Kể từ khi ChatGPT tạo nên cơn sốt toàn cầu vào tháng 11/2022, trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành tâm điểm chú ý của giới công nghệ và quản trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, sau hơn ba năm, kỳ vọng của các CEO dành cho bộ phận công nghệ thông tin đã thay đổi đáng kể. Nếu như trước đây, AI được xem như một công nghệ mới cần thử nghiệm và khám phá, thì đến năm 2026, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp không còn muốn nghe về những bản demo hay dự án thí điểm nữa. Điều họ mong đợi là những kết quả cụ thể: doanh thu tăng trưởng, hoạt động vận hành hiệu quả hơn và doanh nghiệp được bảo vệ tốt hơn trước các rủi ro ngày càng phức tạp.
Theo tờ CIO, các CEO hiện tại đặt câu hỏi khó hơn: “Khoản tiền khổng lồ đổ vào AI đã mang lại điều gì?” Họ không còn quan tâm nhiều đến các dự án thí điểm hay bằng chứng khái niệm, mà muốn nhìn thấy những sáng kiến AI được triển khai trên quy mô lớn, có khả năng tạo ra doanh thu mới hoặc giúp doanh nghiệp thay đổi cách vận hành theo hướng đột phá hơn.
Áp lực từ chi phí và kỳ vọng
Sự sốt ruột của các CEO là có cơ sở. Theo Shanky Viswanathan, người đứng đầu bộ phận đổi mới kinh doanh tại Tata Consultancy Services, nhiều doanh nghiệp đang nhận thấy số tiền đầu tư cho AI lớn hơn rất nhiều so với lợi ích nhận lại. Dù một số quy trình có được cải thiện, nhưng phần lớn vẫn là những hiệu quả nhỏ lẻ, chưa đủ để tạo nên sự thay đổi mang tính chiến lược. Viswanathan cho rằng các CEO muốn CIO phải “đứng lên và dẫn dắt” quá trình khai thác giá trị thực sự của AI, không chỉ dừng lại ở việc giúp nhân viên làm việc nhanh hơn vài phần trăm.
Khảo sát của IDC cũng phản ánh xu hướng tương tự. Hơn một nửa CIO và CTO trên toàn cầu cho biết AI và tự động hóa hiện là mục tiêu kinh doanh trọng tâm. Tuy nhiên, theo Daniel Saroff, Phó chủ tịch nghiên cứu của IDC, nhiều tổ chức vẫn đang mắc kẹt trong giai đoạn chuyển đổi từ thử nghiệm sang triển khai thực tế. Quá trình này khó hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu.
Thách thức từ dữ liệu và hạ tầng
Một phần nguyên nhân đến từ dữ liệu. AI muốn hoạt động hiệu quả cần dữ liệu tốt, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có sẵn nền tảng dữ liệu đủ mạnh. Nhiều tổ chức vẫn đang sử dụng hệ thống cũ, tồn tại nợ kỹ thuật kéo dài nhiều năm, khiến việc tích hợp AI trở nên phức tạp và tốn kém hơn dự tính. Ngoài ra, áp lực ngân sách cũng khiến quá trình chuyển đổi chậm lại. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, các CEO không còn sẵn sàng chi mạnh cho những dự án công nghệ chưa chứng minh được hiệu quả.
Jennifer Carter, chuyên gia phân tích cấp cao tại Gartner, cho rằng đây là thách thức lớn với nhiều CIO hiện nay. Theo bà, khó khăn không phải vì thiếu cơ hội ứng dụng AI, mà vì có quá nhiều khả năng, khiến các nhà lãnh đạo CNTT gặp khó trong việc xác định đâu là những bài toán thực sự có thể tạo ra đột phá cho doanh nghiệp.
Vai trò mở rộng của CIO
Dù AI là ưu tiên số một, nhưng đây không phải nhiệm vụ duy nhất mà CEO giao cho CIO trong năm 2026. Theo khảo sát của CIO.com, ưu tiên lớn thứ hai là nâng cấp hạ tầng công nghệ và tăng cường bảo mật dữ liệu nhằm giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp. Các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi, và hậu quả của một vụ rò rỉ dữ liệu có thể rất nghiêm trọng, từ thiệt hại tài chính đến mất uy tín thương hiệu.
