Andrew Ng, một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo (AI), đồng sáng lập Google Brain và Coursera, vừa lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ những gì ông gọi là "câu chuyện tận thế việc làm do AI". Trong một bài đăng trên nền tảng X vào giữa tháng 5/2026, ông Ng cho rằng nỗi lo về việc AI sẽ xóa sổ hàng loạt công việc không chỉ là phản ứng tự nhiên trước công nghệ mới, mà còn được nuôi dưỡng có chủ đích bởi những bên hưởng lợi từ nỗi sợ hãi này.
Cơ chế kiếm tiền từ nỗi sợ
Theo ông Ng, các công ty AI đang tận dụng nỗi sợ mất việc để định giá sản phẩm cao hơn gấp nhiều lần so với phần mềm doanh nghiệp thông thường. Thông thường, phần mềm doanh nghiệp có giá từ 100 đến 1.000 USD mỗi người dùng mỗi năm. Nhưng khi một công ty AI tuyên bố sản phẩm của họ có thể thay thế nhân viên với mức lương 100.000 USD mỗi năm, mức phí 10.000 USD bỗng trở nên hợp lý. Bằng cách neo giá vào lương nhân viên thay vì so sánh với phần mềm thông thường, các công ty AI tạo ra cơ sở để tính phí cao hơn gấp 10 lần. Như vậy, nỗi sợ mất việc không chỉ là hệ quả của công nghệ mà còn là công cụ tiếp thị hiệu quả nhất của ngành này.
Doanh nghiệp mượn danh AI để che sai lầm
Không chỉ các công ty AI, nhiều doanh nghiệp lớn cũng lợi dụng câu chuyện này để cắt giảm nhân sự vì những lý do khác. Quý đầu năm 2026 chứng kiến hàng loạt tập đoàn thông báo sa thải với lý do tập trung vào AI: Oracle cắt 30.000 nhân sự, Block sa thải 4.000 người, Cloudflare tinh giản 1.100 vị trí. Tuy nhiên, ông Ng chỉ ra rằng nhiều đợt cắt giảm này thực chất là hậu quả của việc tuyển dụng quá mức trong giai đoạn lãi suất thấp và các gói kích thích tài chính hậu đại dịch. Đổ lỗi cho AI giúp ban lãnh đạo trông có vẻ tiến bộ và nhạy bén, thay vì thừa nhận sai lầm về nhân sự.
Dữ liệu thực tế nói gì?
Ông Ng nhấn mạnh rằng các số liệu thực tế không ủng hộ câu chuyện tận thế. Ngành kỹ thuật phần mềm, vốn bị tác động nhiều nhất bởi các công cụ AI, vẫn ghi nhận nhu cầu tuyển dụng mạnh mẽ. Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện ở mức 4,3%, một con số được các nhà kinh tế đánh giá là lành mạnh. Ông thừa nhận AI sẽ thay đổi và xóa bỏ một số công việc, nhưng các xu hướng hiện tại cho thấy số việc làm mới được tạo ra sẽ lớn hơn nhiều so với số việc làm bị mất, phù hợp với quy luật lịch sử của các cuộc cách mạng công nghiệp.
Bài học từ những câu chuyện sai lầm
Ông Ng đặt hiện tượng này trong bối cảnh lịch sử, khi xã hội từng nhiều lần tự kể những câu chuyện sai lầm kéo dài hàng thập kỷ. Nỗi sợ về an toàn nhà máy điện hạt nhân dẫn đến thiếu đầu tư vào năng lượng sạch. Lý thuyết "bom dân số" những năm 1960 đẩy nhiều quốc gia vào chính sách kiểm soát dân số khắc nghiệt. Lo ngại về chất béo trong khẩu phần ăn khiến chính phủ khuyến khích chế độ ăn nhiều đường, sau đó được chứng minh là gây hại. Câu chuyện tận thế việc làm do AI, theo ông Ng, có nguy cơ trở thành sai lầm tập thể tiếp theo nếu không có tiếng nói phản biện kịp thời.
Dự báo ngược chiều
Trái với những gì đang lan truyền, ông Ng dự báo một giai đoạn bùng nổ việc làm mới trong lĩnh vực AI và các ngành liền kề. Công việc tương lai sẽ khác, đòi hỏi kỹ năng mới, và phần lớn sẽ xuất hiện ở các doanh nghiệp không phải tập đoàn công nghệ lớn. Ông khuyến khích mọi người chủ động học và làm chủ AI thay vì sợ hãi trước những câu chuyện được nuôi dưỡng bởi lợi ích tài chính.
