Vụ án AIC và VNPT: Lộ diện quy trình 'tiếp cận - chủ trương - hợp đồng - lại quả' trong ngành y tế
Theo kết luận điều tra mới nhất, vụ án liên quan đến cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến và các doanh nghiệp AIC, VNPT đã tiết lộ một quy trình khép kín với nhiều bước phức tạp. Khi hai dự án bệnh viện cơ sở 2 được triển khai, bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn, một nhân vật then chốt, đã chủ động gặp bà Nguyễn Thị Kim Tiến, lúc đó đang giữ chức Bộ trưởng Bộ Y tế, để đề nghị tạo điều kiện cho Tập đoàn AIC tham gia các gói thầu quan trọng.
Chi tiết về các gói thầu và hành vi 'lại quả'
Sau cuộc gặp này, bà Tiến đã trao đổi với thuộc cấp Nguyễn Chiến Thắng, Giám đốc Ban Y tế trọng điểm, thông báo rằng AIC muốn thực hiện gói thầu môi trường và nhấn mạnh yếu tố giá thành. Từ chỉ đạo đó, ông Thắng đã tiếp nhận đề xuất của AIC. Ông Nguyễn Hồng Sơn, Phó Tổng Giám đốc AIC, trực tiếp gặp ông Thắng, đặt vấn đề 'tạo điều kiện' và cam kết chi 5% giá trị tạm ứng, thanh toán trước thuế để 'cảm ơn' Ban Y tế trọng điểm.
Kết quả là vào tháng 11/2016, Nguyễn Chiến Thắng đã ký hai hợp đồng với Liên danh Công ty AIC - Công ty Cổ phần Mopha, với tổng trị giá lên đến 140 tỷ đồng. Tính đến cuối năm 2024, Ban Y tế trọng điểm đã tạm ứng và thanh toán cho liên danh này hơn 72 tỷ đồng. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, ông Nguyễn Hồng Sơn đã nhiều lần đưa cho Nguyễn Chiến Thắng tổng cộng 1,8 tỷ đồng dưới hình thức 'lại quả'.
Sự tham gia của VNPT và các hợp đồng lớn
Không chỉ dừng lại ở AIC, vụ án còn liên quan đến Tập đoàn VNPT. Ông Nguyễn Tiến Sơn, Tổng Giám đốc Công ty Công nghệ VFT trực thuộc VNPT, đã gặp Nguyễn Chiến Thắng để đề nghị tham gia các gói thầu và xin tổ chức hội thảo tại Bộ Y tế nhằm giới thiệu năng lực. Với sự đồng ý của bà Nguyễn Thị Kim Tiến về chủ trương, VNPT đã tổ chức hội thảo này.
Sau đó, Ban Y tế trọng điểm phối hợp hoàn thiện hồ sơ, giúp VNPT trúng hai gói thầu tổng trị giá 335 tỷ đồng. Tính đến cuối năm 2024, số tiền tạm ứng và thanh toán cho VNPT đã lên đến 135 tỷ đồng. Từ đây, ông Nguyễn Tiến Sơn đã 'lại quả' cho Nguyễn Chiến Thắng 4,4 tỷ đồng, làm rõ thêm cơ chế chi trả phần trăm trong các thương vụ này.
Quy trình khép kín và hậu quả pháp lý
Như vậy, sự tham gia của AIC và VNPT không chỉ dừng ở mức độ quan hệ tiếp cận chính sách, mà đã được cụ thể hóa thông qua các hợp đồng và dòng tiền 'lại quả'. Quy trình này có thể được mô tả là một chuỗi khép kín: 'tiếp cận lãnh đạo - thống nhất chủ trương - hợp đồng được ký - tiền tạm ứng được giải ngân - phần trăm được trích lại'.
Hiện tại, bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn đang bỏ trốn và đã bị tuyên phạt tổng cộng 30 năm tù trong 6 vụ án khác, cho thấy mức độ nghiêm trọng của các hành vi vi phạm. Vụ án này làm nổi bật những lỗ hổng trong quản lý hợp đồng và minh bạch tài chính tại các cơ quan y tế, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cải cách để ngăn chặn các hành vi tương tự trong tương lai.
