Theo Cổng thông tin điện tử Công an Tp. Đà Nẵng, thời gian gần đây, tội phạm sử dụng công nghệ cao, lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Các đối tượng lợi dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ Deepfake, DeepVoice, mạng xã hội, dịch vụ ngân hàng số và tâm lý chủ quan của người dân để tạo dựng lòng tin, dẫn dụ cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, tài khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền đến tài khoản do đối tượng chỉ định.
30 kịch bản lừa đảo phổ biến
Lực lượng công an khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác trước 30 kịch bản lừa đảo trực tuyến phổ biến hiện nay:
- Giả danh người thân gọi video bằng Deepfake để vay tiền, nhờ chuyển tiền gấp.
- Giả giọng nói người thân bằng DeepVoice để tạo tình huống khẩn cấp.
- Giả danh công an, VKS, tòa án yêu cầu chuyển tiền "xác minh".
- Giả danh nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp tài khoản, mật khẩu, mã OTP.
- Gửi tin nhắn SMS Brandname giả mạo ngân hàng, cơ quan nhà nước.
- Tạo website giả mạo ngân hàng, ví điện tử, sàn thương mại điện tử.
- Gửi đường link độc hại qua tin nhắn, email, mạng xã hội.
- Làm giả ứng dụng ngân hàng, dịch vụ công, đầu tư để lừa cài đặt.
- Làm giả biên lai chuyển khoản, thông báo giao dịch thành công.
- Chiếm quyền tài khoản mạng xã hội rồi nhắn tin vay tiền.
- Gọi điện "không nói gì" để thu thập mẫu giọng nói.
- Giả danh giáo viên, nhà trường báo học sinh gặp tai nạn.
- Giả danh nhân viên y tế báo người thân đang cấp cứu.
- Gửi tin nhắn khóa SIM, chuẩn hóa thuê bao, nâng cấp SIM.
- Giả mạo hoàn tiền học phí, hoàn thuế, hoàn tiền dịch vụ.
- Tuyển cộng tác viên online, yêu cầu nộp tiền làm nhiệm vụ.
- Mời gọi đầu tư chứng khoán, tiền ảo, ngoại hối với lợi nhuận cao.
- Lập nhóm đầu tư, ban đầu cho rút lãi nhỏ rồi yêu cầu nạp tiền lớn.
- Giả danh sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển thông báo trúng thưởng.
- Giả danh điện lực, nước sạch, viễn thông thông báo nợ cước.
- Giả danh cơ quan bảo hiểm xã hội, y tế, lao động yêu cầu cập nhật hồ sơ.
- Gửi mã QR giả để thanh toán, truy cập website giả hoặc tải phần mềm độc hại.
- Dụ cài phần mềm điều khiển điện thoại từ xa để chiếm quyền thiết bị.
- Giả danh người mua hàng, yêu cầu truy cập đường link để nhận tiền.
- Giả danh người bán hàng yêu cầu đặt cọc rồi chặn liên lạc.
- Giả mạo thông báo phạt nguội, yêu cầu truy cập đường link tra cứu, nộp phạt.
- Giả mạo thông báo trúng thưởng, nhận quà nhưng yêu cầu đóng phí trước.
- Lừa đảo tình cảm trên mạng xã hội rồi nhờ chuyển tiền, đầu tư, nhận hàng hộ.
- Giả danh nhân viên tuyển dụng, yêu cầu đóng phí hồ sơ, đào tạo, đồng phục.
- Lợi dụng AI tạo hình ảnh, video, tin nhắn giả để bôi nhọ, đe dọa, gây áp lực chuyển tiền.
Khuyến cáo phòng ngừa
Để phòng ngừa, người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin căn cước công dân, tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội hoặc đường link lạ. Cơ quan công an, VKS, tòa án, ngân hàng không yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ xác minh, điều tra, phong tỏa hoặc kiểm tra tài sản.
Khi nhận cuộc gọi, tin nhắn có nội dung vay tiền, cấp cứu, khóa SIM, hoàn tiền, trúng thưởng, tuyển việc làm online, đầu tư lợi nhuận cao hoặc yêu cầu chuyển tiền gấp, người dân cần bình tĩnh kiểm tra lại bằng kênh chính thức. Không truy cập đường link lạ, không quét mã QR không rõ nguồn gốc, không cài đặt ứng dụng ngoài kho chính thống, không cấp quyền điều khiển thiết bị cho người lạ.
Khuyến cáo cho doanh nghiệp
Đối với doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị, cần tăng cường tuyên truyền cho cán bộ, nhân viên về các phương thức lừa đảo trực tuyến; rà soát quy trình chuyển tiền, thanh toán, phê duyệt giao dịch; tuyệt đối không thực hiện yêu cầu thay đổi tài khoản nhận tiền qua email, tin nhắn, cuộc gọi nếu chưa xác minh bằng kênh chính thức.
Xử lý khi gặp lừa đảo
Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc nghi vấn bị chiếm đoạt tài sản, người dân cần nhanh chóng lưu giữ chứng cứ như số điện thoại, tài khoản nhận tiền, nội dung tin nhắn, đường link, hình ảnh giao dịch, biên lai chuyển khoản; đồng thời trình báo cơ quan công an gần nhất để được hướng dẫn, xử lý theo quy định.
Hải Vân
