Khảo sát của Common Sense Media cho thấy tỷ lệ trẻ từ 8-12 tuổi xem video trực tuyến hằng ngày đã tăng từ 24% lên 56%, còn nhóm 13-18 tuổi tăng từ 34% lên 69%. Điều đáng chú ý là phần lớn thời gian xem không còn dành cho các chương trình thiếu nhi hay nội dung giáo dục có cấu trúc hoàn chỉnh, thay vào đó là các video ngắn kéo dài vài giây đến vài chục giây, được thuật toán liên tục đề xuất.
Thực trạng 'rác AI' tràn ngập nền tảng video ngắn
Theo nghiên cứu của André Goes Mintz và Juno Bozzi năm 2025 về nội dung AI dành cho trẻ em trên YouTube, số lượng video được tạo hoàn toàn hoặc phần lớn bởi AI đang gia tăng nhanh chóng, bao gồm truyện kể, bài hát, hoạt hình và nhiều dạng giải trí khác. Trang công nghệ Tom's Guide cảnh báo hiện tượng 'AI slop' – nội dung AI chất lượng thấp, sản xuất hàng loạt để thu hút lượt xem – đang bùng nổ trên TikTok. Trẻ em là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất do thuật toán liên tục đề xuất các video tương tự sau mỗi lần tương tác.
Tác động đến nhận thức và thói quen của trẻ
Các chuyên gia cho rằng trẻ nhỏ chưa đủ khả năng phân biệt nội dung thực tế và sản phẩm do AI tạo ra. Tiếp xúc liên tục với hình ảnh phi logic có thể khiến trẻ hình thành thói quen tiếp nhận thông tin thụ động, ít đặt câu hỏi hoặc suy nghĩ phản biện. Một nghiên cứu của Đại học Cornell về hệ sinh thái video trên YouTube chỉ ra rằng thuật toán thường ưu tiên nội dung giữ chân người xem lâu nhất thay vì nội dung có giá trị giáo dục. Do đó, video gây tò mò, kỳ quặc hoặc kích thích cảm xúc mạnh có cơ hội lan truyền lớn hơn.
Câu chuyện từ một sinh viên truyền thông
Thảo An, sinh viên ngành truyền thông tại Hà Nội, chia sẻ: 'Cháu trai 2 tuổi của tôi không xem hoạt hình hay chương trình thiếu nhi như ngày trước, chỉ lướt video ngắn liên tục. Nhiều video gần như không có nội dung rõ ràng, nhân vật xuất hiện rồi biến mất, lời thoại kỳ lạ, nhưng cháu lại cười rất thích thú.' Cô cho rằng người lớn cần đồng hành cùng trẻ, biết con đang xem gì, thay vì cấm hoàn toàn công nghệ.
Giải pháp nào cho phụ huynh?
Các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh nên giới hạn thời gian sử dụng thiết bị, đồng thời cùng trẻ xem và thảo luận về nội dung để phát triển tư duy phản biện. Việc lựa chọn các nền tảng có kiểm duyệt nội dung phù hợp với lứa tuổi cũng rất quan trọng. Nếu không, tuổi thơ của trẻ có thể bị lấp đầy bởi những nội dung được tạo ra chỉ để câu lượt xem, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng học hỏi và tương tác với thế giới.
