CMC đề xuất Khung chuyển đổi AI Quốc gia, hướng tới nền kinh tế AI đóng góp 25% GDP
Ngày 28/3, tại Hà Nội, Phiên họp lần thứ hai năm 2026 của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 đã diễn ra với sự tham gia của nhiều bộ, ngành và địa phương. Đáng chú ý, Tập đoàn Công nghệ CMC là đại diện duy nhất từ khu vực doanh nghiệp tư nhân được mời trình bày tham luận, với chủ đề “Kiến tạo nền kinh tế AI thông qua làm chủ các công nghệ chiến lược”. Sự kiện này cho thấy tiếng nói của doanh nghiệp công nghệ tư nhân ngày càng được coi trọng trong việc đóng góp ý kiến cho các định hướng phát triển quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực nền tảng như khoa học công nghệ, dữ liệu, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.
Bối cảnh và yêu cầu phát triển nền kinh tế mới
Trong phần tham luận, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC, đã nhấn mạnh rằng mô hình tăng trưởng truyền thống của Việt Nam, dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ và tích lũy vốn, đang dần chạm ngưỡng và không còn tạo ra dư địa đủ lớn để bứt phá trong giai đoạn tới. Để đạt mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và vượt qua bẫy thu nhập trung bình, đất nước cần một động lực phát triển mới, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động.
Theo ông Chính, AI không chỉ là công nghệ ứng dụng đơn thuần, mà là công nghệ nền tảng có khả năng tái cấu trúc toàn bộ hoạt động sản xuất, quản trị, cung ứng dịch vụ và tổ chức nền kinh tế. Từ đó, CMC đề xuất khái niệm “Nền kinh tế AI”, nơi AI trở thành hạ tầng sản xuất mới, tạo ra năng lực vận hành cho cả khu vực công và tư. Nếu được triển khai đúng hướng, AI có thể đóng góp từ 120 đến 130 tỷ USD cho nền kinh tế Việt Nam, tương đương khoảng 25% GDP hiện nay, đòi hỏi một chiến lược quốc gia đồng bộ và quyết liệt.
Đề xuất Khung chuyển đổi AI Quốc gia với 8 trụ cột chiến lược
Dựa trên nhận thức đó, CMC đề xuất xây dựng Khung chuyển đổi AI Quốc gia, còn gọi là Chương trình AI-X, bao gồm 8 trụ cột chiến lược, 12 chương trình hành động và 50 nhiệm vụ cụ thể. Đề án này được hình thành từ quá trình nghiên cứu chuyên sâu của Viện Nghiên cứu ứng dụng Công nghệ CMC ATI và Trường Đại học CMC, nhằm coi chuyển đổi AI là quá trình tái cấu trúc mô hình phát triển quốc gia, thay vì chỉ là ứng dụng công nghệ đơn lẻ.
Các trụ cột chiến lược được đề xuất bao gồm:
- Hạ tầng và năng lực tính toán: Nền tảng vật lý để phát triển và vận hành AI ở quy mô lớn.
- Kinh tế dữ liệu: Coi dữ liệu là tài nguyên đầu vào cốt lõi cho nền kinh tế AI.
- Nền tảng mô hình AI quốc gia: Đảm bảo năng lực phát triển các mô hình lõi phục vụ nhu cầu đặc thù của Việt Nam.
- Ứng dụng AI trong quản trị công và doanh nghiệp: Tạo ra thay đổi thực chất về hiệu quả vận hành.
- Ứng dụng AI thúc đẩy phát triển kinh tế ngành: Đưa AI vào các lĩnh vực cụ thể để tạo giá trị gia tăng.
- Phát triển nguồn nhân lực và việc làm: Chuẩn bị lực lượng lao động cho giai đoạn phát triển mới.
- Quản trị niềm tin và đạo đức AI: Đảm bảo AI phát triển đi cùng trách nhiệm, minh bạch và an toàn.
- Cơ chế tài chính và đầu tư: Tạo nền tảng nguồn lực để triển khai chuyển đổi AI trên quy mô quốc gia.
Đề án còn được cụ thể hóa thành các chương trình hành động và nhiệm vụ với lộ trình rõ ràng, cho thấy tính khả thi và khả năng đo lường, giám sát. Ông Chính cũng khẳng định CMC sẵn sàng bàn giao toàn bộ kết quả nghiên cứu cho Chính phủ để hỗ trợ hình thành khung chiến lược quốc gia về AI.
Năm kiến nghị cụ thể để hiện thực hóa chuyển đổi AI
Trên cơ sở đề án, Chủ tịch CMC đưa ra 5 kiến nghị cụ thể nhằm thúc đẩy chuyển đổi AI tại Việt Nam:
- Thứ nhất: Chính phủ nên phê duyệt và giao nhiệm vụ xây dựng Chiến lược quốc gia về AI với tầm nhìn đến năm 2045, xác định AI là động lực trung tâm của tăng trưởng.
- Thứ hai: Giao cơ quan đầu mối xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết Chương trình AI-X ngay trong năm 2026, bao gồm lộ trình huy động nguồn lực và phân công trách nhiệm.
- Thứ ba: Thành lập Hội đồng AI Quốc gia do lãnh đạo Chính phủ đứng đầu để điều phối thống nhất công tác chuyển đổi AI trên phạm vi toàn quốc.
- Thứ tư: Ưu tiên bố trí nguồn lực cho giai đoạn nền tảng 2026-2028 và xây dựng cơ chế đặc thù về tài chính, đất đai, nhân lực để phát triển hạ tầng AI.
- Thứ năm: Tích hợp các chỉ số AI vào hệ thống chỉ tiêu đánh giá phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, đồng thời triển khai thí điểm tại một số địa phương trọng điểm trước khi nhân rộng.
Những đề xuất này không chỉ thể hiện tinh thần chủ động của doanh nghiệp tư nhân trong việc hiến kế cho Chính phủ, mà còn đặt nền móng cho một chiến lược dài hạn, giúp Việt Nam tận dụng tiềm năng của AI để thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa.
