Làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu đang gây ra cơn khát chip nhớ, khiến nguồn cung khan hiếm và giá thành leo thang. Điều này tạo ra một nghịch lý cho các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc: càng tích hợp nhiều tính năng AI và công nghệ thông minh, họ càng phụ thuộc vào các loại chip nhớ đắt đỏ.
Áp lực chi phí từ chip nhớ
Ông He Xiaopeng, Chủ tịch Xpeng, thừa nhận tại một cuộc họp báo hôm thứ Năm rằng phần lớn lợi nhuận từ đổi mới công nghệ đang bị các nhà cung cấp linh kiện “lấy lại”. Ông nói: “Nếu giá nguyên vật liệu, đặc biệt là chip nhớ, không tăng mạnh, mẫu GX của chúng tôi đã có biên lợi nhuận rất tốt.” Ông mô tả quá trình định giá cho mẫu SUV mới là “rất khó khăn”.
Nhà sáng lập Xiaomi, ông Lei Jun, cũng bày tỏ lo ngại tương tự tại sự kiện ra mắt phiên bản nâng cấp của mẫu SUV YU7. Ông cho biết chi phí chip nhớ tăng nhanh đến mức Xiaomi không thể giảm giá sâu hay cung cấp các gói vay không lãi suất như mong đợi của người dùng. “Áp lực chi phí cho một chiếc xe thông minh hiện nay rất lớn vì nó chứa số lượng khổng lồ chip nhớ”, ông Lei Jun nhấn mạnh.
AI cạnh tranh chip với ngành ô tô
Trong các dòng xe hiện đại, chip nhớ đóng vai trò then chốt trong vận hành các tính năng thông minh như điều khiển giọng nói, màn hình trung tâm, trợ lý AI và xử lý dữ liệu cảm biến cho xe tự lái. Trung Quốc là thị trường phát triển nhanh nhất về xe hơi vận hành bằng phần mềm (software-defined vehicle).
Vấn đề nằm ở chỗ ngành ô tô phải cạnh tranh nguồn chip với AI. Làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu AI toàn cầu khiến các ông lớn bán dẫn như Samsung, SK Hynix, Micron ưu tiên sản xuất bộ nhớ băng thông cao HBM và DDR5 cho máy chủ. Kết quả, ngành ô tô bị đẩy xuống cuối hàng chờ, các chip đời cũ khan hiếm và giá tăng vọt.
Theo các nhà phân tích, tình trạng này khó hạ nhiệt trước cuối năm 2027 do nhu cầu AI bùng nổ. Các tập đoàn công nghệ chi hàng trăm tỷ USD xây trung tâm dữ liệu, “nuốt” phần lớn nguồn cung chip nhớ chuyên dụng. Ngay cả khi các nhà sản xuất mở rộng công suất, cung vẫn không đủ cầu. “Lợi nhuận từ HBM cho AI cao vượt xa chip ô tô truyền thống, khiến các hãng xe dễ bị tổn thương”, S&P Global nhận định.
Cuộc chiến giá xe điện chạm giới hạn
Áp lực chip đặt các hãng xe Trung Quốc vào tình thế khó xử: tăng giá sẽ mất sức cạnh tranh, giảm giá tiếp thì biên lợi nhuận mỏng càng bị bào mòn. Một số hãng đã chọn tăng giá nhẹ. Tháng trước, BYD tăng 21% giá gói hỗ trợ lái tầm trung lên 12.000 nhân dân tệ, lý do “chi phí phần cứng bộ nhớ toàn cầu tăng mạnh”. Sau đó, Changan Automobile cũng tăng thêm 3.000 nhân dân tệ cho mẫu SUV Qiyuan Q07 trang bị lidar sản xuất sau ngày 7/5, viện dẫn “giá chip ô tô toàn cầu tăng đột biến”.
Dữ liệu từ Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc cho thấy giá xe trung bình tháng 4 tăng 2% lên khoảng 171.000 nhân dân tệ. Tuy nhiên, lợi nhuận trung bình mỗi xe giảm hơn 13% trong quý I, chỉ còn 11.000 nhân dân tệ. Ông Zhang Yi, nhà sáng lập iiMedia, nhận định cuộc chiến giá xe điện chưa kết thúc, nhưng các hãng sẽ thận trọng hơn với giảm giá quy mô lớn. “Một số hãng có thể cắt giảm ưu đãi mua xe thay vì lao vào cuộc chiến giảm giá”, ông nói.
Dù vậy, các thương hiệu xe xăng truyền thống vẫn phải cạnh tranh mạnh về giá để giữ thị phần, đặc biệt ở phân khúc phổ thông quanh 100.000 nhân dân tệ. Theo ông Zhang, cuộc cạnh tranh sẽ dịch chuyển sang công nghệ lái thông minh, hiệu năng, an toàn, chất lượng và dịch vụ hậu mãi, thay vì chỉ giảm giá.
