Bộ Công An Đề Xuất Siết Chặt Quản Lý AI Trong Không Gian Mạng
Bộ Công an đang tiến hành lấy ý kiến cho dự thảo Nghị định về phòng, chống tội phạm mạng và tội phạm công nghệ cao, với nhiều quy định mới liên quan đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đây là lần đầu tiên AI được đưa vào diện điều chỉnh để xử lý các hành vi đạo nhái, lừa đảo và vi phạm bản quyền trên mạng.
Quy Định Cụ Thể Về Hành Vi Vi Phạm Sử Dụng AI
Dự thảo giải thích lừa đảo trực tuyến bao gồm việc sử dụng mạng máy tính, Internet, thiết bị điện tử, AI, phần mềm công nghệ thông tin, và mã độc để tạo ra thông tin, hình ảnh, âm thanh, video clip sai sự thật, giả mạo cá nhân hoặc tổ chức, khiến nạn nhân tin tưởng hoặc sợ hãi và làm theo yêu cầu.
Tại Điều 9, Bộ Công an nêu rõ các biện pháp xử lý đối với nhóm hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan trên không gian mạng. Các hành vi này bao gồm:
- Tự ý đăng tải, chia sẻ nội dung tác phẩm, bản ghi âm, chương trình máy tính hoặc phần mềm lên mạng mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu.
- Lạm dụng công cụ AI để sao chép ý tưởng, cấu trúc tác phẩm của người khác mà không có sự sáng tạo mới đáng kể hoặc không dẫn nguồn.
- Trình chiếu trực tiếp các chương trình truyền hình, trận đấu thể thao hay buổi biểu diễn nghệ thuật khi chưa được cấp phép.
- Cung cấp đường dẫn, lưu trữ hoặc truyền đưa nội dung số vi phạm bản quyền thông qua website và mạng xã hội.
- Cung cấp hoặc sử dụng công cụ, phần mềm nhằm vô hiệu hóa biện pháp bảo vệ bản quyền.
Bảo Vệ Quyền Sở Hữu Công Nghiệp Và Trách Nhiệm Pháp Lý
Quyền sở hữu công nghiệp cũng được Bộ Công an đưa vào diện bảo vệ chặt chẽ. Dự thảo quy định xử lý nghiêm các hành vi:
- Sản xuất, buôn bán và quảng cáo hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp thông qua không gian mạng.
- Giả mạo, chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép tên miền, tài khoản trên môi trường số gây nhầm lẫn về chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc nguồn gốc hàng hóa.
- Sản xuất, rao bán các sản phẩm chứa đựng toàn bộ hoặc một phần sáng chế đã được cấp bằng bảo hộ qua mạng internet.
Các bên liên quan sẽ phải nhận trách nhiệm nếu không thực hiện quy trình gỡ bỏ, cố ý duy trì nội dung vi phạm khi đã nhận được thông báo hợp lệ từ chủ sở hữu hoặc cơ quan chức năng. Việc tiếp tay thông qua cung cấp dịch vụ quảng cáo, cổng thanh toán cho các trang web vi phạm, hoặc tạo lập website, sàn giao dịch, hội nhóm để hỗ trợ hành vi xâm phạm cũng bị nghiêm cấm.
Hình Thức Xử Phạt Và Ý Nghĩa Của Quy Định Mới
Về hình thức xử phạt, các tổ chức và cá nhân vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử lý hành chính tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Nếu hành vi đó gây ra thiệt hại, người vi phạm phải bồi thường theo đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, các chủ thể này có thể bị áp dụng các biện pháp bổ sung như tạm đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép kinh doanh và thu hồi tên miền.
Việc gọi tên và đưa ra chính sách phù hợp với sử dụng AI rất cần thiết trong bối cảnh rác mạng, đạo nhái bằng AI diễn ra tràn lan. Nhiều người dùng công cụ AI để sao chép ý tưởng, không dẫn nguồn gây ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu nhà sáng tạo. Quy định mới này nhằm tạo ra môi trường số lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của các nhà sáng tạo và doanh nghiệp trong kỷ nguyên công nghệ phát triển nhanh chóng.
