Hàng tỷ người trên thế giới sử dụng Gmail mỗi ngày, nhưng ít ai biết về người đã tạo ra nó. Paul T. Buchheit, sinh năm 1977 tại Webster, New York, là nhân viên thứ 23 của Google và là cha đẻ của Gmail, AdSense, cũng như câu nói nổi tiếng nhất lịch sử Google: "Don't be evil".
Tuổi thơ và tư duy khác biệt
Paul Buchheit lớn lên như bao đứa trẻ Mỹ thập niên 80, không có xuất thân đặc biệt. Điều làm nên sự khác biệt là cách anh chơi game. Khi bị kẹt trong một trò chơi RPG, thay vì tìm kiếm vật phẩm theo cách thông thường, anh đã hack thẳng vào file dữ liệu của trò chơi để lấy được món đồ mình muốn. Tư duy không chấp nhận giới hạn này đã theo anh suốt cuộc đời.
Sự nghiệp tại Google
Sau khi tốt nghiệp cử nhân và thạc sĩ Khoa học Máy tính tại Case Western Reserve University, Buchheit làm việc tại Intel trước khi gia nhập Google vào năm 1999, khi công ty còn non trẻ. Tại đây, anh đã tạo ra ba thứ quan trọng:
Gmail
Năm 2001, Buchheit bắt đầu phát triển Gmail như một dự án phụ nội bộ. Ý tưởng của anh thật đơn giản: email nên hoạt động như công cụ tìm kiếm của Google, không cần xóa thư cũ, và inbox nên là một cuộc trò chuyện liên tục. Khi Gmail ra mắt ngày 1/4/2004, nó cung cấp 1GB dung lượng miễn phí, gấp 250 lần so với Yahoo Mail lúc đó (4MB). Nhiều người tưởng đó là trò đùa Cá tháng Tư, nhưng đó là cuộc cách mạng trong lịch sử email.
AdSense
Trong quá trình xây dựng Gmail, Buchheit cũng tạo ra nguyên mẫu đầu tiên của Google AdSense, hệ thống quảng cáo hiển thị nội dung liên quan đến những gì người dùng đang đọc. AdSense sau này trở thành nguồn thu chính của Google, là cỗ máy in tiền đằng sau các dịch vụ miễn phí.
Câu nói "Don't be evil"
Năm 2000, trong một cuộc họp nội bộ về giá trị công ty, Buchheit đề xuất câu nói "Don't be evil". Ban đầu chỉ là một ý kiến, sau đó nó trở thành phương châm chính thức của Google, được in trong hồ sơ niêm yết cổ phiếu năm 2004. Google đã bỏ nó vào năm 2018, thay bằng "Do the right thing". Khi được hỏi liệu Google có giữ đúng tinh thần đó không, Buchheit trả lời: "Họ làm tốt ở mức mà một tổ chức lớn như vậy có thể làm được."
Cuộc sống cá nhân và những bi kịch
Năm 2004, đúng vào giai đoạn Gmail ra mắt, Buchheit mất người anh trai vì ung thư tụy ở tuổi 33. Anh viết trên blog cá nhân: "Mùa đông năm 2004 lạnh và mưa... nhưng ngày 9 tháng 3, trời nắng và ấm dần. Mùa đông đã qua, và anh tôi vừa mất sáng hôm đó." Không lâu sau, con gái anh sinh non và phải điều trị tại phòng chăm sóc tích cực sơ sinh. Buchheit và vợ đã lập quỹ tài trợ cho phòng đó và đầu tư vào các tổ chức y tế, như CareMessage.
Anh viết: "Trong mọi bi kịch, đều có một món quà, nếu chúng ta có thể nhìn thấy và chấp nhận nó."
Sau Google: FriendFeed và Y Combinator
Năm 2006, Buchheit rời Google để đồng sáng lập FriendFeed, nền tảng tổng hợp nội dung mạng xã hội. Năm 2009, Facebook mua lại FriendFeed. Sau đó, anh tự gửi email cho Paul Graham, người sáng lập Y Combinator, và trở thành partner của vườn ươm startup nổi tiếng nhất thế giới. Anh đã đầu tư cá nhân vào hơn 200 startup với 29 thương vụ thành công.
Tầm nhìn về AI
Tháng 12/2022, trước khi ChatGPT trở nên phổ biến, Buchheit đã dự đoán: "Google có thể chỉ còn một hoặc hai năm trước khi bị disruption hoàn toàn. AI sẽ xóa bỏ trang kết quả tìm kiếm, chính là nơi họ kiếm tiền." Đến năm 2026, Google đã dần thay trang kết quả tìm kiếm truyền thống bằng AI tóm tắt câu trả lời. Dự đoán của ông đã trở thành hiện thực.
Gmail giờ đây đã hơn hai mươi tuổi, vẫn được hàng tỷ người dùng mỗi ngày. Còn người tạo ra nó, thay vì ngồi đếm tiền, vẫn đang làm việc tại Y Combinator, đọc các bản trình bày của những nhà sáng lập trẻ và tìm kiếm những ý tưởng đáng để đặt cược.
