Ngành công nghệ sinh học toàn cầu đang chứng kiến những bước tiến vượt bậc, từ liệu pháp gen đến vaccine mRNA. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Jeremy Levin, Chủ tịch Tổ chức Đổi mới Công nghệ Sinh học (BIO) kiêm cựu CEO Teva Pharmaceuticals, mối đe dọa lớn nhất không đến từ khoa học mà từ sự suy yếu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Ông cảnh báo nếu không có thay đổi chiến lược, Mỹ có thể đánh mất vị thế dẫn đầu trong vòng 5 đến 10 năm tới.
Ba trụ cột của ngành đang lung lay
Theo ông Levin, ngành công nghệ sinh học Mỹ dựa trên ba nền tảng: khoa học, thị trường vốn và cơ quan quản lý. Về khoa học, ông lo ngại sự suy giảm nguồn lực nghiên cứu và khả năng thu hút nhân tài quốc tế. Ông nhận định: “Chúng ta không còn thu hút được những Albert Einstein của thế giới sinh học như trước nữa”. Nếu các nhà khoa học xuất sắc chọn đến quốc gia khác, nguồn cung các đột phá nền tảng sẽ giảm dần.
Về tài chính, thị trường vốn hiện không phù hợp với đặc thù ngành. Phát triển một loại thuốc thường kéo dài ít nhất 10 năm, nhưng hệ thống thuế Mỹ chỉ khuyến khích nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu trong một năm để hưởng ưu đãi. Ông nói: “Không có động lực nào trong cấu trúc vốn khuyến khích nắm giữ cổ phiếu suốt thời gian đó”.
Trụ cột thứ ba là FDA, cơ quan mà Levin gọi là “trung tâm vàng”. Việc cắt giảm khoảng 20% nhân sự tại FDA được ông mô tả là “thảm họa”, và khoảng 90% lãnh đạo cấp cao đã thay đổi từ đầu năm 2024. Sự mất mát kinh nghiệm và tính liên tục trong quản lý khiến quá trình phát triển thuốc trở nên khó dự đoán hơn.
Trung Quốc đi theo lộ trình dài hạn
Ông Levin nhấn mạnh sự khác biệt trong cách tiếp cận: Mỹ thường gắn công nghệ sinh học với tranh luận về giá thuốc, trong khi Trung Quốc xác định đây là lĩnh vực chiến lược quốc gia từ 25 năm trước và thúc đẩy qua các kế hoạch 5 năm. Kết quả là dòng vốn và các thỏa thuận nghiên cứu, cấp phép quốc tế đang dịch chuyển sang Trung Quốc. Dù không ủng hộ tách rời hoàn toàn, ông cảnh báo đổi mới sáng tạo có thể dịch chuyển sang khu vực khác trong 5–10 năm tới nếu Washington không hành động quyết liệt.
Ông Levin cũng chỉ trích cách vận hành của nhiều tập đoàn dược phẩm lớn: cơ chế thưởng dựa trên doanh thu và lợi nhuận thay vì hiệu quả điều trị dài hạn. Gần 40% bệnh nhân dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính bỏ dở liệu trình trong năm đầu tiên, khiến mục đích của thuốc biến mất. Ông cho rằng nguồn vốn mua lại cổ phiếu vượt quá vốn phát triển sản phẩm mới, làm suy yếu năng lực nghiên cứu dài hạn.
Sai lầm lớn nhất của Mỹ là xem công nghệ sinh học như ngành thương mại thay vì hạ tầng chiến lược. Ông đề xuất ưu đãi thuế cho đầu tư dài hạn, công cụ tái cấu trúc vốn, bảo vệ nguồn lực cho FDA và NIH, và xây dựng chiến lược quốc gia dài hạn. Khi được hỏi sẽ xây dựng công ty ở đâu nếu bắt đầu lại, Levin chọn Mỹ vì “những đổi mới vĩ đại nhất vẫn nằm ở đây”, nhưng cũng phát triển quan hệ tại Trung Quốc và Australia để giảm rủi ro.
Từ vài doanh nghiệp tiên phong thập niên 1970, ngành công nghệ sinh học Mỹ nay có gần 2.000 công ty. Tuy nhiên, lợi thế này không được đảm bảo mãi mãi. Nếu các nền tảng khoa học, vốn và quản lý tiếp tục suy yếu, vị thế dẫn đầu có thể bị thách thức trong tương lai không xa.
