Giữa tháng 1 năm 2026, tại Tòa nhà 92 thuộc khuôn viên Microsoft ở Redmond, Washington, một nhóm kỹ sư đã có mặt từ sớm để phát triển sản phẩm trí tuệ nhân tạo mới. Họ đang trong cuộc đua khốc liệt và bị tụt lại phía sau. Bất ngờ, CEO Satya Nadella xuất hiện, mở laptop và khởi động một ứng dụng tinh vi mang tên "Chain of Debate". Đây là hệ thống điều khiển nhiều tác nhân AI cùng lúc, do chính Nadella tự tay viết bằng phương pháp "vibe coding". Sự tham gia trực tiếp của CEO đã truyền lửa cho đội ngũ, dẫn đến việc ra mắt Copilot Tasks vào cuối tháng 2 năm 2026.
Tuy nhiên, việc một CEO của tập đoàn trị giá 3.000 tỷ USD phải tự viết code phơi bày tình thế khó khăn của Microsoft. Sau khi đạt đỉnh lịch sử vào tháng 10 năm ngoái, cổ phiếu Microsoft lao dốc 34% chỉ trong 5 tháng, xóa sổ 357 tỷ USD vốn hóa chỉ trong một phiên giao dịch. Nguyên nhân đến từ làn sóng "SaaSpocalypse" – sự trỗi dậy của các tác nhân AI tự động viết code khiến giới đầu tư nghi ngờ giá trị của các giải pháp phần mềm dạng dịch vụ (SaaS) như Microsoft.
Liên minh với OpenAI rạn nứt
Microsoft từng được ca ngợi là người chiến thắng trong kỷ nguyên AI nhờ đầu tư vào OpenAI. Nhưng mối quan hệ này dần rạn nứt do xung đột về năng lực tính toán, sở hữu trí tuệ và tranh giành khách hàng. Đỉnh điểm là sự kiện tháng 11 năm 2023, khi hội đồng quản trị OpenAI sa thải CEO Sam Altman mà chỉ thông báo cho Nadella vài phút trước. Dù Nadella đã giải quyết khủng hoảng, ông nhận ra không thể phụ thuộc vào một startup đầy biến động.
Kế hoạch dự phòng mang tên Mustafa Suleyman – đồng sáng lập Google DeepMind – được Microsoft chi 650 triệu USD để tuyển dụng cùng đội ngũ Inflection, thành lập chi nhánh Microsoft AI (MAI). Tuy nhiên, thỏa thuận với OpenAI cấm Microsoft huấn luyện mô hình vượt quá kích thước nhất định, khiến MAI chỉ phát triển được các mô hình ngôn ngữ nhỏ. Mô hình MAI-1 preview thử nghiệm tháng 8 năm 2025 đạt thứ hạng thấp và chưa từng ra mắt.
Copilot thất bại trước đối thủ
Lượng người dùng Copilot dậm chân ở mức 20 triệu, trong khi ChatGPT vươn lên 900 triệu. Bản cập nhật năm 2025 không tạo được phép màu, và Bing tích hợp AI không lay chuyển được Google Search. Các mô hình GPT của OpenAI mất vị thế độc tôn khi Claude của Anthropic dẫn đầu bảng xếp hạng, còn Gemini của Google vượt trội về xử lý thị giác. Sự phụ thuộc vào GPT trở thành xiềng xích.
Giám đốc Thương mại Judson Althoff thừa nhận sai lầm: đặt tên Copilot cho cả sản phẩm tiêu dùng và doanh nghiệp gây nhầm lẫn, và định hướng sai cho đội ngũ bán hàng. Đặc biệt, sự ra mắt của Claude Code và Claude Cowork – công cụ tự động viết code và thao tác văn phòng – đã giáng đòn mạnh, châm ngòi cho cuộc tháo chạy của nhà đầu tư.
Tái cấu trúc toàn diện
Tháng 9 năm 2025, Nadella chuyển giao công việc thương mại cho Althoff để tập trung vào AI. Cấu trúc công ty được tinh gọn, sáp nhập đội ngũ Copilot tiêu dùng và doanh nghiệp. Mustafa Suleyman chuyển sang dẫn dắt đội Superintelligence, Jacob Andreou làm người đứng đầu trải nghiệm Copilot toàn cầu. Microsoft đạt thỏa thuận tái cấu trúc với OpenAI: giữ 27% cổ phần, xóa bỏ tính độc quyền. Ngay lập tức, Microsoft đầu tư 5 tỷ USD vào Anthropic và tích hợp Claude lên Azure.
Microsoft chuyển mô hình kinh doanh từ thuê bao cố định 30 USD/tháng sang định giá hỗn hợp, và tiến hành đợt tinh giảm nhân sự lớn nhất lịch sử vào tháng 4 năm 2026: mua lại hợp đồng lao động cho 7% nhân sự kỳ cựu tại Mỹ (khoảng 8.750 người), chi phí 900 triệu USD.
Tương lai cuộc chiến Gigawatt
Đến cuối tháng 3 năm 2026, doanh thu Azure tăng 40%, mảng AI đạt 37 tỷ USD doanh thu năm (tăng 123%). Tuy nhiên, chi phí đầu tư vốn (capex) năm 2025 là 88,2 tỷ USD, dự báo năm 2026 lên tới 190 tỷ USD. Nadella đặt kỳ vọng vào dự án mã nguồn mở "OpenClaw" để phát triển tác nhân AI tự trị 24/7. Trong buổi họp kín tại Miami cuối tháng 3, ông trình bày lộ trình huấn luyện siêu mô hình AI quy mô Gigawatt nhằm đạt tự chủ trước năm 2030, khi Microsoft mất quyền truy cập công nghệ OpenAI vào năm 2032. Nadella ví khoảnh khắc này như "tái thành lập công ty" để thích ứng với làn sóng công nghệ vĩ đại nhất lịch sử.
