Tỉnh Gia Lai đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, phòng ngừa và ngăn chặn lãng phí trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Trọng tâm là nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong việc chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn và chất lượng công trình. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát được tăng cường để mỗi đồng vốn đầu tư công đều được sử dụng đúng mục đích, đảm bảo tiến độ, chất lượng và phát huy hiệu quả thực chất.
Nhiều điểm sáng trong đầu tư xây dựng cơ bản
Bức tranh đầu tư xây dựng cơ bản tại tỉnh Gia Lai ghi nhận nhiều điểm sáng. Hàng nghìn gói thầu với tổng giá trị hơn 91 nghìn tỷ đồng được triển khai đúng quy định. Hoạt động đấu thầu, phân bổ vốn, giải ngân tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng tính công khai, minh bạch, góp phần giảm chi ngân sách. Tỷ lệ tiết kiệm trong lựa chọn nhà thầu đạt hơn 9,15%, riêng các gói thầu chỉ định đạt 9,63%. Việc phân kỳ đầu tư, phân cấp, phân quyền đã giúp hàng trăm dự án thành phần kịp thời đưa vào khai thác.
Ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng
Công tác ứng dụng công nghệ, hiện đại hóa quản lý ngày càng được đẩy mạnh. Đến nay, 72 gói thầu cấp sở, ban, ngành và 251 gói thầu của Ủy ban nhân dân cấp xã, phường đã lắp đặt hệ thống camera giám sát công trình. Hàng trăm gói thầu đã tăng thời gian bảo hành từ 24-36 tháng, thậm chí lên tới 48-60 tháng, thể hiện cam kết mạnh mẽ về chất lượng. Ông Nguyễn Trường Sơn, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai, chia sẻ: “Trước đây, thời gian bảo hành chỉ theo mức quy định, trách nhiệm của nhà thầu mờ nhạt. Nay, công trình bảo hành từ 36 đến 48 tháng buộc nhà thầu phải tính toán nghiêm ngặt từng khâu thi công ngay từ đầu, không còn kiểu ‘làm xong là hết trách nhiệm’.”
Tháo gỡ điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng và vật liệu
Công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị nguồn vật liệu xây dựng là những “điểm nghẽn” đã được tháo gỡ căn cơ. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các địa phương chủ động cấp phép, bổ sung, nâng công suất mỏ. Riêng các dự án phục vụ cao tốc Bắc-Nam, đến nay đã xác nhận 17 điểm mỏ đất, 7 mỏ cát, đảm bảo nguồn cung hàng chục triệu mét khối vật liệu. Công tác này được Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương đánh giá cao.
Vẫn còn nhiều nút thắt cần giải quyết
Tuy nhiên, thực tế triển khai vẫn còn nhiều “nút thắt” cần giải quyết dứt điểm. Tính đến tháng 3, giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh mới đạt 8,76% kế hoạch năm 2026. Hàng trăm dự án chậm hoàn thiện, tồn tại bất cập về hồ sơ, thủ tục nghiệm thu, quyết toán, gây chậm trễ, lãng phí, nhất là trong bối cảnh nguồn lực đầu tư quốc gia, đầu tư công ngày càng siết chặt. Ông Nguyễn Trường Sơn cho biết: “Nhiều dự án ở cấp xã khi lập báo cáo đầu tư đề cập sự cần thiết và dự báo hiệu quả còn chung chung, chưa làm rõ nguồn vốn, gây nguy cơ lãng phí ngay ở bước đầu. Khi đó, các bước tiếp theo sẽ bị động, kéo dài, dễ phát sinh chi phí ngoài ý muốn.”
Chủ động phòng ngừa, tối ưu hiệu quả đầu tư
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai, ông Nguyễn Tự Công Hoàng nhấn mạnh, phòng ngừa lãng phí trong đầu tư xây dựng không còn là nhiệm vụ riêng của ngành xây dựng hay chủ đầu tư, mà là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, của từng tổ chức, cá nhân liên quan. Với tinh thần “nhận diện đúng, làm thật, xử lý quyết liệt, không vùng cấm, không ngoại lệ, không nể nang”, Gia Lai đang từng bước xây dựng bộ giải pháp đồng bộ, tổng thể.
