Yang Zhilin, sinh năm 1992 tại Sán Đầu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, là người sáng lập startup Moonshot AI và đứng sau cơn sốt toàn cầu của mô hình trí tuệ nhân tạo mã nguồn mở Kimi K3. Mô hình này có khả năng lập trình và tác nhân sánh ngang với các mô hình hàng đầu của Mỹ nhưng chi phí thấp hơn nhiều, đánh dấu cột mốc mới cho Trung Quốc trong cuộc đua AI.
Hành trình học tập và nghiên cứu
Yang Zhilin theo học Đại học Thanh Hoa trước khi lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Carnegie Mellon ở Pennsylvania, Mỹ, dưới sự hướng dẫn của các nhà nghiên cứu AI nổi tiếng như Ruslan Salakhutdinov và William Cohen. Salakhutdinov nhận xét trên X: "Cậu ấy thực sự xuất sắc". Trong thời gian học, Yang thực tập tại Google Brain và Meta, đồng thời là đồng tác giả của nhiều bài nghiên cứu về xử lý ngữ cảnh và điều chỉnh câu lệnh.
Khởi nghiệp và phát triển Moonshot AI
Sau khi về nước, Yang đóng góp vào các dự án AI lớn như mô hình PanGu của Huawei và mô hình Wu Dao của Học viện Trí tuệ nhân tạo Bắc Kinh. Anh đồng sáng lập Recurrent AI, startup phân tích hội thoại bán hàng bằng AI. Năm 2023, Yang tham gia sáng lập Moonshot AI và phát triển nhiều mô hình AI trước khi thành công với Kimi K3, bao gồm Transformer-XL, RoPE, Group Normalization, ShuffleNet, MuonClip và Mooncake. Thành tựu đầu tiên của Moonshot là trang bị cho mô hình nền tảng Kimi K2 cửa sổ ngữ cảnh lên đến một nghìn tỉ tham số, xử lý tài liệu dài. Moonshot cũng có trợ lý AI Kimi, sau đó mở rộng sang lập trình, nghiên cứu và AI agentic. Nhờ chứng minh năng lực, đội ngũ của Yang nhận được hỗ trợ từ Alibaba và Tencent.
Triết lý mã nguồn mở
Yang theo đuổi xây dựng các mô hình AI mã nguồn mở quy mô lớn. Trong một cuộc phỏng vấn trên LinkedIn, anh nói: "Nếu bạn có thể giải quyết vấn đề bằng cách mở rộng quy mô, đừng giải quyết nó bằng một thuật toán mới. Giá trị của thuật toán mới nằm ở việc cho phép mở rộng quy mô tốt hơn".
Lý do rời Mỹ
Nhiều nhân vật công nghệ bày tỏ tiếc nuối vì Yang không ở lại Mỹ. Tỉ phú Vinod Khosla đổ lỗi cho chính sách nhập cư hà khắc của chính quyền Tổng thống Donald Trump, theo Business Insider. Tuy nhiên, Salakhutdinov cho rằng Yang luôn quyết tâm về Trung Quốc khởi nghiệp. Ông viết trên X: "Tôi nhớ anh ấy từng nói với tôi rằng nếu không thử khởi nghiệp, anh ấy sẽ hối tiếc suốt đời. Tôi tôn trọng điều đó và anh ấy đã đúng".
Kimi K3: Mô hình mã nguồn mở lớn nhất
Kimi K3 ra mắt ngày 16/7, là mô hình mã nguồn mở lớn nhất hiện nay với 2.800 tỉ tham số, đa phương thức. Kiến trúc Kimi Delta Attention & Attention Residuals đạt hiệu quả scaling gấp 2,5 lần K2. K3 mạnh về code, suy luận, agentic dài hạn, cạnh tranh trực tiếp với Claude, GPT của Mỹ.
