Baha'i là một tôn giáo có nguồn gốc từ Ba Tư (Iran), do Mirza Husayn Ali (1817-1892) sáng lập, được tín đồ gọi là Đức Baha'u'llah (nghĩa là Vinh quang của Thượng đế). Hiện nay, tôn giáo này đã hiện diện tại 235 quốc gia và lãnh thổ, với hơn 6 triệu tín đồ. Ấn Độ là quốc gia có số lượng tín đồ Baha'i đông nhất thế giới, khoảng hơn 2 triệu người.
Lịch sử phát triển tại Việt Nam
Theo tài liệu của Ban Tôn giáo Chính phủ (Bộ Dân tộc và Tôn giáo), ngày 18/2/1954, bà Shirin Fozdar (người Ấn Độ) cùng con trai và con dâu đến Sài Gòn truyền giáo. Ngày 21/4/1955, Hội đồng Tinh thần Baha'i đầu tiên được thành lập và được chính quyền Sài Gòn công nhận.
Sau ngày thống nhất đất nước (1975), hoạt động của cộng đồng Baha'i giảm dần và ngừng vào năm 1977. Tháng 11/1991, “Ban vận động hợp thức hóa” tôn giáo Baha'i tự thành lập, đề nghị chính quyền TPHCM cho tín đồ sinh hoạt trở lại. Ban này cũng kết nối các tín đồ trên cả nước và gửi đơn xin đăng ký sinh hoạt tôn giáo đến Ban Tôn giáo Chính phủ.
Năm 2005, tôn giáo Baha'i có mặt tại 45 tỉnh, thành phố với hơn 6.000 tín đồ, tập trung chủ yếu từ miền Trung trở vào. Ở miền Bắc, tín đồ tập trung tại Hà Nội, Phú Thọ, Hòa Bình (cũ)... Tháng 2/2007, Ban Tôn giáo Chính phủ trao giấy chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo cho cộng đồng Baha'i Việt Nam. Tổ chức này tiến hành Đại hội toàn quốc lần thứ nhất vào ngày 21/3/2008. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 7.000 tín đồ Baha'i.
Giáo lý cơ bản
Tôn giáo Baha'i nhìn nhận sự thống nhất của Thượng đế và các Đấng Sứ giả, tán dương nguyên lý tự tìm chân lý, loại bỏ mê tín và thành kiến. Mục đích cơ bản của tôn giáo là thúc đẩy hòa hợp, tôn giáo phải đi đôi với khoa học và là nền tảng cho xã hội trật tự, tiến bộ và hòa bình.
Đức Baha'u'llah dạy tín đồ truyền giáo lý bằng lời nói và gương tốt, cấm ép buộc. Tín đồ chỉ trao tặng giáo lý cho ai muốn tìm hiểu, không nài ép. Trong suy nghĩ, tín đồ luôn tôn trọng quyền tự tìm chân lý độc lập của mỗi cá nhân.
Giáo lý căn bản gồm: Thượng đế là Đấng tối cao duy nhất; các tôn giáo đều có chung nguồn gốc thiêng liêng; mọi người đều thuộc gia đình nhân loại; bình đẳng giới; giáo dục phổ cập; xóa bỏ chênh lệch giàu nghèo; làm việc trong tinh thần phụng sự để thiết lập hòa bình thế giới.
Lễ nghi và thực hành
Các lễ nghi được giảm tới mức tối thiểu. Tín đồ từ 15 tuổi trở lên phải chọn một trong ba bản kinh bắt buộc để cầu nguyện hàng ngày với nghi thức đơn giản, chỉ cầu nguyện cá nhân, không tập thể. Tín đồ thường họp mặt trong các dịp lễ, đọc các bản kinh ngoài kinh bắt buộc và trích từ Thánh thư.
Theo Đức Baha'u'llah, làm việc với tinh thần phục vụ người khác có giá trị như cầu nguyện. Ngài nói: “Làm việc trong mục đích phụng sự nhân loại là hình thức thờ phụng cao cả nhất”.
Ý nghĩa trong thời đại số
Trong bối cảnh mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo phát triển, nguyên lý “tự tìm chân lý” của Baha'i đáng suy ngẫm. Tôn giáo này không khuyến khích tin theo thụ động, mà đề cao suy xét, trải nghiệm và lựa chọn cá nhân. Đức tin chỉ có ý nghĩa khi xây dựng trên hiểu biết tự thân. Baha'i góp thêm tiếng nói vào bức tranh tín ngưỡng đa dạng, hướng con người đến hòa bình, hiểu biết và tình thương yêu.
