Thời gian qua, việc ứng dụng công nghệ số vào sản xuất và kinh doanh tại các hợp tác xã nông nghiệp ở tỉnh Tây Ninh đã mang lại những hiệu quả rõ rệt, góp phần nâng cao năng suất và giá trị nông sản. Điển hình là Hợp tác xã nông nghiệp Thuận Mỹ, hiện đang canh tác hơn 14 ha thanh long với khoảng 40 thành viên theo tiêu chuẩn VietGAP, đồng thời đầu tư 1 ha dưa lưới trồng trong nhà màng. Việc sử dụng phần mềm quản lý sản xuất, theo dõi sinh trưởng cây trồng và kiểm soát dịch bệnh đã giúp giảm chi phí lao động, tăng hiệu quả canh tác.
Ứng dụng công nghệ số giúp tối ưu sản xuất
Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Hợp tác xã Thuận Mỹ, ông Nguyễn Hồng Quang, cho biết: “Nhờ ứng dụng công nghệ số, nhất là mô hình trồng dưa lưới, cơ sở có thể giám sát toàn bộ quy trình sản xuất từ xa. Người lao động chỉ cần chụp ảnh, gửi qua hệ thống, bộ phận kỹ thuật kịp thời phát hiện, xử lý vấn đề phát sinh. Việc kết hợp trí tuệ nhân tạo trong phân tích hình ảnh sâu bệnh giúp nâng cao độ chính xác chẩn đoán đạt hơn 90% khi dữ liệu đầu vào đầy đủ, đúng tiêu chuẩn.”
Hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ số đã góp phần giảm rủi ro, tối ưu quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Lợi nhuận của hợp tác xã tăng từ 20 đến 30% so với phương thức canh tác truyền thống. Riêng mô hình dưa lưới đạt sản lượng bình quân khoảng 200 tấn/ha/năm, giá bán trung bình 40.000 đồng/kg, lợi nhuận khoảng 30% tổng doanh thu. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu gần 4 tỷ đồng/ha vẫn là thách thức lớn đối với nhiều nông hộ.
Chuỗi liên kết bền vững từ chuyển đổi số
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, chuyển đổi số đã giúp các hợp tác xã đẩy mạnh tiêu thụ, xây dựng chuỗi liên kết bền vững giữa người sản xuất và thị trường. Điển hình là Hợp tác xã nông nghiệp Mỹ Thạnh, sau 8 năm hình thành và phát triển, từ 34 thành viên ban đầu, đến nay hợp tác xã đã liên kết với khoảng 300 thành viên, sản xuất hơn 140 loại rau, củ, quả, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.
Giám đốc kinh doanh Hợp tác xã Mỹ Thạnh, bà Lê Thị Hằng, chia sẻ: “Chúng tôi xác định chất lượng và an toàn thực phẩm là yếu tố cốt lõi. Việc liên kết chặt chẽ với các hệ thống phân phối uy tín sẽ giúp bảo đảm đầu ra ổn định cho nông sản.” Hiện tại, nông sản của hợp tác xã đã có mặt tại nhiều siêu thị, bếp ăn tập thể, khu công nghiệp và trường học, với sản lượng tiêu thụ khoảng 10 tấn mỗi ngày. Các thành viên của hợp tác xã chủ động ứng dụng công nghệ số trong hoạt động kinh doanh thông qua các nền tảng trực tuyến như Zalo, Facebook, Website. Nhờ đó, hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng ổn định, doanh thu, lợi nhuận tăng trưởng qua từng năm.
Hợp tác xã xây dựng chuỗi liên kết sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, kiểm soát chặt chẽ yếu tố đầu vào và ứng dụng nền tảng số trong quản lý, điều hành. Việc bao tiêu khoảng 350 ha nếp cho nông dân phục vụ xuất khẩu đã góp phần nâng cao giá trị nông sản và mở rộng thị trường.
Hội tụ và lan tỏa tri thức, công nghệ
Theo các chuyên gia, chuyển đổi số trong nông nghiệp không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện từ tư duy quản lý đến mô hình sản xuất, kinh doanh. Bà Vũ Thị Hoài Thu, đại diện nhóm nghiên cứu Hoàng Gia Farm, cho biết đơn vị đang tập trung phát triển nông nghiệp số gắn với nông nghiệp xanh thông qua đầu tư hạ tầng IoT, dữ liệu lớn, hệ thống GIS, nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Các giải pháp canh tác bền vững như tưới nhỏ giọt, sử dụng phân hữu cơ, quản lý dịch hại tổng hợp đã giúp tiết kiệm từ 30 đến 50% lượng nước, đồng thời giảm tác động môi trường.
Ông Phạm Văn Việt, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, cho rằng để thích ứng với xu thế mới, doanh nghiệp cần chuyển đổi tư duy quản trị, tích hợp các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG) vào chuỗi giá trị. Việc số hóa phù hợp có thể giúp doanh nghiệp giảm từ 5 đến 10% chi phí vận hành ngay trong năm đầu tiên, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như EVFTA, CPTPP. Đặc biệt, liên kết trong hệ sinh thái có thể giúp tăng tỷ lệ phát triển bền vững của doanh nghiệp nhỏ và vừa lên gấp 2,5 lần.
Từ thực tiễn, các doanh nghiệp kiến nghị Nhà nước sớm ban hành bộ tiêu chí phân loại xanh quốc gia, triển khai cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các mô hình kinh tế tuần hoàn, đồng thời xây dựng các gói tín dụng xanh nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Trung tâm Đổi mới sáng tạo Tây Ninh: Hạt nhân kết nối
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh, ông Lê Văn Hẳn, cho biết tỉnh vừa đưa vào hoạt động Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh, đánh dấu bước phát triển mới trong xây dựng hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị. Trung tâm trở thành hạt nhân kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, là nơi hội tụ và lan tỏa tri thức, công nghệ và nguồn lực phát triển.
Trung tâm có vai trò kết nối hiệu quả giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư; thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh; đồng thời thúc đẩy hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của tỉnh. Thông qua trung tâm, các nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp sẽ được kết nối với các viện, trường, chuyên gia; các ý tưởng khởi nghiệp sẽ được ươm tạo, phát triển; các kết quả nghiên cứu sẽ được thương mại hóa, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Tây Ninh đang nỗ lực đẩy mạnh kết nối cung - cầu công nghệ, tạo điều kiện để doanh nghiệp nông nghiệp tiếp cận các giải pháp hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây là nền tảng hình thành chuỗi giá trị trong sản xuất, chế biến, đồng thời thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số góp phần nâng cao giá trị gia tăng, thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, thân thiện môi trường. Nông nghiệp số, nông nghiệp xanh được xác định là trụ cột quan trọng trong giai đoạn tới.
