sóng bất mãn diễn ra trong bối cảnh giới trẻ Mỹ chịu áp lực phải sử dụng AI trong học tập và công việc, trong khi các công ty dùng AI để biện minh cho việc đóng băng tuyển dụng hoặc sa thải. Khảo sát cho thấy Gen Z là nhóm sử dụng AI nhiều nhất nhưng cũng hoài nghi Thung lũng Silicon mạnh mẽ nhất.
Trong lễ tốt nghiệp tại Glendale Community College ở Arizona, cả khán phòng phản ứng khi nhà trường thừa nhận hệ thống AI mới không thể đọc đúng tên hơn nửa số sinh viên. Tuần này, The New York Times đưa tin một cuốn sách về “sự thật trong thời đại AI” chứa hàng loạt trích dẫn giả do AI tạo ra. Nhà văn Margaret Killjoy bình luận: “Xã hội đang tái cấu trúc toàn bộ xung quanh một công cụ vốn còn hoạt động không ổn định”.
Phản đối vượt ra ngoài khuôn viên trường học
Phản ứng trong lễ tốt nghiệp đang trở thành biểu hiện của sự chống đối rộng lớn hơn với AI. Một phong trào lớn tại Mỹ phản đối xây dựng trung tâm dữ liệu AI, vốn tiêu thụ nhiều điện và nước. Khảo sát Gallup cho thấy 7 trên 10 người Mỹ phản đối xây trung tâm dữ liệu AI gần nơi ở. Gần một nửa số dự án trung tâm dữ liệu đề xuất trong năm nay đã bị trì hoãn hoặc hủy bỏ.
Dù vậy, nhiều sinh viên vẫn giữ hy vọng. Burkett tâm sự: “Dù đôi lúc rất dễ rơi vào cảm giác tuyệt vọng, tôi vẫn còn chút hy vọng. Nhiều người trẻ đang thật sự quan tâm và muốn chống lại những tác động của AI. Điều đó mới là thứ khiến tôi thấy đáng kỳ vọng”.