Paul Leinwand, chuyên gia chiến lược tại PwC US, nhận định rằng khi AI được triển khai rộng rãi hơn, tính toàn vẹn dữ liệu và quản trị rủi ro trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Nếu dữ liệu đầu vào không đáng tin cậy, toàn bộ hệ thống AI có thể đưa ra quyết định sai lệch, kéo theo những hậu quả lớn.
Ajay Sabhlok, CIO kiêm Giám đốc dữ liệu của Rubrik, là một ví dụ điển hình cho cách các CIO đang phản ứng trước yêu cầu mới từ CEO. Theo ông, Rubrik đã chuyển sang mô hình “AI-first”, nghĩa là mọi quy trình nội bộ đều được thiết kế lại với tư duy lấy AI làm trung tâm. Từ kỹ thuật, kiến trúc hệ thống, vận hành tài chính đến DevOps và hỗ trợ người dùng, AI đang được tích hợp sâu vào toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời, Rubrik cũng đầu tư mạnh vào bảo mật tích hợp trên trung tâm dữ liệu, nền tảng đám mây và toàn bộ hạ tầng mạng nhằm đảm bảo hệ thống vừa thông minh hơn vừa an toàn hơn.
Ngoài AI và an ninh mạng, nhiều CEO còn yêu cầu CIO thúc đẩy mạnh hơn quá trình chuyển đổi số toàn doanh nghiệp. Điều này bao gồm tăng cường sự phối hợp giữa CNTT và các bộ phận kinh doanh, cải thiện trải nghiệm khách hàng, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và tìm kiếm những nguồn doanh thu mới từ các nền tảng số.
Điện toán lượng tử và tương lai
Một xu hướng đáng chú ý khác là sự xuất hiện của điện toán lượng tử trong danh sách ưu tiên của một số CEO, đặc biệt trong các lĩnh vực như ngân hàng, khoa học đời sống và logistics. Theo Viswanathan, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đã bắt đầu yêu cầu CIO đánh giá nghiêm túc tiềm năng của công nghệ này thay vì chỉ xem nó là câu chuyện của tương lai.
Theo Gartner, công nghệ hiện là ưu tiên chiến lược lớn thứ ba của các CEO toàn cầu, chỉ đứng sau tăng trưởng và quản lý tài chính. Điều đó cho thấy vai trò của CIO đang thay đổi nhanh chóng. Trước đây, một CIO thành công là người giữ cho hệ thống vận hành ổn định, đảm bảo mạng lưới không gặp sự cố và ngân sách CNTT được kiểm soát tốt. Nhưng hiện tại, CIO được kỳ vọng nhiều hơn thế. Họ phải trở thành nhà kiến tạo tăng trưởng, người trực tiếp tạo ra giá trị kinh doanh thông qua công nghệ.
Dữ liệu từ IDC cho thấy sự thay đổi này rất rõ rệt. Chỉ trong vòng một năm, doanh thu đã tăng từ vị trí thứ sáu lên vị trí thứ ba trong nhóm chỉ số đánh giá thành công quan trọng nhất của CIO. Điều đó đồng nghĩa với việc các CIO không còn được đo lường chỉ bằng hiệu suất vận hành. Họ phải chứng minh rằng công nghệ có thể giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, gia tăng tương tác khách hàng, phát triển sản phẩm mới và tạo ra những dòng doanh thu bền vững.
Năm 2026 đang trở thành một bước ngoặt lớn với giới lãnh đạo CNTT toàn cầu. Trong làn sóng AI mạnh mẽ nhất lịch sử, những CIO biết tận dụng cơ hội để dẫn dắt chuyển đổi sẽ bước lên vị trí chiến lược chưa từng có. Ngược lại, những người vẫn loay hoay với các dự án thử nghiệm có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.
