ASEAN Định Hình Chiến Lược Sở Hữu Trí Tuệ 2026-2030 Tại Hội Nghị Bali
Từ ngày 6 đến 10 tháng 4, Hội nghị Nhóm công tác ASEAN về Hợp tác Sở hữu trí tuệ lần thứ 78 (AWGIPC 78) đã diễn ra tại Bali, Indonesia, với sự tham gia của đoàn Việt Nam và các nước thành viên khác. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc đánh giá kết quả hợp tác sở hữu trí tuệ giai đoạn trước và định hình chiến lược mới cho giai đoạn 2026-2030, tập trung vào việc thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường hiệu quả quản trị trong toàn khu vực.
Trọng Tâm Thảo Luận: Kế Hoạch Hành Động Và Ứng Dụng Công Nghệ
Trọng tâm của hội nghị là triển khai Kế hoạch hành động sở hữu trí tuệ ASEAN (AIPRAP) giai đoạn 2026-2030. Các nước thành viên đã thống nhất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình xác lập quyền và cung cấp dịch vụ công. Đồng thời, hội nghị thí điểm nền tảng nộp đơn kỹ thuật số chung cho sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu, nhằm tối ưu hóa hiệu quả và minh bạch trong quản lý sở hữu trí tuệ.
Đề Xuất Quản Trị Tiền Bản Quyền Từ Indonesia
Nước chủ nhà Indonesia đã đề xuất xây dựng một công cụ pháp lý mang tính ràng buộc để tăng cường quản trị tiền bản quyền tác giả trong môi trường kỹ thuật số. Theo ông Andry Indrady, Trưởng Cơ quan chiến lược chính sách Pháp luật Indonesia, các cơ chế quốc tế hiện hành chưa theo kịp những thay đổi nhanh chóng của ngành công nghiệp sáng tạo, đặc biệt là sự phát triển của nền tảng phát trực tuyến và các hệ thống dựa trên AI.
Indonesia nhấn mạnh rằng đề xuất này hướng tới việc xây dựng hệ thống quản trị tiền bản quyền minh bạch, có khả năng kết nối dữ liệu và xác thực thông tin, qua đó bảo đảm phân chia lợi ích công bằng hơn cho các nhà sáng tạo, nghệ sỹ biểu diễn, nhà sản xuất và chủ sở hữu quyền. Việc triển khai sẽ theo lộ trình linh hoạt, tôn trọng khuôn khổ pháp lý của từng quốc gia thành viên.
Xây Dựng Khung Định Giá Tài Sản Trí Tuệ
Bên cạnh đó, hội nghị cũng bàn thảo việc xây dựng Khung định giá tài sản trí tuệ ASEAN và các hướng dẫn về tài chính dựa trên tài sản trí tuệ. Mục tiêu là thúc đẩy thương mại hóa và khai thác hiệu quả tài sản vô hình trong nền kinh tế sáng tạo, đồng thời rà soát khả năng nâng cấp Hiệp định khung ASEAN về Hợp tác sở hữu trí tuệ (AFAIPC) để phù hợp hơn với bối cảnh kinh tế số.
Hợp Tác Quốc Tế Và Đóng Góp Của Việt Nam
Các chương trình hợp tác với đối tác quốc tế như Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), cơ quan sở hữu trí tuệ của Trung Quốc, châu Âu, Nhật Bản, Mỹ và Vương quốc Anh tiếp tục được duy trì và mở rộng, nhằm nâng cao năng lực thể chế và chia sẻ kinh nghiệm quản lý.
Tại hội nghị, bà Phạm Thị Kim Oanh - Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã chia sẻ với phóng viên TTXVN về những thành quả của Việt Nam trong năm 2025. Việt Nam báo cáo về việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật sở hữu trí tuệ với tỷ lệ đồng thuận cao, cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành việc bảo vệ bản quyền đối với việc sử dụng AI hỗ trợ trong quá trình sáng tạo và khai thác sử dụng các đối tượng quyền tác giả trong đào tạo AI.
Việt Nam cũng ghi nhận kết quả tích cực trong xử lý tồn đọng hồ sơ, khi giải quyết gần 250.000 đơn, nâng hiệu suất xác lập quyền lên 74% so với năm trước, dù số lượng đơn mới tăng khoảng 20%.
Kết Luận Và Tầm Nhìn Tương Lai
AWGIPC 78 tái khẳng định trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, các nước ASEAN thống nhất tiếp tục tăng cường hợp tác, hoàn thiện cơ chế pháp lý và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một cộng đồng đổi mới, sáng tạo và cạnh tranh dựa trên nền tảng sở hữu trí tuệ vững chắc, đảm bảo lợi ích cho tất cả các bên liên quan trong khu vực.
