CEO Satya Nadella của Microsoft vừa có lời thú nhận gây sốc tại phiên tòa giữa Elon Musk và Sam Altman. Ông thừa nhận nỗi sợ hãi chính OpenAI – đối tác mà Microsoft đã cam kết đầu tư hơn 100 tỷ USD. Bài học lịch sử từ IBM khiến gã khổng lồ phần mềm luôn trong tâm thế cảnh giác.
Bài học từ IBM: Kịch bản lịch sử có thể lặp lại
Trong một email tuyệt mật tháng 4/2022, Nadella viết: "Tôi không muốn chúng ta trở thành IBM và OpenAI trở thành Microsoft". Câu nói này ám chỉ sự kiện năm 1980, khi IBM – vua máy tính thời đó – cho phép Microsoft cung cấp hệ điều hành, vô tình tạo ra đối thủ sau này soán ngôi. Giá trị IBM bị Microsoft "hút cạn" trong nhiều thập kỷ, và Nadella lo ngại điều tương tự xảy ra với OpenAI.
Chiến lược "tầm gửi" ngược: Microsoft tỉnh táo nhìn nhận
Microsoft đã đầu tư hơn 100 tỷ USD vào OpenAI, bao gồm hạ tầng Azure. Nhưng khi OpenAI đạt định giá 850 tỷ USD và hợp tác với Google, Oracle, Amazon, Microsoft nhận ra họ không thể chỉ là "trạm xăng". Tại phiên tòa, Nadella nhấn mạnh tầm quan trọng của sở hữu trí tuệ: "Chúng tôi đã từ bỏ cơ hội tự phát triển công nghệ, nên việc sở hữu IP là sống còn".
Thỏa thuận tháng 4/2026 cho thấy sự rạn nứt: OpenAI có thể cung cấp sản phẩm qua bất kỳ nhà cung cấp nào, và Microsoft coi OpenAI là đối thủ cạnh tranh. Cổ phiếu Microsoft giảm 16% trong năm, trong khi đối thủ tăng trưởng, phản ánh sự hoài nghi của thị trường.
Hành động táo bạo: Microsoft tự cứu mình
Để thoát phụ thuộc, Microsoft chiêu mộ Mustafa Suleyman (đồng sáng lập DeepMind) dẫn dắt đơn vị AI mới, phát triển mô hình ngôn ngữ riêng. Họ cũng đầu tư 5 tỷ USD vào Anthropic (đối thủ của OpenAI) và hỗ trợ xAI của Elon Musk qua Azure. Đến tháng 6/2026, tổng đầu tư vào OpenAI là khổng lồ, nhưng 45% nghĩa vụ thương mại vẫn gắn với OpenAI.
Nadella từng viết: "Tốt hơn là làm nhà đầu tư, không gánh rủi ro thực thi". Nhưng trong cuộc chơi AI, chỉ làm nhà đầu tư không đủ. Microsoft đang học cách vừa là bạn đồng hành, vừa là đối thủ, để tránh bóng ma IBM năm xưa.
