Việc lạm dụng trí tuệ nhân tạo (AI) khiến ý tưởng mất đi bản sắc và thiếu hụt hệ thống quản trị đang khiến nhiều startup gặp khó khăn. Đây là những cảnh báo được đưa ra tại sự kiện Khởi nghiệp Xanh 2026 diễn ra ngày 5/6 tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Nguy cơ từ việc lạm dụng AI trong khởi nghiệp
Sự kiện Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 năm 2026 quy tụ nhiều chuyên gia, doanh nhân và đại diện các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp. Đây là diễn đàn thường niên tập trung vào mô hình khởi nghiệp gắn với tài nguyên bản địa và phát triển bền vững, thu hút đông đảo doanh nhân trẻ từ nhiều tỉnh thành trên cả nước.
Ông Trần Hữu Đức, Trợ lý Chủ tịch HĐQT Trung Nguyên Legend, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, các startup cần hết sức thận trọng khi ứng dụng công nghệ này. Ông cho biết: "Nếu chúng ta ứng dụng AI quá nhiều, kể cả tận dụng các ý tưởng từ công nghệ, thì dự án sẽ mất đi lý tưởng. Tư duy của công ty lúc này nhiều khả năng bị thuê ngoài (outsource)."
Là người đồng hành với nhiều hoạt động hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp trong nhiều năm qua, ông Đức ghi nhận lực lượng doanh nhân trẻ Việt Nam đang có những bước tiến rõ rệt. Nếu trước đây người trẻ được đánh giá cao bởi tinh thần dấn thân và sáng tạo, thì nay họ còn sở hữu khả năng kết nối nguồn lực, tiếp cận tri thức và ứng dụng công nghệ tốt hơn nhiều. Tuy nhiên, ông cũng nhắc nhở rằng khởi nghiệp chỉ vì lợi ích cá nhân sẽ không thể đi xa. Muốn bền vững, startup phải xuất phát từ lợi ích chung của cộng đồng và quốc gia.
Mở rộng khái niệm tài nguyên bản địa
Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao, chia sẻ rằng khi cuộc thi Khởi nghiệp Xanh ra đời cách đây 12 năm, công thức cốt lõi là "tài nguyên bản địa cộng với công nghệ mới". Đến nay, khái niệm này đã được mở rộng đáng kể. Bà khẳng định: "Tài nguyên bản địa không chỉ là nguyên liệu. Đó còn là lực lượng lao động, là tri thức và những giá trị văn hóa tích lũy trong cộng đồng. Tất cả đều có thể trở thành nguồn lực cho khởi nghiệp và phát triển."
Minh chứng rõ nhất là sự lan tỏa của mạng lưới khởi nghiệp xanh. Từ chỗ chỉ tập trung ở Đồng bằng sông Cửu Long và TPHCM những năm đầu, đến nay phong trào đã vươn tới Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Lào Cai và nhiều tỉnh thành khác trên cả nước.
Vấn đề quản trị trong startup
Ở góc độ quản trị doanh nghiệp, bà Trần Thị Lan Anh, Cố vấn chiến lược về M&A và tăng trưởng thị trường quốc tế, chỉ ra nghịch lý phổ biến mà nhiều startup đang phải đối mặt sau giai đoạn tăng trưởng ban đầu: doanh thu tăng đều, lợi nhuận vẫn có trên sổ sách, nhưng doanh nghiệp lại liên tục thiếu tiền mặt để thanh toán nhà cung cấp hay duy trì hoạt động thường ngày. Bên cạnh đó, nhân sự vừa đào tạo xong đã nghỉ việc, đội ngũ liên tục biến động khiến chi phí tuyển dụng và đào tạo lại không ngừng đội lên.
Theo bà, phần lớn những vấn đề này đều xuất phát từ một nguyên nhân chung: doanh nghiệp chưa xây dựng được hệ thống quản trị phù hợp với quy mô phát triển mới. Bà phân tích: "Khi còn nhỏ, mọi quyết định thường tập trung vào người sáng lập - linh hoạt và xử lý theo tình huống. Nhưng khi quy mô tăng lên, cách vận hành dựa hoàn toàn vào cá nhân sẽ dần bộc lộ giới hạn. Những gì từng hiệu quả ở quy mô nhỏ có thể trở thành rào cản ở quy mô lớn."
Giải pháp được chuyên gia đưa ra là doanh nghiệp cần chủ động "thiết kế lại" chính mình: xây dựng cơ cấu tổ chức bài bản, thiết lập quy trình vận hành rõ ràng, phân định trách nhiệm cụ thể giữa các bộ phận và xây dựng hệ thống quản trị tài chính hiệu quả. Nói cách khác, tư duy của startup giai đoạn trưởng thành phải chuyển từ "làm mọi thứ để tồn tại" sang "xây dựng hệ thống để phát triển". Chỉ trên nền tảng đó, doanh nghiệp mới có thể mở rộng quy mô mà không rơi vào tình trạng quá tải hay mất kiểm soát.
