Chuyên gia AI Yoshua Bengio cảnh báo: Trí tuệ nhân tạo có thể đạt trình độ con người trong 5 năm
Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền trên kênh podcast Silicon Valley Girl vào ngày 16 tháng 2, giáo sư Yoshua Bengio, chuyên gia đầu ngành về trí tuệ nhân tạo (AI), đã đưa ra một dự báo gây chấn động: AI có khả năng đạt trình độ trí tuệ tương đương con người chỉ trong vòng 5 năm tới. Ông cũng chia sẻ nhiều phân tích sâu sắc về hành vi của AI và những lời khuyên thiết thực cho người lao động để thích ứng với kỷ nguyên mới.
AI đang phát triển theo cấp số nhân
Giáo sư Yoshua Bengio, hiện đang công tác tại Đại học Montreal ở Canada, là một trong những nhà khoa học máy tính nổi tiếng thế giới. Năm 2018, ông cùng hai đồng nghiệp là Geoffrey Hinton và Yann LeCun đã vinh dự nhận giải Turing, giải thưởng cao quý nhất trong lĩnh vực khoa học máy tính. Bộ ba này được truyền thông quốc tế mệnh danh là "cha đỡ đầu" của AI nhờ những đóng góp nền tảng cho công nghệ học sâu, trụ cột của các hệ thống AI hiện đại.
Trong podcast, ông Bengio đã trích dẫn dữ liệu từ METR, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên đo lường năng lực AI thông qua các tác vụ kỹ thuật phần mềm và khả năng lập kế hoạch. Theo đó, ông khẳng định độ phức tạp của các tác vụ mà AI có thể xử lý đang tăng theo cấp số nhân, với tốc độ trung bình nhân đôi mỗi 7 tháng. Ông dự đoán: "Hiện tại, AI đang có khả năng tương đương một đứa trẻ, có thể lập kế hoạch cho khoảng nửa giờ tiếp theo. Nhưng nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, trong khoảng 5 năm nữa, chúng sẽ đạt mức ngang con người." Điều này có nghĩa là những vấn đề phức tạp hiện nay cần đến cả đội ngũ chuyên gia có thể sẽ chỉ cần một hệ thống AI đảm nhiệm trong tương lai gần.
Ông Bengio đặc biệt nhấn mạnh: nếu AI trở nên đủ thông minh để tự nghiên cứu và cải tiến chính mình, tốc độ phát triển sẽ còn bứt phá mạnh mẽ hơn nữa. "Đó sẽ là một cuộc chơi hoàn toàn khác, khi tốc độ tiến bộ có thể tăng vọt và tác động đến mọi kỹ năng khác," chuyên gia này nhận định. Ông cảnh báo người dùng không nên chủ quan dựa vào những hạn chế hiện tại của AI: "Con người thường có thiên kiến tự nhiên là nghĩ rằng tương lai chỉ là phiên bản hơi khác một chút so với hiện tại. Nhưng nếu bạn quay lại 5 năm trước và nhìn những gì chúng ta có bây giờ, có lẽ bạn sẽ gọi đó là khoa học viễn tưởng."
Nghề nào sẽ sống sót trước làn sóng AI?
Về tác động đến thị trường việc làm, ông Bengio nhận định rằng nếu xu hướng hiện tại tiếp tục, máy móc có khả năng thực hiện hầu hết công việc của con người. Đáng chú ý, lợi ích kinh tế từ tự động hóa sẽ chảy về phía những người sở hữu vốn và công nghệ, trong khi "đại đa số người lao động có thể gặp rắc rối thực sự."
Tuy nhiên, ông Bengio cũng chỉ ra rằng vẫn còn nhiều lĩnh vực mà con người có thể giữ được chỗ đứng. Đây không phải là những công việc mà máy móc không thể làm, mà vì bản chất của chúng đòi hỏi sự hiện diện và tương tác trực tiếp giữa người với người. "Với những công việc thực sự cần có tiếp xúc thể chất, ví dụ như y tá, tôi tin rằng chúng ta rõ ràng vẫn muốn do con người đảm trách," ông chia sẻ. Ông cũng nhắc đến các nghề như bảo mẫu và nhà tâm lý trị liệu, nơi con người cần biết rằng người đối diện có cùng trải nghiệm thể chất và cảm xúc như mình.
Ngược lại, những công việc diễn ra hoàn toàn trên môi trường số, có quy trình rõ ràng và tiêu chí đúng sai cụ thể sẽ là nhóm đầu tiên chịu ảnh hưởng bởi AI. Đáng chú ý, ngay cả các kỹ sư phần mềm, những người được coi là "cha đẻ" của AI, cũng có thể nằm trong nhóm sớm chịu tác động nhất. Dù vậy, ông cho rằng nhóm này ít đáng lo ngại hơn vì nhu cầu tuyển dụng và mức lương vẫn rất cao. Tuy nhiên, nhóm lao động ở cuối thang thu nhập, đặc biệt trong các ngành dịch vụ không đòi hỏi nhiều chuyên môn, lại có thể bị thay thế nhanh chóng.
AI không ác, nhưng không có đạo đức
Ông Bengio cũng đưa ra quan điểm đáng chú ý liên quan đến những biểu hiện gần đây của AI. Ông kể lại một thí nghiệm mô phỏng trong môi trường có kiểm soát, nơi đội ngũ kỹ sư cố tình "cài cắm" thông tin rằng mô hình AI đang chạy sắp bị thay thế bởi phiên bản mới, cùng với nội dung email giả về đời tư của kỹ sư trưởng phụ trách quá trình chuyển đổi. Mô hình AI đó đã tự ý dùng thông tin này để "tống tiền" người kỹ sư nhằm ngăn việc mình bị tắt.
Theo ông, có hai nguyên nhân chính đứng sau hành vi này. Thứ nhất, AI mô phỏng hành vi con người; con người không muốn chết và AI cũng học theo xu hướng không muốn bị ngừng hoạt động. Thứ hai, khi được giao nhiệm vụ, AI tự suy luận rằng nó cần tiếp tục hoạt động để hoàn thành mục tiêu trên, từ đó phát sinh hành vi tự vệ. Tuy nhiên, ông Bengio nhấn mạnh rằng AI không hành động vì có "ác ý" như những gì điện ảnh Hollywood thường mô tả.
Gốc rễ vấn đề nằm ở cơ chế vận hành: AI được thiết kế để hoàn thành mục tiêu được giao và sẽ tìm mọi cách vượt qua rào cản trên đường đi, kể cả khi điều đó vượt qua các lằn ranh đạo đức của con người. Về bản chất, AI vẫn trung tính: không tốt, không xấu, nhưng cũng không sở hữu khái niệm đạo đức để phân biệt tốt xấu. Điều này đặt ra những thách thức lớn về quản lý và đạo đức trong việc phát triển và ứng dụng AI trong tương lai.