Siết chặt khâu phê duyệt và khảo sát thiết kế
Từng dự án trước khi phê duyệt phải làm rõ sự cần thiết, nguồn vốn, mục tiêu, hiệu quả. Nếu chưa đủ điều kiện thì không trình phê duyệt. Khâu khảo sát-thiết kế được yêu cầu lựa chọn tư vấn có năng lực thực chất, hợp đồng ràng buộc trách nhiệm rõ ràng với chế tài mạnh. Nếu có sai sót số liệu, hồ sơ phải kiểm tra thẩm định chặt chẽ. Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công tỉnh Gia Lai lên tới 13.182 tỷ đồng, được thể hiện minh bạch, phân kỳ rõ ràng theo từng dự án, từng hạng mục.
Phân bổ vốn chặt chẽ, xử lý rủi ro
Tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch phân bổ vốn chặt chẽ cho từng hạng mục, bám sát tiến độ giải ngân theo quý, tháng. Các gói thầu có dấu hiệu rủi ro chậm tiến độ đều phải xác định trách nhiệm chủ đầu tư, nhà thầu, không để tình trạng dồn thanh toán, quyết toán vào cuối năm gây áp lực quản lý và nguy cơ nghiệm thu, bàn giao hình thức.
Đảm bảo nguồn cung vật liệu, xử lý vi phạm
Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động rà soát, xác nhận năng lực cung ứng vật liệu cho từng dự án tại từng thời điểm, không để xảy ra tình trạng đã khởi công mới phát hiện thiếu vật liệu. Thời gian qua, 36 giấy phép khai thác đất với trữ lượng 11,3 triệu mét khối vật liệu đã được cấp phục vụ các dự án trọng điểm và công trình sử dụng vốn ngân sách tỉnh. Tỉnh yêu cầu toàn hệ thống chính trị, các chủ đầu tư, cán bộ lấy minh bạch-trách nhiệm-hiệu quả làm “trụ đỡ” cho sự phát triển. Chủ đầu tư nào “khoán trắng” hồ sơ, đơn vị nào giám sát thiếu trách nhiệm, nhà thầu thi công chậm tiến độ, chất lượng kém đều phải xử lý nghiêm. Tỉnh đã siết lại cơ chế theo dõi, công khai danh sách nhà thầu, đơn vị vi phạm, lấy kết quả thực hiện làm cơ sở đánh giá thi đua, khen thưởng.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, ông Cao Thanh Thương chia sẻ, mặc dù đã chủ động tháo gỡ nhiều điểm nghẽn về vật liệu, giải phóng mặt bằng, nhưng vẫn còn tình trạng khai thác vật liệu trái phép, nhà thầu vi phạm quy chế bảo vệ môi trường, vận chuyển. Đáng lưu ý, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ như camera giám sát, dữ liệu GIS, ảnh viễn thám để giám sát nguồn lực, giảm thất thoát. Đồng thời, để đảm bảo chất lượng, hiệu quả khai thác lâu dài, tỉnh đẩy mạnh đánh giá hiện trạng, kiểm tra, bảo trì và duy tu định kỳ, tránh tình trạng xuống cấp mới sửa chữa. Trách nhiệm bảo hành được siết chặt, gắn với chế tài hợp đồng và bảo đảm bằng tài sản.
Quyết tâm xử lý triệt để lãng phí
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai, ông Nguyễn Tuấn Thanh nhấn mạnh: “Toàn tỉnh đã rà soát lại danh mục dự án, lập danh sách các dự án có nguy cơ lãng phí, chấn chỉnh, khắc phục triệt để. Mọi hành vi gây thất thoát, cẩu thả đều phải xử lý đến nơi đến chốn. Bên cạnh đó, tiếp tục đẩy mạnh đổi mới chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình quản lý, đào tạo chuyên sâu cán bộ cấp xã... để mỗi công trình đầu tư xây dựng thật sự là một công trình chất lượng, hiệu quả, triển khai đúng và xứng đáng từng đồng vốn của Nhà nước và nhân dân.”
