Năm tập đoàn công nghệ hàng đầu của Mỹ gồm Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta và Oracle đang gánh khoảng 1.650 tỷ USD nghĩa vụ tài chính chưa được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán, theo phân tích của Nikkei. Con số này thậm chí vượt tổng số nợ chính thức 1.350 tỷ USD của chính các doanh nghiệp, phản ánh rủi ro hệ thống từ những khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).
Nguyên nhân từ cuộc đua AI
Cuộc đua AI đang thúc đẩy các tập đoàn công nghệ Mỹ công bố kế hoạch đầu tư hàng chục tỷ USD vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán. Tuy nhiên, thay vì mua sắm trực tiếp, họ thường ký hợp đồng thuê dài hạn với các đơn vị vận hành hoặc đặt mua GPU, máy chủ qua hợp đồng nhiều năm. Theo chuẩn mực kế toán hiện hành, những tài sản chưa bàn giao hoặc trung tâm dữ liệu chưa hoạt động được ghi nhận là nghĩa vụ ngoài bảng cân đối kế toán, không phải nợ vay truyền thống.
Meta và Oracle dẫn đầu về nợ ẩn
Meta là doanh nghiệp có khoản nghĩa vụ ngoài bảng cân đối kế toán lớn nhất với khoảng 420 tỷ USD, gần gấp ba lần số nợ chính thức. Oracle cũng chứng kiến mức tăng hơn 30 lần trong bốn năm, chủ yếu từ dự án trung tâm dữ liệu Stargate hợp tác cùng OpenAI. Quy mô các cam kết tài chính này đã tăng gấp tám lần chỉ trong bốn năm, phản ánh tốc độ đầu tư chưa từng có vào AI.
Rủi ro tiềm ẩn và cảnh báo từ giới tài chính
Mặc dù các tập đoàn tuân thủ quy định kế toán, việc nghĩa vụ không xuất hiện trên bảng cân đối kế toán khiến nhà đầu tư khó đánh giá rủi ro. Morgan Stanley đã có báo cáo riêng về hiện tượng này, còn Moody's cảnh báo các cam kết thuê dài hạn chưa thực hiện đang tăng nhanh. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) gọi cơ chế huy động vốn qua quỹ đầu tư và liên doanh là "shadow borrowing", lo ngại rủi ro tài chính tích tụ từ nhiều năm có thể bộc lộ nếu dự án đình trệ hoặc tâm lý bi quan về AI lan rộng.
Một chuyên gia kiểm toán Nhật Bản nhận định gánh nặng tài chính thực tế của các tập đoàn công nghệ lớn hơn đáng kể so với những gì nhà đầu tư thấy trên bảng cân đối kế toán. Nikkei cũng nhắc lại bài học từ Enron, dù nhấn mạnh trường hợp hiện tại tuân thủ chuẩn mực kế toán, nhưng việc đầu tư qua liên doanh có độ minh bạch thấp hơn có thể làm gia tăng lo ngại.
Tương lai phụ thuộc vào nhu cầu AI
Phần lớn nghĩa vụ này sẽ được ghi nhận thành nợ khi trung tâm dữ liệu đi vào hoạt động. Nếu nhu cầu AI tăng mạnh như kỳ vọng, doanh thu từ điện toán đám mây và dịch vụ AI có thể hấp thụ chi phí. Ngược lại, nếu nhu cầu thấp hơn dự báo, giá trị tài sản suy giảm có thể dẫn đến các khoản lỗ đáng kể. Các tập đoàn như Microsoft, Alphabet và Amazon đều sở hữu hợp đồng dịch vụ đám mây trị giá hàng nghìn tỷ USD, còn Giám đốc điều hành Amazon Web Services Matt Garman khẳng định các khoản đầu tư hiện nay "không mang tính đầu cơ". Khi được Nikkei liên hệ, cả năm doanh nghiệp đều từ chối bình luận.
