Trong hơn hai năm qua, ngành công nghệ toàn cầu chứng kiến những đợt sa thải quy mô lớn. Từ Amazon, Meta đến các công ty đám mây, fintech, hàng chục nghìn nhân sự mất việc. Tại San Francisco, tổng việc làm giảm 3% từ đầu năm 2023. Nhiều người cho rằng AI là thủ phạm, nhưng dữ liệu mới cho thấy câu chuyện phức tạp hơn.
Ngành công nghệ Mỹ lao dốc: 500.000 việc làm biến mất
Làn sóng cắt giảm nhân sự không còn riêng lẻ mà đã thành xu hướng. Oracle sa thải hàng nghìn nhân viên, Block cắt giảm hơn 4.000 vị trí. Amazon và Meta liên tục tinh giản bộ máy. Theo dữ liệu từ 2022 đến 2025, bảy gã khổng lồ công nghệ gần như không mở rộng nhân sự. Tỷ lệ việc làm công nghệ tại Mỹ giảm từ 2,5% cuối 2022 xuống 2,3%, tương đương hơn 500.000 việc làm mất đi so với xu hướng tăng trưởng trước đây.
Lĩnh vực cổng tìm kiếm web và dịch vụ thông tin sử dụng ít hơn 7% lao động so với tháng 12/2022. Tâm lý lo lắng lan rộng sang nhóm thu nhập cao: 10% người có thu nhập cao nhất lo ngại về công việc nhiều hơn trước.
AI chưa phải nguyên nhân chính
Dù ChatGPT bùng nổ từ tháng 11/2022, các nhà kinh tế cho rằng việc đổ lỗi cho AI là quá đơn giản. Dữ liệu tại Mỹ, Anh, Canada, Úc, Pháp, Nhật Bản và Na Uy cho thấy tuyển dụng công nghệ đã chững lại từ trước khi AI phát triển mạnh. Phần lớn sự chững lại giai đoạn 2022-2024 khó hoàn toàn do AI. Chỉ từ tháng 2/2025, khi Claude Code ra mắt, khả năng tự động hóa mới tiến gần thực tế.
Theo Cục Thống kê Dân số Mỹ, chỉ khoảng 25% doanh nghiệp tại San Francisco sử dụng AI thường xuyên. Trên toàn Mỹ, tỷ lệ còn thấp hơn. Nghiên cứu của Ivan Yotzov (Ngân hàng Anh) cho thấy AI chưa tạo tác động đáng kể tới tổng số việc làm trong ba năm qua.
Công việc công nghệ dịch chuyển khỏi Big Tech
Lịch sử ngành công nghệ từng chứng kiến suy giảm tuyển dụng sau bong bóng dotcom và khi thuê ngoài sang Ấn Độ. Hiện tại, lãi suất tăng từ năm 2022 khiến đầu tư CNTT chững lại. Nhập khẩu dịch vụ đám mây và lưu trữ dữ liệu của Mỹ tăng hơn gấp đôi từ 2021 đến 2024, do chi phí thuê kỹ sư ở Bangalore chỉ bằng một phần tư so với San Francisco.
Tuy nhiên, nhu cầu nhân sự công nghệ trên toàn nền kinh tế vẫn tăng. Số người làm việc liên quan đến phần mềm và máy tính chiếm 3,7% lực lượng lao động, tăng từ 3,6% vào tháng 11/2022. Fed Mỹ cũng ghi nhận số lập trình viên trong doanh nghiệp tiếp tục tăng, dù chậm hơn.
Công việc công nghệ đang dịch chuyển từ Big Tech sang các ngành truyền thống. Từ 2022 đến 2025, lao động công nghệ trong bán lẻ tăng 12%, bất động sản tăng 75%, xây dựng tăng gần 100%. Kỹ năng công nghệ trở thành nhu cầu phổ biến ở mọi ngành nghề. Một lập trình viên trẻ giờ có thể làm việc cho Starbucks, ngân hàng hay công ty xây dựng thay vì chỉ Google hay Meta.
